Phẩm Mũi Nhọn

AN 1.41–50 Paṇihitaacchavagga

41. “Này các Tỷ kheo, giả sử một mũi nhọn của lúa hay lúa mạch bị đặt sai hướng. Nếu quý vị dùng tay hay chân đạp lên nó, không thể nào nó đâm thủng da và làm chảy máu được. Vì sao vậy? Vì mũi nhọn ấy bị đặt sai hướng. Cũng vậy, một Tỷ kheo có tâm hướng sai thì không thể nào phá tan vô minh (ignorance / sự không sáng suốt, không thấy rõ sự thật), làm sinh khởi minh (knowledge / sự sáng suốt, trí tuệ thấy rõ sự thật), và chứng ngộ Niết-bàn (extinguishment / sự kết thúc hoàn toàn khổ đau, trạng thái giải thoát cuối cùng) được. Vì sao vậy? Vì tâm của vị ấy hướng sai.”

V. Phẩm Ðặt Hướng và Trong Sáng

1-10 Tâm Ðặt Sai Hướng v.v…

1. -Ví như, này các Tỷ-kheo, sợi râu của lúa mì, hay sợi râu của lúa mạch đặt sai hướng, khi bị tay hay chân đè vào, có thể đâm thủng tay hay chân, hay có thể làm đổ máu; sự tình này không xảy ra. Vì cớ sao? Này các Tỷ-kheo, vì sợi râu bị đặt sai hướng. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo với tâm bị đặt sai hướng, có thể đâm thủng vô minh, làm minh sanh khởi, có thể chứng đạt Niết-bàn; sự tình này không xảy ra. Vì cớ sao? Này các Tỷ-kheo, vì tâm đặt sai hướng.

42. “Này các Tỷ kheo, giả sử một mũi nhọn của lúa hay lúa mạch được đặt đúng hướng. Nếu quý vị dùng tay hay chân đạp lên nó, có thể nó sẽ đâm thủng da và làm chảy máu. Vì sao vậy? Vì mũi nhọn ấy được đặt đúng hướng. Cũng vậy, một Tỷ kheo có tâm hướng đúng thì rất có thể phá tan vô minh, làm sinh khởi minh, và chứng ngộ Niết-bàn. Vì sao vậy? Vì tâm được định hướng đúng.”

2. Này các Tỷ-kheo, ví như các sợi râu của lúa mì, hay sợi râu của lúa mạch được đặt đúng hướng, khi bị tay hay chân đè vào, có thể đâm thủng tay hay chân, hay có thể làm cho đổ máu; sự tình này có xảy ra. Vì cớ sao? Này các Tỷ-kheo, vì sợi râu được đặt đúng hướng. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo với tâm được đặt đúng hướng, có thể đâm thủng vô minh, làm minh sanh khởi, có thể chứng đạt Niếtbàn; sự tình này có thể xảy ra. Vì cớ sao? Này các Tỷ-kheo, vì tâm được đặt đúng hướng.

43. “Này các Tỷ kheo, khi Ta hiểu rõ tâm của một người có tâm ô nhiễm, Ta biết rằng: ‘Nếu người này chết ngay bây giờ, họ sẽ bị đọa vào địa ngục.’ Vì sao vậy? Vì tâm của họ ô nhiễm. Chính vì tâm ô nhiễm mà một số chúng sanh (sentient beings / các loài hữu tình), sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào cõi dữ, ác xứ, đọa xứ, địa ngục.”

3. Ở đây, này các Tỷ-kheo, với tâm của Ta biết tâm một người là uế nhiễm, Ta rõ biết: “Nếu trong thời gian này, người này mệnh chung, người ấy bị rơi vào địa ngục như vậy tương xứng”. Vì cớ sao? Này các Tỷ-kheo, vì rằng tâm người ấy uế nhiễm.

Cũng do tâm uế nhiễm làm nhân như vậy, này các Tỷ-kheo, một số loài hữu tình ở đời, sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.

44. “Này các Tỷ kheo, khi Ta hiểu rõ tâm của một người có tâm thanh tịnh, Ta biết rằng: ‘Nếu người này chết ngay bây giờ, họ sẽ được sanh lên cõi trời.’ Vì sao vậy? Vì tâm của họ thanh tịnh. Chính vì tâm thanh tịnh mà một số chúng sanh, sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào cõi lành, thiên giới.”

4. Ở đây, này các Tỷ-kheo, với tâm của Ta biết tâm một người là thanh tịnh, Ta biết rõ: “Nếu trong thời gian này, người này mệnh chung, người ấy được sanh lên Thiên giới như vậy tương xứng”. Vì cớ sao? Này các Tỷ-kheo, vì rằng tâm người ấy thanh tịnh.

Cũng do tâm thanh tịnh làm nhân như vậy, này các Tỷ-kheo, một số loài hữu tình ở đời này, sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào cõi thiện, cõi Trời, cõi đời này.

