The Chapter on Dependence

AN 11.1 What’s the Purpose? Kimatthiyasutta

SO I HAVE HEARD. At one time the Buddha was staying near Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s monastery.

Then Venerable Ānanda went up to the Buddha, bowed, sat down to one side, and said to him:

“Sir, what is the purpose and benefit of skillful ethics?”

“Ānanda, having no regrets is the purpose and benefit of skillful ethics.”

“But what is the purpose and benefit of having no regrets?”

“Joy is the purpose and benefit of having no regrets.”

“But what is the purpose and benefit of joy?”

“Rapture …”

“But what is the purpose and benefit of rapture?”

“Tranquility …”

“But what is the purpose and benefit of tranquility?”

“Bliss …”

“But what is the purpose and benefit of bliss?”

“Immersion …”

“But what is the purpose and benefit of immersion?”

“Truly knowing and seeing …”

“But what is the purpose and benefit of truly knowing and seeing?”

“Disillusionment …”

“But what is the purpose and benefit of disillusionment?”

“Dispassion …”

“But what is the purpose and benefit of dispassion?”

"Knowledge and vision of freedom is the purpose and benefit of dispassion.

So, Ānanda, the purpose and benefit of skillful ethics is not having regrets. Joy is the purpose and benefit of not having regrets. Rapture is the purpose and benefit of joy. Tranquility is the purpose and benefit of rapture. Bliss is the purpose and benefit of tranquility. Immersion is the purpose and benefit of bliss. Truly knowing and seeing is the purpose and benefit of immersion. Disillusionment is the purpose and benefit of truly knowing and seeing. Dispassion is the purpose and benefit of disillusionment. And knowledge and vision of freedom is the purpose and benefit of dispassion. So, Ānanda, skillful ethics progressively lead up to the highest."

I. Phẩm Y Chỉ

(I) (1) Có Lợi Ích Gì

1. Rồi Tôn giả Ananda đi đến Thế Tôn, sau khi đến đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

− Bạch Thế Tôn, các thiện giới có ý nghĩa gì, có lợi ích gì?

− Có ý nghĩa không hối tiếc, có lợi ích không hối tiếc.

− Nhưng bạch Thế Tôn, không hối tiếc có ý nghĩa gì? Có lợi ích gì?

− Này Ananda, không hối tiếc có ý nghĩa hân hoan, có lợi ích hân hoan.

− Bạch Thế Tôn, nhưng hân hoan có ý nghĩa gì, có lợi ích gì?

− Này Ananda, hân hoan có ý nghĩa hoan hỷ, có lợi ích hoan hỷ.

− Nhưng bạch Thế Tôn, hoan hỷ có ý nghĩa gì, có lợi ích gì?

− Nhưng Ananda, hoan hỷ có ý nghĩa khinh an, có lợi ích khinh an.

− Nhưng bạch Thế Tôn, khinh an có ý nghĩa gì, có lợi ích gì?

− Này Ananda, khinh an có ý nghĩa an lạc, có lợi ích an lạc.

− Nhưng bạch Thế Tôn, an lạc có ý nghĩa gì, có lợi ích gì?

− Này Ananda, an lạc có ý nghĩa định, có lợi ích định.

− Nhưng bạch Thế Tôn, định có ý nghĩa gì? Có lợi ích gì?

− Này Ananda, định có ý nghĩa gì như thật tri kiến, có lợi ích như thật tri kiến.

− Nhưng bạch Thế Tôn, như thật tri kiến có ý nghĩa gì, có lợi ích gì?

− Này Ananda, như thật tri kiến có ý nghĩa nhàm chán, có lợi ích nhàm chán.

− Nhưng bạch Thế Tôn, nhàm chán có ý nghĩa gì, có lợi ý gì?

− Này Ananda, nhàm chán có ý nghĩa ly tham, có lợi ích ly tham.

− Nhưng bạch Thế Tôn, ly tham có ý nghĩa gì, có lợi ích gì?

− Này Ananda ly tham có ý nghĩa giải thoát tri kiến, có lợi ích giải thoát tri kiến. 2. Như vậy, này Ananda, các thiện giới có ý nghĩa không hối tiếc, có lợi ích không hối tiếc. Không hối tiếc có ý nghĩa hân hoan, có lợi ích hân hoan. Hân hoan có ý nghĩa hoan hỷ, có lợi ích hoan hỷ. Hoan hỷ có ý nghĩa khinh an, có lợi ích khinh an. Khinh an có ý nghĩa an lạc, có lợi ích an lạc. An lạc có ý nghĩa định, có lợi ích định. Ðịnh có ý nghĩa gì như thật tri kiến, có lợi ích như thật tri kiến. Như thật tri kiến có ý nghĩa nhàm chán, có lợi ích nhàm chán. Nhàm chán có ý nghĩa ly tham, có lợi ích ly tham. Ly tham có ý nghĩa giải thoát tri kiến, có lợi ích giải thoát tri kiến. Như vậy, này Ananda, các thiện giới thứ lớp dẫn đến tối thượng.

AN 11.2 Making a Wish Cetanākaraṇīyasutta

"Mendicants, an ethical person, who has fulfilled ethical conduct, need not make a wish: ‘May I have no regrets!’ It’s only natural that an ethical person has no regrets.

When you have no regrets you need not make a wish: ‘May I feel joy!’ It’s only natural that joy springs up when you have no regrets.

When you feel joy you need not make a wish: ‘May I experience rapture!’ It’s only natural that rapture arises when you’re joyful.

When your mind is full of rapture you need not make a wish: ‘May my body become tranquil!’ It’s only natural that your body becomes tranquil when your mind is full of rapture.

When your body is tranquil you need not make a wish: ‘May I feel bliss!’ It’s only natural to feel bliss when your body is tranquil.

When you feel bliss you need not make a wish: ‘May my mind be immersed in samādhi!’ It’s only natural for the mind to become immersed in samādhi when you feel bliss.

When your mind is immersed in samādhi you need not make a wish: ‘May I truly know and see!’ It’s only natural to truly know and see when your mind is immersed in samādhi.

When you truly know and see you need not make a wish: ‘May I grow disillusioned!’ It’s only natural to grow disillusioned when you truly know and see.

When you’re disillusioned you need not make a wish: ‘May I become dispassionate!’ It’s only natural to grow dispassionate when you’re disillusioned.

When you’re dispassionate you need not make a wish: ‘May I realize the knowledge and vision of freedom!’ It’s only natural to realize the knowledge and vision of freedom when you’re dispassionate.

