The Chapter on Similarity

AN 9.42 Cramped Sambādhasutta

At one time Venerable Ānanda was staying near Kosambī, in Ghosita’s Monastery. Then Venerable Udāyī went up to Venerable Ānanda and exchanged greetings with him. When the greetings and polite conversation were over, he sat down to one side and said to Ānanda, "Reverend, this was said by the god Pañcālacaṇḍa:

‘The opening amid confinement
was discovered by the Buddha of vast intelligence,
who woke up to absorption,
the sage, the solitary bull.’

But what is confinement, and what is the opening amid confinement that the Buddha spoke of?"

"Reverend, these five kinds of sensual stimulation are called ‘confinement’ by the Buddha. What five? Sights known by the eye that are likable, desirable, agreeable, pleasant, sensual, and arousing. Sounds known by the ear … Smells known by the nose … Tastes known by the tongue … Touches known by the body, which are likable, desirable, agreeable, pleasant, sensual, and arousing. These are the five kinds of sensual stimulation that are called ‘confinement’ by the Buddha.

Now, take a mendicant who, quite secluded from sensual pleasures … enters and remains in the first absorption. To this extent the Buddha spoke of an opening amid confinement in a qualified sense. But it is still confined. Confined by what? Whatever placing of the mind and keeping it connected has not ceased is the confinement there.

Furthermore, take a mendicant who, as the placing of the mind and keeping it connected are stilled … enters and remains in the second absorption. To this extent the Buddha spoke of an opening amid confinement in a qualified sense. But it is still confined. Confined by what? Whatever rapture has not ceased is the confinement there.

Furthermore, take a mendicant who, with the fading away of rapture … enters and remains in the third absorption. To this extent the Buddha spoke of creating an opening amid confinement in a qualified sense. But it is still confined. Confined by what? Whatever bliss with equanimity has not ceased is the confinement there.

Furthermore, take a mendicant who, giving up pleasure and pain … enters and remains in the fourth absorption. To this extent the Buddha spoke of an opening amid confinement in a qualified sense. But it is still confined. Confined by what? Whatever perception of form has not ceased is the confinement there.

Furthermore, take a mendicant who, going totally beyond perceptions of form, with the ending of perceptions of impingement, not focusing on perceptions of diversity, aware that ‘space is infinite’, enters and remains in the dimension of infinite space. To this extent the Buddha spoke of an opening amid confinement in a qualified sense. But it is still confined. Confined by what? Whatever perception of the dimension of infinite space has not ceased is the confinement there.

Furthermore, a mendicant, going totally beyond the dimension of infinite space, aware that ‘consciousness is infinite’, enters and remains in the dimension of infinite consciousness. To this extent the Buddha spoke of an opening amid confinement in a qualified sense. But it is still confined. Confined by what? Whatever perception of the dimension of infinite consciousness has not ceased is the confinement there.

Furthermore, a mendicant, going totally beyond the dimension of infinite consciousness, aware that ‘there is nothing at all’, enters and remains in the dimension of nothingness. To this extent the Buddha spoke of an opening amid confinement in a qualified sense. But it is still confined. Confined by what? Whatever perception of the dimension of nothingness has not ceased is the confinement there.

Furthermore, take a mendicant who, going totally beyond the dimension of nothingness, enters and remains in the dimension of neither perception nor non-perception. To this extent the Buddha spoke of an opening amid confinement in a qualified sense. But it is still confined. Confined by what? Whatever perception of neither perception nor non-perception has not ceased is the confinement there.

Furthermore, take a mendicant who, going totally beyond the dimension of neither perception nor non-perception, enters and remains in the cessation of perception and feeling. And, having seen with wisdom, their defilements come to an end. To this extent the Buddha spoke of an opening amid confinement in a definitive sense."

V. Phẩm Pancala

(I) (42) Pancalacanda

1. Như vầy tôi nghe:

Một thời Tôn giả Ananda trú ở Kosambi, tại khu vườn Ghosita. Rồi Tôn giả Udàyi đi đến Tôn giả Ananda, sau khi đến, nói lên với Tôn giả Ananda những lời chào đón hỏi thăm, sau khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu, liền ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Tôn giả Udàyi nói với Tôn giả Ananda:

− Thưa Hiền giả, lời này được Thiên tử Pancàlacanda nói như sau:

“Bậc thiện trí tìm được,
Giải thoát trong triền phược,
Vị giác tỉnh với Thiền,
Bậc giác giả Mâu-ni,
Bậc từ bỏ, không chấp
Bậc anh hùng ẩn sĩ.”