45. “Này các Tỷ kheo, giả sử có một hồ nước bị vẩn đục, tối tăm và đầy bùn. Một người mắt sáng đứng trên bờ sẽ không thấy được sò, ốc, sỏi, đá, và các đàn cá đang bơi lội hay đứng yên. Vì sao vậy? Vì nước bị vẩn đục. Cũng vậy, một Tỷ kheo có tâm bị vẩn đục thì không thể nào biết được điều gì lợi ích cho mình, cho người, hay cho cả hai; hay chứng ngộ được bất kỳ pháp thượng nhân, tri kiến thù thắng xứng tầm bậc Thánh (superhuman distinction in knowledge and vision worthy of the noble ones / pháp cao hơn người thường, sự thấy biết đặc biệt xứng đáng với các bậc Thánh) nào. Vì sao vậy? Vì tâm của vị ấy bị vẩn đục.”

5. Ví như, này các tỷ kheo, một hồ nước uế nhớp, bị khuấy động, đục bùn. Tại đấy có người có mắt, đứng trên bờ, không thể thấy các con ốc, các con sò, các hòn sạn, các hòn sỏi, các đàn cá, qua lại, đứng yên. Ví cớ sao? Vì nước bị khuấy đục. Này các Tỷ-kheo, cũng vậy, vị Tỷ-kheo với tâm bị khuấy đục biết được lợi ích của mình, hay biết được lợi ích của người, hay biết được lợi ích cả hai, hay sẽ chứng ngộ các pháp thượng nhân, tri kiến thù thắng xứng đáng các bậc Thánh; sự kiện như vậy không xảy ra. Vì cớ sao? Vì rằng tâm bị khuấy đục, này các Tỷ-kheo.

46. “Này các Tỷ kheo, giả sử có một hồ nước trong suốt, thanh澄 và không vẩn đục. Một người mắt sáng đứng trên bờ sẽ thấy được sò, ốc, sỏi, đá, và các đàn cá đang bơi lội hay đứng yên. Vì sao vậy? Vì nước không bị vẩn đục. Cũng vậy, một Tỷ kheo có tâm không bị vẩn đục thì rất có thể biết được điều gì lợi ích cho mình, cho người, hay cho cả hai; hay chứng ngộ được bất kỳ pháp thượng nhân, tri kiến thù thắng xứng tầm bậc Thánh nào. Vì sao vậy? Vì tâm của vị ấy không bị vẩn đục.”

6. Ví như, này các Tỷ-kheo, một hồ nước trong sáng, sáng suốt, không bị khuấy đục. Tại đấy có người có mắt, đứng trên bờ, có thể thấy các con ốc, các con sò, các hòn sạn, các hòn sỏi, các đàn cá qua lại, đứng yên. Vì cớ sao? Vì nước không bị khuấy đục, này các Tỷ-kheo. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo với tâm không bị khuấy đục biết được lợi ích của mình, hay biết được lợi ích của người, hay biết được lợi ích cả hai, hay sẽ chứng ngộ các pháp thượng nhân, tri kiến thù thắng xứng đáng các bậc Thánh; sự kiện như vậy có xảy ra. Ví sao? Vì rằng tâm không bị khuấy đục, này các Tỷ-kheo.

47. “Này các Tỷ kheo, cũng như cây hoàng dương được cho là loại cây tốt nhất về tính mềm dẻo và dễ uốn nắn, cũng vậy, Ta không thấy một pháp nào khác mềm dẻo và dễ uốn nắn như tâm, khi nó được phát triển và tu tập. Một tâm được phát triển và tu tập thì mềm dẻo và dễ uốn nắn.”

7. Ví như, này các Tỷ-kheo, phàm có những loại cây gì, cây phandana được xem là tối thượng, tức là về nhu nhuyến và dễ sử dụng. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Ta không thấy một pháp nào khác, lại nhu nhuyễn hơn và dễ sử dụng hơn, như một tâm được tu tập, được làm cho sung mãn. Tâm được tu tập, được làm cho sung mãn, này các Tỷ-kheo, là nhu nhuyến và dễ sử dụng.

48. “Này các Tỷ kheo, Ta không thấy một pháp nào khác thay đổi nhanh chóng như tâm. Đến nỗi không dễ gì tìm được một ví dụ để diễn tả tốc độ thay đổi của tâm.”

8. Ta không thấy một pháp nào khác, này các Tỷ-kheo, lại vận chuyển nhẹ nhàng hơn tâm. Thật không dễ gì, này các Tỷ-kheo, dùng một ví dụ để diễn tả sự vận chuyển nhẹ nhàng của tâm.

49. “Này các Tỷ kheo, tâm này thì sáng chói. Nhưng nó bị ô nhiễm bởi các phiền não (corruptions / những yếu tố làm ô nhiễm tâm) tạm thời.”

9. Tâm này, này các Tỷ-kheo, là sáng chói, nhưng bị ô nhiễm bởi các cấu uế từ ngoài vào.

50. “Này các Tỷ kheo, tâm này thì sáng chói. Và nó được giải thoát khỏi các phiền não tạm thời.”

10. Tâm này, này các Tỷ-kheo, là sáng chói và tâm này được gột sạch các cấu uế từ ngoài vào.