And so, mendicants, the knowledge and vision of freedom is the purpose and benefit of dispassion. Dispassion is the purpose and benefit of disillusionment. Disillusionment is the purpose and benefit of truly knowing and seeing. Truly knowing and seeing is the purpose and benefit of immersion. Immersion is the purpose and benefit of bliss. Bliss is the purpose and benefit of tranquility. Tranquility is the purpose and benefit of rapture. Rapture is the purpose and benefit of joy. Joy is the purpose and benefit of not having regrets. Not having regrets is the purpose and benefit of skillful ethics. And so, mendicants, good qualities flow on and fill up from one to the other, for going from the near shore to the far shore."

(II) (2) Nghĩ Với Dụng Ý

(Giống như kinh số 2, Chương Mười Pháp, chỉ khác “nibbidà viràgatthà”, nhàm chán ly tham, chia 2
nên thành 11 pháp).

AN 11.3 Vital Conditions (1st) Paṭhamaupanisāsutta

"Mendicants, an unethical person, who lacks ethics, has destroyed a vital condition for having no regrets. When there are regrets, one who has regrets has destroyed a vital condition for joy. When there is no joy, one who lacks joy has destroyed a vital condition for rapture. When there is no rapture, one who lacks rapture has destroyed a vital condition for tranquility. When there is no tranquility, one who lacks tranquility has destroyed a vital condition for bliss. When there is no bliss, one who lacks bliss has destroyed a vital condition for right immersion. When there is no right immersion, one who lacks right immersion has destroyed a vital condition for true knowledge and vision. When there is no true knowledge and vision, one who lacks true knowledge and vision has destroyed a vital condition for disillusionment. When there is no disillusionment, one who lacks disillusionment has destroyed a vital condition for dispassion. When there is no dispassion, one who lacks dispassion has destroyed a vital condition for knowledge and vision of freedom.

Suppose there was a tree that lacked branches and foliage. Its shoots, bark, softwood, and heartwood would not grow to fullness.

In the same way, an unethical person, who lacks ethics, has destroyed a vital condition for having no regrets. When there are regrets, one who has regrets has destroyed a vital condition for joy. … When there is no dispassion, one who lacks dispassion has destroyed a vital condition for knowledge and vision of freedom.

An ethical person, who has fulfilled ethics, has fulfilled a vital condition for not having regrets. When there are no regrets, one who has no regrets has fulfilled a vital condition for joy. When there is joy, one who has fulfilled joy has fulfilled a vital condition for rapture. When there is rapture, one who has fulfilled rapture has fulfilled a vital condition for tranquility. When there is tranquility, one who has fulfilled tranquility has fulfilled a vital condition for bliss. When there is bliss, one who has fulfilled bliss has fulfilled a vital condition for right immersion. When there is right immersion, one who has fulfilled right immersion has fulfilled a vital condition for true knowledge and vision. When there is true knowledge and vision, one who has fulfilled true knowledge and vision has fulfilled a vital condition for disillusionment. When there is disillusionment, one who has fulfilled disillusionment has fulfilled a vital condition for dispassion. When there is dispassion, one who has fulfilled dispassion has fulfilled a vital condition for knowledge and vision of freedom.

Suppose there was a tree that was complete with branches and foliage. Its shoots, bark, softwood, and heartwood would grow to fullness.

In the same way, an ethical person, who has fulfilled ethics, has fulfilled a vital condition for not having regrets. When there are no regrets, one who has no regrets has fulfilled a vital condition for joy. … When there is dispassion, one who has fulfilled dispassion has fulfilled a vital condition for knowledge and vision of freedom."

(III) (3) Sở Y, Do Bậc Ðạo Sư Thuyết

(Tương tự kinh số 3, Chương Mười Pháp, chỉ khác “nibbidà viràgatthà”, nhàm chán ly tham, chia 2 nên
thành 11 pháp).

AN 11.4 Vital Conditions (2nd) Dutiyaupanisāsutta

There Venerable Sāriputta addressed the mendicants: “Reverends, mendicants!”

“Reverend,” they replied. Sāriputta said this:

"An unethical person, who lacks ethics, has destroyed a vital condition for not having regrets. When there are regrets, one who has regrets has destroyed a vital condition for joy. When there is no joy, one who lacks joy has destroyed a vital condition for rapture. When there is no rapture, one who lacks rapture has destroyed a vital condition for tranquility. When there is no tranquility, one who lacks tranquility has destroyed a vital condition for bliss. When there is no bliss, one who lacks bliss has destroyed a vital condition for right immersion. When there is no right immersion, one who lacks right immersion has destroyed a vital condition for true knowledge and vision. When there is no true knowledge and vision, one who lacks true knowledge and vision has destroyed a vital condition for disillusionment. When there is no disillusionment, one who lacks disillusionment has destroyed a vital condition for dispassion. When there is no dispassion, one who lacks dispassion has destroyed a vital condition for knowledge and vision of freedom.

Suppose there was a tree that lacked branches and foliage. Its shoots, bark, softwood, and heartwood would not grow to fullness.

In the same way, an unethical person, who lacks ethics, has destroyed a vital condition for having no regrets. When there are regrets, one who has regrets has destroyed a vital condition for joy. … When there is dispassion, one who lacks dispassion has destroyed a vital condition for knowledge and vision of freedom.

An ethical person, who has fulfilled ethics, has fulfilled a vital condition for not having regrets. When there are no regrets, one who has no regrets has fulfilled a vital condition for joy. When there is joy, one who has fulfilled joy has fulfilled a vital condition for rapture. When there is rapture, one who has fulfilled rapture has fulfilled a vital condition for tranquility. When there is tranquility, one who has fulfilled tranquility has fulfilled a vital condition for bliss. When there is bliss, one who has fulfilled bliss has fulfilled a vital condition for right immersion. When there is right immersion, one who has fulfilled right immersion has fulfilled a vital condition for true knowledge and vision. When there is true knowledge and vision, one who has fulfilled true knowledge and vision has fulfilled a vital condition for disillusionment. When there is disillusionment, one who has fulfilled disillusionment has fulfilled a vital condition for dispassion. When there is dispassion, one who has fulfilled dispassion has fulfilled a vital condition for knowledge and vision of freedom.

Suppose there was a tree that was complete with branches and foliage. Its shoots, bark, softwood, and heartwood would grow to fullness.