Thưa Hiền giả, thế nào là triền phược? Thế nào là giải thoát khỏi triền phược được Thế Tôn nói đến?

2. - Này Hiền giả, năm dục trưởng dưỡng này được Thế Tôn gọi là triền phược. Thế nào là năm?

Các sắc do mắt nhận thức, khả lạc, khả hỷ, khả ý, khả ái, liên hệ đến dục, hấp dẫn; các tiếng do tai nhận thức… các hương do mũi nhận thức… các vị do lưỡi nhận thức… các xúc do thân nhận thức, khả lạc, khả hỷ, khả ý, khả ái, liên hệ đến dục, hấp dẫn. Này Hiền giả, năm dục trưởng dưỡng này là triền phược, được Thế Tôn nói đến.

3. Ở đây, này Hiền giả, vị Tỷ-kheo ly các dục… chứng và t rú sơ Thiền. Cho đến như vậy, này Hiền giả, là giải thoát khỏi triền phược được Thế Tôn nói đến với pháp môn. Nhưng ở đây vẫn có triền phược. Và ở đây, triền phược ấy là gì?

Cái ở đây là tầm và tứ chưa diệt. Chính cái ấy ở đây là triền phược.

4. Lại nữa, này Hiền giả, Tỷ-kheo diệt tầm và tứ… chứng đạt và an trú Thiền thứ hai. Cho đến như vậy, này Hiền giả, là giải thoát khỏi triền phược được Thế Tôn nói đến với pháp môn. Nhưng ở đây vẫn có triền phược. Và ở đây triền phược ấy là gì?

Cái ở đây là hỷ chưa diệt. Chính cái ấy ở đây là triền phược.

5. Lại nữa, này Hiền giả, Tỷ-kheo ly hỷ trú xả… chứng đạt và an trú Thiền thứ ba. Cho đến như vậy, này Hiền giả, là giải thoát khỏi triền phược được Thế Tôn nói đến với pháp môn. Nhưng ở đây vẫn có triền phược. Và ở đây triền phược ấy là gì?

Cái ở đây là xả lạc chưa diệt. Chính cái ấy ở đây là triền phược.

6. Lại nữa, này Hiền giả, vị Tỷ-kheo đoạn lạc… chứng và trú Thiền thứ tư. Cho đến như vậy, này Hiền giả là giải thoát khỏi triền phược được Thế Tôn nói đến với pháp môn. Nhưng ở đây vẫn có triền phược. Và ở đây, triền phược ấy là gì?

Cái ở đây là sắc tưởng chưa diệt. Chính cái ấy ở đây là triền phược.

7. Lại nữa, này Hiền giả, Tỷ-kheo vượt qua các sắc tưởng một cách hoàn toàn, chấm dứt các đối ngại tưởng, không tác ý đến sai biệt tưởng, biết rằng: “Hư không là vô biên, chứng đạt và an trú Không vô biên xứ. Cho đến như vậy, này Hiền giả là giải thoát khỏi triền phược được Thế Tôn nói đến với pháp môn. Nhưng ở đây vẫn có triền phược. Và ở đây, triền phược ấy là gì?

Cái ở đây là Không vô biên xứ chưa diệt. Chính cái ấy ở đây là triền phược.

8. Lại nữa, này Hiền giả, Tỷ-kheo biết rằng: “Thức là vô biên”, vượt qua Không vô biên xứ một cách hoàn toàn, chứng đạt và an trú Thức vô biên xứ. Cho đến như vậy, thưa Hiền giả là giải thoát khỏi triền phược được Thế Tôn nói đến với pháp môn. Nhưng ở đây vẫn có triền phược. Và ở đây, triền phược ấy là gì?

Cái ở đây là Thức vô biên xứ chưa diệt. Chính cái ấy ở đây là triền phược.

9. Lại nữa, thưa Hiền giả, Tỷ-kheo vượt Thức là vô biên xứ một cách hoàn toàn, biết rằng: “Không có vật gì”, chứng đạt và an trú Vô sở hữu xứ. Cho đến như vậy, thưa Hiền giả là giải thoát khỏi triền phược được Thế Tôn nói đến với pháp môn. Nhưng ở đây vẫn có triền phược. Và ở đây, triền phược ấy là gì?