In the same way, an ethical person, who has fulfilled ethics, has fulfilled a vital condition for not having regrets. When there are no regrets, one who has no regrets has fulfilled a vital condition for joy. … When there is dispassion, one who has fulfilled dispassion has fulfilled a vital condition for knowledge and vision of freedom."

(IV) (4) Sở Y, Do Tôn Giả Sariputta Thuyết

(Tương tự kinh số 4, Chương Mười Pháp, chỉ khác “nibbidà viràgatthà”, nhàm chán ly tham, chia 2 nên
thành 11 pháp).

AN 11.5 Vital Conditions (3rd) Tatiyaupanisāsutta

There Venerable Ānanda addressed the mendicants …

"An unethical person, who lacks ethics, has destroyed a vital condition for not having regrets. When there are regrets, one who has regrets has destroyed a vital condition for joy. When there is no joy, one who lacks joy has destroyed a vital condition for rapture. When there is no rapture, one who lacks rapture has destroyed a vital condition for tranquility. When there is no tranquility, one who lacks tranquility has destroyed a vital condition for bliss. When there is no bliss, one who lacks bliss has destroyed a vital condition for right immersion. When there is no right immersion, one who lacks right immersion has destroyed a vital condition for true knowledge and vision. When there is no true knowledge and vision, one who lacks true knowledge and vision has destroyed a vital condition for disillusionment. When there is no disillusionment, one who lacks disillusionment has destroyed a vital condition for dispassion. When there is no dispassion, one who lacks dispassion has destroyed a vital condition for knowledge and vision of freedom.

Suppose there was a tree that lacked branches and foliage. Its shoots, bark, softwood, and heartwood would not grow to fullness.

In the same way, an unethical person, who lacks ethics, has destroyed a vital condition for having no regrets. When there are regrets, one who has regrets has destroyed a vital condition for joy. … When there is no dispassion, one who lacks dispassion has destroyed a vital condition for knowledge and vision of freedom.

An ethical person, who has fulfilled ethics, has fulfilled a vital condition for not having regrets. When there are no regrets, one who has no regrets has fulfilled a vital condition for joy. When there is joy, one who has fulfilled joy has fulfilled a vital condition for rapture. When there is rapture, one who has fulfilled rapture has fulfilled a vital condition for tranquility. When there is tranquility, one who has fulfilled tranquility has fulfilled a vital condition for bliss. When there is bliss, one who has fulfilled bliss has fulfilled a vital condition for right immersion. When there is right immersion, one who has fulfilled right immersion has fulfilled a vital condition for true knowledge and vision. When there is true knowledge and vision, one who has fulfilled true knowledge and vision has fulfilled a vital condition for disillusionment. When there is disillusionment, one who has fulfilled disillusionment has fulfilled a vital condition for dispassion. When there is dispassion, one who has fulfilled dispassion has fulfilled a vital condition for knowledge and vision of freedom.

Suppose there was a tree that was complete with branches and foliage. Its shoots, bark, softwood, and heartwood would grow to fullness.

In the same way, an ethical person, who has fulfilled ethics, has fulfilled a vital condition for not having regrets. When there are no regrets, one who has no regrets has fulfilled a vital condition for joy. … When there is dispassion, one who has fulfilled dispassion has fulfilled a vital condition for knowledge and vision of freedom."

(V) (5) Sở Y, Do Tôn Giả Ananda Thuyết

(Tương tự kinh số 5, Chương Mười Pháp, chỉ khác “nibbidà viràgatthà”, nhàm chán ly tham, chia 2 nên
thành 11 pháp).

AN 11.6 Disasters Byasanasutta

"Mendicants, any mendicant who abuses and insults their spiritual companions, denouncing the noble ones, will, without a doubt, fall into one or other of these eleven disasters. What eleven?

They don’t achieve the unachieved. What they have achieved falls away. They don’t refine their good qualities. They overestimate their good qualities. Or they lead the spiritual life dissatisfied. Or they commit a corrupt offense. Or they resign the training and return to a lesser life. Or they contract a severe illness. Or they go mad and lose their mind. They feel lost when they die. And when their body breaks up, after death, they are reborn in a place of loss, a bad place, the underworld, hell.

Any mendicant who abuses and insults their spiritual companions, denouncing the noble ones, will, without a doubt, fall into one or other of these eleven disasters.

Any mendicant who does not abuse and insult their spiritual companions, denouncing the noble ones, will, without a doubt, not fall into one or other of these eleven disasters. What eleven?

They don’t achieve the unachieved. What they have achieved falls away. They don’t refine their good qualities. They overestimate their good qualities. Or they lead the spiritual life dissatisfied. Or they commit one of the corrupt offenses. Or they resign the training and return to a lesser life. Or they contract a severe illness. Or they go mad and lose their mind. They feel lost when they die. And when their body breaks up, after death, they are reborn in a place of loss, a bad place, the underworld, hell.

Any mendicant who does not abuse and insult their spiritual companions, denouncing the noble ones, will, without a doubt, not fall into one or other of these eleven disasters."

(VI) (6) Tai Họa

1. Này các Tỷ-kheo, nếu có Tỷ-kheo nào mắng nhiếc, chỉ trích quở trách các bậc Thánh là những vị đồng Phạm hạnh, thời không có sự kiện, không có cơ hội người ấy không gặp một trong mười một tai họa. Thế nào là mười một?

2. Không chứng điều chưa chứng, đã chứng được thời mất đi, diệu pháp không được tỏ rõ, hay là tự kiêu trong diệu pháp, hay là không hoan hỷ sống Phạm hạnh, hay phạm một tội ô uế, hay từ bỏ Phạm hạnh và hoàn tục, hay là thọ bệnh nặng, hay là đạt đến điên cuồng loạn tâm, hay là bất tỉnh mệnh chung, sau khi thân hoại mạng chung rơi vào cõi dữ, ác thú đọa xứ, địa ngục.

Này các Tỷ-kheo, nếu có Tỷ-kheo nào mắng nhiếc, chỉ trích, quở trách các bậc Thánh là những đồng Phạm hạnh, thời không có sự kiện, không có cơ hội rằng người ấy không gặp một trong mười một tai họa này.

AN 11.7 Percipient Saññāsutta

Then Venerable Ānanda went up to the Buddha, bowed, sat down to one side, and said to him:

“Could it be, sir, that a mendicant might gain a state of immersion like this? They wouldn’t perceive earth in earth, water in water, fire in fire, or air in air. And they wouldn’t perceive the dimension of infinite space in the dimension of infinite space, the dimension of infinite consciousness in the dimension of infinite consciousness, the dimension of nothingness in the dimension of nothingness, or the dimension of neither perception nor non-perception in the dimension of neither perception nor non-perception. They wouldn’t perceive this world in this world, or the other world in the other world. And they wouldn’t perceive what is seen, heard, thought, known, attained, sought, or explored by the mind. And yet they would still perceive.”