Cái ở đây là Vô sở hữu xứ chưa diệt. Chính cái ấy ở đây là triền phược.

10. Lại nữa, này Hiền giả, Tỷ-kheo vượt qua Vô sở hữu xứ một cách hoàn toàn, chứng đạt và an trú Phi tưởng phi phi tưởng xứ. Cho đến như vậy, thưa Hiền giả là giải thoát khỏi triền phược được Thế Tôn nói đến với pháp môn. Nhưng ở đây vẫn có triền phược. Và ở đây, triền phược ấy là gì? Cái ở đây là Phi tưởng phi phi tưởng xứ chưa diệt. Chính cái ấy ở đây là triền phược.

11. Lại nữa, thưa Hiền giả, Tỷ-kheo vượt qua Phi tưởng phi phi tưởng xứ, chứng đạt và an trú Diệt thọ tưởng định. Sau khi thấy với trí tuệ, các lậu hoặc được đoạn diệt. Cho đến như vậy, này Hiền giả là giải thoát khỏi triền phược được Thế Tôn nói đến với phi pháp môn.

AN 9.43 A Direct Witness Kāyasakkhīsutta

“Reverend, they speak of a person called ‘direct witness’. What is the direct witness that the Buddha spoke of?”

"First, take a mendicant who, quite secluded from sensual pleasures … enters and remains in the first absorption. They meditate directly experiencing that dimension in every way. To this extent the Buddha spoke of the direct witness in a qualified sense.

Furthermore, take a mendicant who, as the placing of the mind and keeping it connected are stilled, enters and remains in the second absorption … third absorption … fourth absorption. They meditate directly experiencing that dimension in every way. To this extent the Buddha spoke of the direct witness in a qualified sense.

Furthermore, take a mendicant who, going totally beyond perceptions of form, with the ending of perceptions of impingement, not focusing on perceptions of diversity, aware that ‘space is infinite’, enters and remains in the dimension of infinite space. They meditate directly experiencing that dimension in every way. To this extent the Buddha spoke of the direct witness in a qualified sense. Furthermore, take a mendicant who enters and remains in the dimension of infinite consciousness … the dimension of nothingness … the dimension of neither perception nor non-perception …

Furthermore, take a mendicant who, going totally beyond the dimension of neither perception nor non-perception, enters and remains in the cessation of perception and feeling. And, having seen with wisdom, their defilements come to an end. They meditate directly experiencing that dimension in every way. To this extent the Buddha spoke of the direct witness in a definitive sense."

(II) (43) Vị Thân Chứng

1. - “Thân chứng, thân chứng”, này Hiền giả, được nói đến như vậy. Cho đến như thế nào, này Hiền giả, thân chứng được Thế Tôn nói đến?

2. - Ở đây, này Hiền giả, Tỷ-kheo ly dục… chứng và trú Thiền thứ nhất. Như thế nào, như thế nào, sau khi cảm xúc với thân, vị ấy như vậy, như vậy an trú xứ ấy. Cho đến như vậy, này Hiền giả, thân chứng được Thế Tôn nói đến pháp môn.

3. - Lại nữa, này các Hiền giả, Tỷ-kheo diệt tầm và tứ… Thiền thứ hai… Thiền thứ ba… Chứng đạt và an trú Thiền thứ tư. Như thế nào, như thế nào, sau khi cảm xúc với thân, vị ấy như vậy, như vậy an trú xứ ấy. Cho đến như vậy, này Hiền giả, thân chứng được Thế Tôn nói đến pháp môn.

4. - Lại nữa, này các Hiền giả, Tỷ-kheo, sau khi vượt qua các sắc tưởng một cách hoàn toàn, chấm dứt các tưởng đối ngại, không tác ý đến các tưởng sai biệt, biết rằng: “Hư không là vô biên”, chứng đạt và an trú Không vô biên xứ. Như thế nào, như thế nào, sau khi cảm xúc với thân, vị ấy như vậy, như vậy an trú xứ ấy. Cho đến như vậy, này Hiền giả, thân chứng được Thế Tôn nói đến pháp môn… (như trên) …

5. - Lại nữa, này các Hiền giả, Tỷ-kheo, sau khi vượt qua Phi tưởng phi phi tưởng xứ một cách hoàn toàn, chứng đạt và an trú Diệt thọ tưởng định. Như thế nào, như thế nào, sau khi cảm xúc với thân, vị ấy như vậy, như vậy an trú xứ ấy. Cho đến như vậy, này Hiền giả, thân chứng được Thế Tôn nói đến pháp môn.