“It could be, Ānanda, that a mendicant might gain a state of immersion like this. They wouldn’t perceive earth in earth, water in water, fire in fire, or air in air. And they wouldn’t perceive the dimension of infinite space in the dimension of infinite space, the dimension of infinite consciousness in the dimension of infinite consciousness, the dimension of nothingness in the dimension of nothingness, or the dimension of neither perception nor non-perception in the dimension of neither perception nor non-perception. They wouldn’t perceive this world in this world, or the other world in the other world. And they wouldn’t perceive what is seen, heard, thought, known, attained, sought, or explored by the mind. And yet they would still perceive.”

“But how could this be, sir?”

"Ānanda, it’s when a mendicant perceives: ‘This is peaceful; this is sublime—that is, the stilling of all activities, the letting go of all attachments, the ending of craving, fading away, cessation, extinguishment.’

That’s how a mendicant might gain a state of immersion like this. They wouldn’t perceive earth in earth, water in water, fire in fire, or air in air. And they wouldn’t perceive the dimension of infinite space in the dimension of infinite space, the dimension of infinite consciousness in the dimension of infinite consciousness, the dimension of nothingness in the dimension of nothingness, or the dimension of neither perception nor non-perception in the dimension of neither perception nor non-perception. They wouldn’t perceive this world in this world, or the other world in the other world. And they wouldn’t perceive what is seen, heard, thought, known, attained, sought, or explored by the mind. And yet they would still perceive."

(VII) (7) Tưởng Hay Tác Ý (1)

1. Rồi Tôn giả Ananda đi đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

− Bạch Thế Tôn, có thể chăng một Tỷ-kheo khi chứng được Thiền định, như vậy, vị ấy có thể trong đất không tưởng đến đất, trong nước không tưởng đến nước, trong lửa không tưởng đến lửa, trong gió không tưởng đến gió, trong Không vô biên xứ không tưởng đến Không vô biên xứ, trong Thức vô biên xứ không tưởng đến Thức vô biên xứ, trong Vô sở hữu xứ không tưởng đến Vô sở hữu xứ, trong Phi tưởng phi phi tưởng xứ không tưởng đến Phi tưởng phi phi tưởng xứ, trong thế giới hiện tại không tưởng đến thế giới hiện tại, trong thế giới đời sau không tưởng đến thế giới đời sau, và phàm điều gì được thấy, được nghe, được cảm giác, được thức tri, được đạt đến, được tầm cầu đến, được ý suy nghĩ đến, trong ấy vị ấy không có tưởng đến. Tuy vậy, vị ấy vẫn có tưởng.

2. Này Ananda, có thể như vậy, một Tỷ-kheo khi chứng được Thiền định như vậy, có thể trong đất không tưởng đến đất, trong nước không tưởng đến nước, trong lửa không tưởng đến lửa, trong gió không tưởng đến gió, trong Không vô biên xứ, không tưởng đến Không vô biên xứ, trong Thức vô biên xứ không tưởng đến Thức vô biên xứ, trong Vô sở hữu xứ không tưởng đến Vô sở hữu xứ, trong Phi tưởng phi phi tưởng xứ không tưởng đến Phi tưởng phi phi tưởng xứ, trong thế giới hiện tại không tưởng đến thế giới hiện tại, trong thế giới đời sau không tưởng đến thế giới đời sau. Và phàm điều gì được thấy, được nghe, được cảm giác, được thức tri, được đạt đến, được tầm cầu đến, được ý suy nghĩ đến, trong ấy vị ấy không có tưởng đến. Tuy vậy, vị ấy vẫn có tưởng.

3. Nhưng bạch Thế Tôn, như thế nào một vị Tỷ-kheo khi chứng được Thiền định như vậy, vị ấy có thể trong đất, không tường đến đất… trong thế giới đời sau, không tưởng đến thế giới đời sau… vị ấy có thể không có tưởng đến. Tuy vậy, vị ấy vẫn có tưởng.

4. Ở đây, này Ananda, vị Tỷ-kheo tưởng như sau: “Ðây là an tịnh, đây là thù thắng, tức là sự tịnh chỉ tất cả hành, sự từ bỏ tất cả sanh y, sự đoạn diệt khát ái, ly tham, đoạn diệt, Niết-bàn”. Như vậy, này Ananda, vị Tỷ-kheo khi chứng được Thiền định như vậy, vị ấy có thể trong đất, không tưởng đến đất, trong nước không tưởng đến nước… trong thế giới đời sau, không tưởng đến thế giới đời sau… vị ấy không có tưởng đến. Tuy vậy, vị ấy vẫn có tưởng.

And then Ānanda approved and agreed with what the Buddha said. He got up from his seat, bowed, and respectfully circled the Buddha, keeping him on his right. Then he went up to Venerable Sāriputta, and exchanged greetings with him. When the greetings and polite conversation were over, he sat down to one side and said to Sāriputta:

“Could it be, reverend Sāriputta, that a mendicant might gain a state of immersion like this? They wouldn’t perceive earth in earth … And they wouldn’t perceive what is seen, heard, thought, known, attained, sought, or explored by the mind. And yet they would still perceive.”

“It could be, Reverend Ānanda.”

“But how could this be?”

“Ānanda, it’s when a mendicant perceives: ‘This is peaceful; this is sublime—that is, the stilling of all activities, the letting go of all attachments, the ending of craving, fading away, cessation, extinguishment.’ That’s how a mendicant might gain a state of immersion like this. They wouldn’t perceive earth in earth … And they wouldn’t perceive what is seen, heard, thought, known, attained, sought, or explored by the mind. And yet they would still perceive.”

“It’s incredible, it’s amazing! How the meaning and the phrasing of the teacher and the disciple fit together and agree without conflict when it comes to the chief matter! Just now I went to the Buddha and asked him about this matter. And the Buddha explained it to me in this manner, with these words and phrases, just like Venerable Sāriputta. It’s incredible, it’s amazing! How the meaning and the phrasing of the teacher and the disciple fit together and agree without conflict when it comes to the chief matter!”