AN 9.44 Freed by Wisdom Paññāvimuttasutta

“Reverend, they speak of a person called ‘freed by wisdom’. What is the one freed by wisdom that the Buddha spoke of?”

"First, take a mendicant who, quite secluded from sensual pleasures … enters and remains in the first absorption. And they understand that with wisdom. To this extent the Buddha spoke of the one freed by wisdom in a qualified sense. …

Furthermore, take a mendicant who, going totally beyond the dimension of neither perception nor non-perception, enters and remains in the cessation of perception and feeling. And, having seen with wisdom, their defilements come to an end. And they understand that with wisdom. To this extent the Buddha spoke of the one freed by wisdom in a definitive sense."

(III) (44) Tuệ Giải Thoát

1. - “Tuệ giải thoát, tuệ giải thoát”, này Hiền giả, được nói đến như vậy. Cho đến như thế nào, này Hiền giả, tuệ giải thoát được Thế Tôn nói đến?

2. Ở đây, này Hiền giả, Tỷ-kheo ly dục… chứng đạt và an trú sơ Thiền; với trí tuệ vị ấy rõ biết. Cho đến như vậy, này các Hiền giả, tuệ giải thoát được Thế Tôn nói đến với pháp môn… (như trên).

3. Lại nữa, này Hiền giả, Tỷ-kheo vượt qua Phi tưởng phi phi tưởng xứ, chứng đạt và an trú Diệt thọ tưởng định; sau khi thấy với trí tuệ, các lậu hoặc được đoạn tận. Với trí tuệ, vị ấy rõ biết. Cho đến như vậy, này Hiền giả, tuệ giải thoát được Thế Tôn nói đến với phi pháp môn.

AN 9.45 Freed Both Ways Ubhatobhāgavimuttasutta

“Reverend, they speak of a person called ‘freed both ways’. What is the one freed both ways that the Buddha spoke of?”

"First, take a mendicant who, quite secluded from sensual pleasures … enters and remains in the first absorption. They meditate directly experiencing that dimension in every way. And they understand that with wisdom. To this extent the Buddha spoke of the one freed both ways in a qualified sense. …

Furthermore, take a mendicant who, going totally beyond the dimension of neither perception nor non-perception, enters and remains in the cessation of perception and feeling. And, having seen with wisdom, their defilements come to an end. They meditate directly experiencing that dimension in every way. And they understand that with wisdom. To this extent the Buddha spoke of the one freed both ways in a definitive sense."

(IV) (45) Giải Thoát Cả Hai Phần

1. - “Giải thoát cả hai phần, giải thoát cả hai phần”, này Hiền giả, được nói đến. Cho đến như thế nào, này Hiền giả, giải thoát cả hai phần được Thế Tôn nói đến?

2. - Ở đây, này Hiền giả, Tỷ-kheo ly dục… chứng đạt và an trú sơ Thiền. Như thế nào, như thế nào, sau khi cảm xúc với thân, vị ấy như vậy, như vậy an trú xứ ấy; với trí tuệ, vị ấy rõ biết. Cho đến như vậy, này Hiền giả, là giải thoát cả hai phần được Thế Tôn nói đến với pháp môn… (như trên)… 3. Lại nữa, này Hiền giả, Tỷ-kheo vượt qua Phi tưởng phi phi tưởng xứ, chứng đạt và an trú Diệt thọ tưởng định; sau khi thấy với trí tuệ, các lậu hoặc được diệt trừ. Như thế nào, như thế nào, sau khi cảm xúc với thân, vị ấy như vậy, như vậy an trú xứ ấy; với trí tuệ, vị ấy rõ biết. Cho đến như vậy, này Hiền giả, tuệ giải thoát cả hai phần được Thế Tôn nói đến với phi pháp môn.