(VIII) (8) Tưởng Hay Tác Ý (2)

Rồi Tôn giả Ananda đi đến Thế Tôn, sau khi hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, thân bên hữu hướng về Thế Tôn, rồi đi đến Tôn giả Sàriputta, sau khi đến, nói lên với Tôn giả Sàriputta những lời chào ón hỏi thăm, sau khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Tôn giả Ananda thưa với Tôn giả Sàriputta:

− Thưa Tôn giả Sàriputta, có thể chăng một Tỷ-kheo khi chứng được Thiền định như vậy, vị ấy có thể trong đất không tưởng đến đất, trong nước không tưởng đến nước, trong lửa không tưởng đến lửa, trong gió không tưởng đến gió, trong Không vô biên xứ, không tưởng đến Không vô biên xứ, trong Thức vô biên xứ không tưởng đến Thức vô biên xứ, trong Vô sở hữu xứ không tưởng đến Vô sở hữu xứ, trong Phi tưởng phi phi tưởng xứ không tưởng đến Phi tưởng phi phi tưởng xứ, trong thế giới hiện tại không tưởng đến thế giới hiện tại, trong thế giới đời sau không tưởng đến thế giới đời sau. Và phàm điều gì được thấy, được nghe, được cảm giác, được thức tri, được đạt đến, được tầm cầu đến, được ý suy nghĩ đến, trong ấy vị ấy không có tưởng đến. Tuy vậy, vị ấy vẫn có tưởng.

2. Này Ananda, có thể như vậy, một Tỷ-kheo khi chứng được Thiền định như vậy… được ý suy nghĩ đến, vị ấy không có tưởng đến. Tuy vậy, vị ấy vẫn có tưởng.

3. Nhưng thưa Tôn giả Sàriputta, như thế nào, một Tỷ-kheo, khi chứng được Thiền định như vậy… được ý suy nghĩ đến, vị ấy không có tưởng đến. Tuy vậy, vị ấy vẫn có tưởng?

4. Ở đây, này Hiền giả Ananda, Tỷ-kheo tưởng như sau: “Ðây là An tịnh, đây là thù thắng, tức là sự an tịnh chỉ tất cả hành, sự từ bỏ tất cả sanh y, sự đoạn diệt khát ái, ly tham, đoạn diệt, Niết-bàn”. Như vậy, này Hiền giả Ananda, Tỷ-kheo khi chứng được Thiền định như vậy, có thể trong đất không tưởng đến đất… trong thế giới đời sau, không tưởng đến thế giới đời sau… vị ấy không có tưởng đến. Tuy vậy, vị ấy vẫn có tưởng.

5. Thật vi diệu thay, thưa Hiền giả! Thật hy hữu thay, thưa Hiền giả! Sự giải thích của Ðạo Sư và đệ tử tương hợp, tương hội không tương phản nhau, nghĩa với nghĩa, lời với lời, tức là đối với câu tối thượng. Thưa Hiền giả, vừa rồi tôi đã đi đến Thế Tôn và hỏi ý nghĩa này, Thế Tôn với những câu thế này với những lời thế này, đã trả lời về ý nghĩa này, giống như Tôn giả Sàriputta. Thật vi diệu thay, Hiền giả! Thật hy hữu thay, Hiền giả! Sự giải thích của Ðạo Sư và đệ tử sẽ tương hợp, sẽ tương hội, không tương phản nhau tức là về câu tối thượng.

AN 11.8 Focus Manasikārasutta

Then Venerable Ānanda went up to the Buddha, bowed, sat down to one side, and said to him:

“Could it be, sir, that a mendicant might gain a state of immersion like this. They wouldn’t focus on the eye or sights, ear or sounds, nose or smells, tongue or tastes, or body or touches. They wouldn’t focus on earth in earth, water in water, fire in fire, or air in air. And they wouldn’t focus on the dimension of infinite space in the dimension of infinite space, the dimension of infinite consciousness in the dimension of infinite consciousness, the dimension of nothingness in the dimension of nothingness, or the dimension of neither perception nor non-perception in the dimension of neither perception nor non-perception. They wouldn’t focus on this world in this world, or the other world in the other world. And they wouldn’t focus on what is seen, heard, thought, known, attained, sought, or explored by the mind. Yet they would focus?”

“It could be, Ānanda.”

“But how could this be?”

"Ānanda, it’s when a mendicant focuses thus: ‘This is peaceful; this is sublime—that is, the stilling of all activities, the letting go of all attachments, the ending of craving, fading away, cessation, extinguishment.’

That’s how a mendicant might gain a state of immersion like this. They wouldn’t focus on the eye or sights, ear or sounds, nose or smells, tongue or tastes, or body or touches. … And they wouldn’t focus on what is seen, heard, thought, known, attained, sought, or explored by the mind. Yet they would focus."

(IX) (9) Tác Ý

1. Rồi Tôn giả Ananda đi đến Thế Tôn, sau khi đến đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

− Bạch Thế Tôn, có thể chăng một Tỷ-kheo khi chứng được Thiền định như vậy, có thể không tác ý đến mắt, có thể không tác ý đến sắc, có thể không tác ý đến tai, có thể không tác ý đến tiếng, có thể không tác ý đến mũi, có thể không tác ý đến hương, có thể không tác ý đến lưỡi, có thể không tác ý đến vị, có thể không tác ý đến thân, có thể không tác ý đến xúc, có thể không tác ý đến đất, có thể không tác ý đến nước, có thể không tác ý đến lửa, có thể không tác ý đến gió, có thể không tác ý đến Không vô biên xứ, có thể không tác ý đến Thức vô biên xứ, có thể không tác ý đến Vô sở hữu xứ, có thể không tác ý đến Phi tưởng phi phi tưởng xứ, có thể không tác ý đến đời này, có thể không tác ý đến đời sau. Phàm điều gì được thấy, được nghe, được cảm giác, được thức tri, được đạt đến, được tầm cầu đến, được ý suy nghĩ đến, vị ấy có thể không có tác ý. Tuy vậy, vị ấy vẫn có tác ý.

2. Này Ananda, có thể như vậy: Một Tỷ-kheo khi chứng được Thiền định như vậy, có thể không tác ý đến mắt, có thể không tác ý đến sắc… (như trên, 9.1)… được ý suy nghĩ đến, vị ấy có thể không có tác ý. Tuy vậy, vị ấy vẫn có tác ý.

3. Bạch Thế Tôn, nhưng thế nào, một Tỷ-kheo khi chứng được Thiền định như vậy, có thể không tác ý đến mắt, có thể không tác ý đến sắc… được ý suy nghĩ đến, vị ấy có thể không có tác ý. Tuy vậy, vị ấy vẫn có tác ý.