AN 9.46 In the Present Life Sandiṭṭhikadhammasutta

“Reverend, they speak of ‘a teaching apparent in the present life’. In what way did the Buddha speak of a teaching apparent in the present life?”

"First, take a mendicant who, quite secluded from sensual pleasures … enters and remains in the first absorption. To this extent the Buddha spoke of the teaching apparent in the present life in a qualified sense. …

Furthermore, take a mendicant who, going totally beyond the dimension of neither perception nor non-perception, enters and remains in the cessation of perception and feeling. And, having seen with wisdom, their defilements come to an end. To this extent the Buddha spoke of the teaching apparent in the present life in a definitive sense."

(V) (46) Chính Thực Mình Thấy (1)

− “Pháp là chính thực mình thấy, pháp là thiết thực hiện tại”, này Hiền giả, được nói đến như vậy.

AN 9.47 Extinguishment Is Apparent in the Present Life Sandiṭṭhikanibbānasutta

“Reverend, they say that ‘extinguishment is apparent in the present life’. In what way did the Buddha say extinguishment is apparent in the present life?”

"First, take a mendicant who, quite secluded from sensual pleasures … enters and remains in the first absorption. To this extent the Buddha said that extinguishment is apparent in the present life in a qualified sense. …

Furthermore, take a mendicant who, going totally beyond the dimension of neither perception nor non-perception, enters and remains in the cessation of perception and feeling. And, having seen with wisdom, their defilements come to an end. To this extent the Buddha said that extinguishment is apparent in the present life in a definitive sense."

(VI) (47) Chính Thực Mình Thấy (2)

− “Niết-bàn là chính thực mình thấy, Niết-bàn là chính thực mình thấy”, này Hiền giả, được nói đến như vậy.

AN 9.48 Extinguishment Nibbānasutta

“Reverend, they speak of ‘extinguishment’. …”

(VII) (48) Niết Bàn

− “Niết-bàn, Niết-bàn”, này Hiền giả, được nói đến như vậy.

AN 9.49 Full Extinguishment Parinibbānasutta

“Reverend, they speak of ‘full extinguishment’. …”

(VIII) (49) Hoàn Mãn Niết Bàn

− “Hoàn mãn Niết-bàn, hoàn mãn Niết-bàn”, này Hiền giả, được nói đến như vậy.

AN 9.50 Extinguishment in a Certain Respect Tadaṅganibbānasutta

“Reverend, they speak of ‘extinguishment in a certain respect’. …”

(IX) (50) Hoàn Mãn Niét Bàn

− “Chi phần Niết-bàn, chi phần Niết-bàn”, này Hiền giả, được nói đến như vậy.

AN 9.51 Extinguishment in This Life Diṭṭhadhammanibbānasutta

“Reverend, they speak of ‘extinguishment in this life’. In what way did the Buddha speak of extinguishment in this life?”

"First, take a mendicant who, quite secluded from sensual pleasures … enters and remains in the first absorption. To this extent the Buddha spoke of extinguishment in this life in a qualified sense. …

Furthermore, take a mendicant who, going totally beyond the dimension of neither perception nor non-perception, enters and remains in the cessation of perception and feeling. And, having seen with wisdom, their defilements come to an end. To this extent the Buddha spoke of extinguishment in this life in a definitive sense."

(X) (51) Thiết Thực Hiện Tại Niết Bàn

1. - “Thiết thực hiện tại Niết-bàn, Thiết thực hiện tại Niết-bàn”, này Hiền giả, được nói đến như vậy. Cho đến như thế nào, này Hiền giả, là thiết thực hiện tại Niết-bàn được Thế Tôn nói đến?

2. - Ở đây, này Hiền giả, Tỷ-kheo ly dục… chứng đạt và an trú sơ Thiền. Cho đến như vậy, này Hiền giả, là thiết thực hiện tại Niết-bàn được Thế Tôn nói đến với pháp môn.

3. Lại nữa, này Hiền giả, Tỷ-kheo sau khi vượt qua Phi tưởng phi phi tưởng xứ môĩt cách hoàn toàn, chứng đạt và an trú Diệt thọ tưởng định, sau khi thấy với trí tuệ, các lậu hoặc được tận. Cho đến như vậy, này Hiền giả, là thiết thực hiện tại Niết-bàn được Thế Tôn nói đến với phi pháp môn.