4. Ở đây, này Ananda, Tỷ-kheo tác ý như sau: “Ðây là an tịnh, đây là thù thắng, tức là sự tịnh chỉ tất cả hành, sự từ bỏ tất cả sanh y, sự đoạn diệt khát ái, ly tham, đoạn diệt, Niết bàn”. Như vậy, này Ananda, Tỷ-kheo khi chứng được Thiền định như vậy, vị ấy có thể không tác ý đến mắt, có thể không tác ý đến sắc… được ý suy nghĩ đến, vị ấy có thể không có tác ý. Tuy vậy, vị ấy vẫn có tác ý.

AN 11.9 With Sandha Saddhasutta

At one time the Buddha was staying at Ñātika in the brick house.

Then Venerable Sandha went up to the Buddha, bowed, and sat down to one side. The Buddha said to him:

"Sandha, meditate like a thoroughbred, not like a wild colt.

And how does a wild colt meditate? A wild colt, tied up by the feeding trough, meditates: ‘Fodder, fodder!’ Why is that? Because it doesn’t occur to the wild colt tied up by the feeding trough: ‘What task will the horse trainer have me do today? How should I respond?’ Tied up by the feeding trough they just meditate: ‘Fodder, fodder!’

In the same way, take a certain wild person who has gone to the forest, the root of a tree, or an empty hut. Their heart is overcome and mired in sensual desire, and they don’t truly understand the escape from sensual desire that has arisen. Harboring sensual desire within they meditate and concentrate and contemplate and ruminate. Their heart is overcome by ill will … dullness and drowsiness … restlessness and remorse … doubt … Harboring doubt within they meditate and concentrate and contemplate and ruminate. They meditate dependent on earth, water, fire, and air. They meditate dependent on the dimension of infinite space, infinite consciousness, nothingness, or neither perception nor non-perception. They meditate dependent on this world or the other world. They meditate dependent on what is seen, heard, thought, known, attained, sought, or explored by the mind. That’s how a wild colt meditates.

And how does a thoroughbred meditate? A fine thoroughbred, tied up by the feeding trough, doesn’t meditate: ‘Fodder, fodder!’ Why is that? Because it occurs to the fine thoroughbred tied up by the feeding trough: ‘What task will the horse trainer have me do today? How should I respond?’ Tied up by the feeding trough they don’t meditate: ‘Fodder, fodder!’ For that fine thoroughbred regards the use of the goad as a debt, a bond, a loss, a misfortune.

In the same way, take a certain fine thoroughbred person who has gone to the forest, the root of a tree, or an empty hut. Their heart is not overcome and mired in sensual desire, and they truly understand the escape from sensual desire that has arisen. Their heart is not overcome by ill will … dullness and drowsiness … restlessness and remorse … doubt … They don’t meditate dependent on earth, water, fire, and air. They don’t meditate dependent on the dimension of infinite space, infinite consciousness, nothingness, or neither perception nor non-perception. They don’t meditate dependent on this world or the other world. They don’t meditate dependent on what is seen, heard, thought, known, attained, sought, or explored by the mind. Yet they do meditate.

When a fine thoroughbred meditates like this, the gods together with Indra, the Divinity, and the Progenitor worship them from afar:

‘Homage to you, O thoroughbred!
Homage to you, supreme among men!
We don’t understand
the basis of your absorption.’"

When he said this, Venerable Sandha asked the Buddha, “But sir, how does that fine thoroughbred meditate?”

"Sandha, for a fine thoroughbred person, the perception of earth has vanished in relation to earth. The perception of water … fire … air has vanished in relation to air. The perception of the dimension of infinite space has vanished in relation to the dimension of infinite space. The perception of the dimension of infinite consciousness … nothingness … neither perception nor non-perception has vanished in relation to the dimension of neither perception nor non-perception. The perception of this world has vanished in relation to this world. The perception of the other world has vanished in relation to the other world. And the perception of what is seen, heard, thought, known, attained, sought, or explored by the mind has vanished. That’s how that fine thoroughbred person doesn’t meditate dependent on earth, water, fire, and air. They don’t meditate dependent on the dimension of infinite space, infinite consciousness, nothingness, or neither perception nor non-perception. They don’t meditate dependent on this world or the other world. They don’t meditate dependent on what is seen, heard, thought, known, attained, sought, or explored by the mind. Yet they do meditate.

When a fine thoroughbred person meditates like this, the gods together with Indra, the Divinity, and the Progenitor worship them from afar:

‘Homage to you, O thoroughbred!
Homage to you, supreme among men!
We don’t understand
the basis of your absorption.’"

(X) (10) Sandha

1. Một thời Thế Tôn trú ở Nàtika, tại ngôi nhà có lợp ngói. Rồi Tôn giả Sandha đi đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Thế Tôn nói với Tôn giả Sandha đang ngồi một bên:

2. Này Sandha, hãy tu Thiền với sự Thiền định của con ngựa thuần thục, chớ có với Thiền định của con ngựa chưa thuần thục. Và này Sandha, thế nào là Thiền định của con ngựa chưa thuần thục?

3. Con ngựa chưa thuần thục, khi bị cột vào máng ăn, liền Thiền tư: “Cỏ ăn, cỏ ăn”. Vì sao? Này Sandha, con ngựa chưa thuần thục, khi bị cột vào máng ăn, không có nghĩ như sau: “Không biết hôm nay, người đánh xe điều phục ngựa sẽ bảo ta làm việc gì? Nay ta có thể làm gì để báo đáp? “Con ngựa bị cột vào máng ăn, chỉ Thiền tư: “Cỏ ăn, cỏ ăn! “Cũng vậy, này Sandha, ở đây có hạng người chưa được thuần thục, khi đi đến ngôi rừng, hay khi đi đến gốc cây, hay khi đi đến ngôi nhà trống, trú với tâm bị dục tham ám ảnh, bị dục tham chi phối, không như thật rõ biết sự xuất ly khỏi dục tham đã khởi lên. Người ấy tàng trữ dục tham vào trong, rồi Thiền tư, Thiền lự, Thiền liên tục, Thiền quán, trú với tâm bị sân ám ảnh, bị sân chi phối… trú với tâm bị hôn trầm thụy miên ám ảnh, bị hôn trầm thụy miên chi phối… trú với tâm bị trạo hối ám ảnh, bị trạo hối chi phối… trú với tâm bị nghi hoặc ám ảnh, bị nghi hoặc chi phối, không như thật rõ biết sự xuất ly ra khỏi nghi hoặc đã khởi lên. Người ấy tàng trữ nghi hoặc vào trong, rồi Thiền tư, Thiền lự, Thiền liên tục, Thiền quán. Người ấy Thiền tư, y chỉ vào đất, Thiền tư y chỉ vào nước, Thiền tư y chỉ vào lửa, Thiền tư y chỉ vào gió, Thiền tư y chỉ vào Không vô biên xứ, Thiền tư y chỉ vào Thức vô biên xứ, Thiền tư y chỉ vào Vô sở hữu xứ, Thiền tư y chỉ vào Phi tưởng phi phi tưởng xứ, Thiền tư y chỉ vào đời này, Thiền tư y chỉ vào đời sau, phàm điều gì được thấy, được nghe, được cảm giác, được thức tri, được đạt đến, được tầm cầu đến, được ý suy tư, đều ý chỉ vào đấy người ấy Thiền tư. Như vậy, này Sandha là người Thiền tư không thuần thục. Và này Sandha, như thế nào là Thiền tư như con ngựa thuần thục?

4. Con ngựa hiền lương, này Sandha, con ngựa được thuần thục, khi bị cột vào máng ăn, không có Thiền tư: “Cỏ ăn, cỏ ăn! “Vì sao? Này Sandha, con ngựa đã thuần thục, khi bị cột vào máng ăn, suy nghĩ như sau: “Không biết hôm nay, người đánh xe điều phục ngựa sẽ bảo ta làm việc gì? Nay ta có thể làm gì để báo đáp? “Con ngựa bị cột vào máng ăn, không có Thiền tư: “Cỏ ăn, cỏ ăn! “Con ngựa hiền lương, này Sandha, được thuần thục, nhìn sự áp dụng cây gậy thúc ngựa hiền lương như là món nợ, như là trói buộc, như là một thiện hại, như là một điềm xấu. Cũng vậy, này Sandha, con người hiền thiện, thuần thục, khi đi đến khu rừng, khi đi đến gốc cây, khi đi đến ngôi nhà trống, trú với tâm không bị dục tham ám ảnh, không bị dục tham chinh phục, như thật quán tri sự xuất ly khỏi dục tham đã khởi lên. Vị ấy an trú với tâm không bị sân ám ảnh… Vị ấy an trú với tâm không bị si ám ảnh… Vị ấy an trú với tâm không bị hôn trầm thụy miên ám ảnh… Vị ấy an trú với tâm không bị trạo hối ám ảnh… Vị ấy an trú với không tâm bị nghi hoặc ám ảnh, không bị nghi hoặc chinh phục, như thật rõ biết sự xuất ly ra khỏi nghi hoặc đã khởi lên. Vị ấy Thiền tư không y chỉ vào đất, Thiền tư không y chỉ vào nước, Thiền tư không y chỉ vào lửa, Thiền tư không y chỉ vào gió, Thiền tư không y chỉ vào Không vô biên xứ, Thiền tư không y chỉ vào Thức vô biên xứ, Thiền tư không y chỉ vào Vô sở hữu xứ, Thiền tư không y chỉ vào Phi tưởng phi phi tưởng xứ, Thiền tư không y chỉ vào thế giới này, Thiền tư không y chỉ vào thế giới sau, phàm điều gì được thấy, được nghe, được cảm giác, được thức tri, được đạt đến, được tầm cầu đến, được ý suy tư, thiền tư không y chỉ vào cái ấy. Tuy vậy, vị ấy vẫn có Thiền tư. Lại nữa, này Sandha, với vị ấy Thiền tư như vậy, chư Thiên với Thiên chủ, các Phạm thiên với chúng Phạm thiên, dầu từ xa, đảnh lễ con người hiền thiện thuần thục:

Chúng tôi đảnh lễ Ngài,
Con người hiền, thuần thục,
Chúng tôi đảnh lễ Ngài,
Con người bậc Thượng thủ,
Y chỉ gì Ngài Thiền,
Chúng tôi không được biết.

5. Khi nghe nói như vậy, Tôn giả Sandha bạch Thế Tôn:

− Thiên như thế nào, bạch Thế Tôn là con người hiền thiện thuần phục Thiền tư? Vị ấy Thiền tư không y chỉ vào đất, Thiền tư không y chỉ vào nước, Thiền tư không y chỉ vào lửa, Thiền tư không y chỉ vào gió, Thiền tư không y chỉ vào Không vô biên xứ, Thiền tư không y chỉ vào Thức vô biên xứ, Thiền tư không y chỉ vào Vô sở hữu xứ, Thiền tư không y chỉ vào Phi tưởng phi phi tưởng xứ, Thiền tư không y chỉ vào thế giới này, Thiền tư không y chỉ vào thế giới sau, và phàm cái gì được thấy, được nghe, được cảm giác, được thức tri, được tầm cầu, được đạt đến, được ý suy tư, vị ấy Thiền tư, không y chỉ vào cái ấy. Tuy vậy vị ấy vẫn thiền tư. Thiền tư như thế nào, bạch Thế Tôn là con người hiền thiện thuần thục, khiến chư Thiện với Thiên chủ, các Phạm thiên với chúng Phạm thiên dầu từ xa, đảnh lễ con người hiền thiện thuần thục:

Chúng tôi đảnh lễ Ngài,
Con người hiền, thuần thục,
Chúng tôi đảnh lễ Ngài,
Con người bậc Thượng thủ,
Y chỉ gì Ngài Thiền,
Chúng tôi không được biết.

6. Ở đây này Sandha, với con người hiền thiện thuần thục, tưởng đất trong đất được sáng tỏ, tưởng nước trong nước được sáng tỏ, tưởng lửa trong lửa được sáng tỏ, tưởng Không vô biên xứ trong Không vô biên xứ được sáng tỏ, tưởng Thức vô biên xứ trong Thức vô biên xứ được sáng tỏ, tưởng Vô sở hữu xứ trong Thức vô sở hữu xứ được sáng tỏ, tưởng Phi tưởng phi phi tưởng xứ trong Phi tưởng phi phi tưởng xứ được sáng tỏ, tưởng thế giới này trong thế giới này được sáng tỏ, tưởng thế giới sau trong thế giới sau được sáng tỏ, phàm cái gì được thấy, được nghe, được cảm giác, được thức tri, được tầm cầu, được đạt đến, được ý suy tư, tưởng tại ấy được sáng tỏ. Thiền tư như vậy, này Sandha là người đã hiền thiện thuần thục, vị ấy Thiền tư không y chỉ vào đất, Thiền tư không y chỉ vào nước, Thiền tư không y chỉ vào lửa, Thiền tư không y chỉ vào gió, Thiền tư không y chỉ vào Không vô biên xứ, Thiền tư không y chỉ vào Thức vô biên xứ, Thiền tư không y chỉ vào Vô sở hữu xứ, Thiền tư không y chỉ vào Phi tưởng phi phi tưởng xứ, Thiền tư không y chỉ vào thế giới này, Thiền tư không y chỉ vào thế giới sau. Phàm cái gì được thấy, được nghe, được cảm giác, được thức tri, được đạt đến, được tầm cầu, được ý suy tư, Thiền tư không y chỉ vào cái ấy. Tuy vậy vẫn có Thiền tư. Do Thiền tư như vậy, này Sandha, là con người hiền thiện thuần thục, khiến chư Thiện với Thiên chủ, các Phạm thiên với chúng Phạm thiên dầu từ xa, đảnh lễ con người hiền thiện thuần thục:

Chúng tôi đảnh lễ Ngài,
Con người hiền, thuần thục,
Chúng tôi đảnh lễ Ngài,
Con người bậc Thượng thủ,
Y chỉ gì Ngài Thiền,
Chúng tôi không được biết.

AN 11.10 At the Peacocks’ Feeding Ground Moranivāpasutta

At one time the Buddha was staying near Rājagaha, at the monastery of the wanderers in the peacocks’ feeding ground. There the Buddha addressed the mendicants, “Mendicants!”

“Venerable sir,” they replied. The Buddha said this:

"Mendicants, a mendicant who has three qualities has reached the ultimate end, the ultimate sanctuary from the yoke, the ultimate spiritual life, the ultimate goal. They are best among gods and humans. What three? The entire spectrum of an adept’s ethics, immersion, and wisdom. A mendicant with these three qualities has reached the ultimate end, the ultimate sanctuary from the yoke, the ultimate spiritual life, the ultimate goal. They are best among gods and humans.

A mendicant who has another three qualities has reached the ultimate end, the ultimate sanctuary from the yoke, the ultimate spiritual life, the ultimate goal. They are best among gods and humans. What three? A demonstration of psychic power, a demonstration of revealing, and a demonstration of instruction. A mendicant with these three qualities has reached the ultimate end, the ultimate sanctuary from the yoke, the ultimate spiritual life, the ultimate goal. They are best among gods and humans.

A mendicant who has another three qualities has reached the ultimate end, the ultimate sanctuary from the yoke, the ultimate spiritual life, the ultimate goal. They are best among gods and humans. What three? Right view, right knowledge, and right freedom. A mendicant with these three qualities has reached the ultimate end, the ultimate sanctuary from the yoke, the ultimate spiritual life, the ultimate goal. They are best among gods and humans.

A mendicant who has two qualities has reached the ultimate end, the ultimate sanctuary from the yoke, the ultimate spiritual life, the ultimate goal. They are best among gods and humans. What two? Knowledge and conduct. A mendicant with these two qualities has reached the ultimate end, the ultimate sanctuary from the yoke, the ultimate spiritual life, the ultimate goal. They are best among gods and humans. The divinity Sanaṅkumāra also spoke this verse:

‘The aristocrat is best among people
who take clan as the standard.
But one accomplished in knowledge and conduct
is first among gods and humans.’

Now, that verse spoken by the divinity Sanaṅkumāra is well spoken, not poorly spoken. It’s beneficial, not pointless, and I agree with it. I also say:

‘The aristocrat is best among people
who take clan as the standard.
But one accomplished in knowledge and conduct
is first among gods and humans.’"

(XI) (11) Rừng Khổng Tước

1. Một thời, Thế Tôn trú ở Ràjagaha (Vương Xá) tại chỗ nuôi dưỡng khổng tước ở khu vườn các du sĩ. Tại đấy, Thế Tôn gọi là Tỷ-kheo:

− Này các Tỷ-kheo.

− Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

2. Thành tựu ba pháp, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đạt được cứu cánh của cứu cánh, cứu cánh an ổn khỏi các khổ ách, cứu cánh Phạm hạnh, cứu cánh mục đích, bậc tối thượng giữa chư Thiên và loài Người. Thế nào là ba?

3. Vô học giới uẩn, vô học định uẩn, vô học tuệ uẩn.

Thành tựu với ba pháp này, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đạt được cứu cánh của cứu cánh, cứu cánh an ổn khỏi các khổ ách, cứu cánh Phạm hạnh, cứu cánh mục đích, bậc tối thượng giữa chư Thiên và loài Người.

4. Lại thành tựu ba pháp, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đạt được cứu cánh của cứu cánh… chư Thiên và loài Người. Thế nào là ba?

5. Thần biến thần thông, ký tâm thần thông, giáo hóa thần thông.

Thành tựu với ba pháp này, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đạt đến cứu cánh của cứu cánh… chư Thiên và loài Người.

6. Lại thành tựu ba pháp khác, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đạt được cứu cánh của cứu cánh… chư Thiên và loài Người. Thế nào là ba?

7. Với chánh tri kiến, với chánh trí, với chánh giải thoát.

Thành tựu ba pháp này, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đạt đến cứu cánh của cứu cánh… chư Thiên và loài Người.

8. Thành tựu với hai pháp này, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đạt đến cứu cánh của cứu cánh… chư Thiên và loài Người. Thế nào là hai?

9. Với minh và với hạnh.

Thành tựu hai pháp này, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đạt đến cứu cánh của cứu cánh… chư Thiên và loài Người.

10. Này các Tỷ-kheo, đây là những bài kệ do Phạm thiên Sanamkumàra nói lên:

Sát-lỵ, chúng tối thắng,
Với người tin chủng tánh,
Bậc Minh Hạnh đầy đủ,
Tối thắng giữa Nhân, Thiên.

Này các Tỷ-kheo, những bài kệ này được khéo hát lên, không phải vụng hát, được khéo nói lên, không phải vụng nói, liên hệ đến mục đích, không phải không liên hệ đến mục đích, và được Ta chấp nhận. Này các Tỷ-kheo, Ta cũng nói lên như vậy:

Sát-lỵ, chúng tối thắng,
Với người tin chủng tánh,
Bậc Minh Hạnh đầy đủ,
Tối thắng giữa chư Thiên.