Phẩm về Nhận Thức

AN 5.61 Nhận Thức (1) Paṭhamasaññāsutta

“Này các Tỷ-kheo, năm nhận thức (perceptions / tưởng, nhận ra) này, khi được phát triển và thực hành nhuần nhuyễn, mang lại quả lớn, lợi ích lớn. Chúng đưa đến bất tử (freedom from death / không chết), kết thúc nơi bất tử. Năm loại nào? Nhận thức về bất tịnh (ugliness / sự không sạch sẽ, không đẹp), nhận thức về sự chết (death / cái chết), nhận thức về sự nguy hại (drawbacks / tác hại, điều bất lợi), nhận thức về sự ghê tởm trong vật thực (repulsiveness of food / sự đáng ghê trong thức ăn), và nhận thức về sự không hài lòng với toàn thế giới (dissatisfaction with the whole world / sự nhàm chán với tất cả thế gian). Năm nhận thức này, khi được phát triển và thực hành nhuần nhuyễn, mang lại quả lớn, lợi ích lớn. Chúng đưa đến bất tử, kết thúc nơi bất tử.”

VII. Phẩm Tưởng

(I) (61) Các Tưởng (1)

1. - Có năm tưởng này, này các Tỷ-kheo, được tu tập, được làm cho sung mãn, đưa đến quả lớn, lợi ích lớn, thể nhập vào bất tử, đưa đến cứu cánh bất tử. Thế nào là năm?

2. Tưởng bất định, tưởng chết, tưởng nguy hại, tưởng ghê tởm các món ăn, tưởng không có hân hoan đối với tất cả thế giới.

Năm tưởng này, này các Tỷ-kheo, được tu tập, được làm cho sung mãn, đưa đến quả lớn, lợi ích lớn, thể nhập vào bất tử, đưa đến cứu cánh bất tử.

AN 5.62 Nhận Thức (2) Dutiyasaññāsutta

“Này các Tỷ-kheo, năm nhận thức này, khi được phát triển và thực hành nhuần nhuyễn, mang lại quả lớn, lợi ích lớn. Chúng đưa đến bất tử, kết thúc nơi bất tử. Năm loại nào? Nhận thức về vô thường (impermanence / sự không bền vững, luôn thay đổi), nhận thức về vô ngã (not-self / không có cái tôi cố định), nhận thức về sự chết, nhận thức về sự ghê tởm trong vật thực, và nhận thức về sự không hài lòng với toàn thế giới. Năm nhận thức này, khi được phát triển và thực hành nhuần nhuyễn, mang lại quả lớn, lợi ích lớn. Chúng đưa đến bất tử, kết thúc nơi bất tử.”

(II) (62) Các Tưởng (2)

1. - Có năm tưởng này, này các Tỷ-kheo, được tu tập, được làm cho sung mãn, đưa đến quả lớn lợi ích, thể nhập vào bất tử, đưa đến cứu cánh bất tử. Thế nào là năm?

2. Tưởng vô thường, tưởng vô ngã, tưởng chết, tưởng ghê tởm các món ăn, tưởng không có hân hoan đối với tất cả thế giới.

Những pháp này là năm tưởng, này các Tỷ-kheo, được tu tập, được làm cho sung mãn, đưa đến quả lớn, lợi ích lớn, thể nhập vào bất tử, đưa đến cứu cánh bất tử.

AN 5.63 Tăng Trưởng (1) Paṭhamavaḍḍhisutta

"Này các Tỷ-kheo, một nam Thánh đệ tử tăng trưởng theo năm cách là tăng trưởng một cách cao thượng, nắm bắt được điều cốt lõi và tốt đẹp trong đời này. Năm cách nào? Vị ấy tăng trưởng về niềm tin (faith / lòng tin), đạo đức (ethics / giới hạnh), học hỏi (learning / sự nghe nhiều, học rộng), rộng rãi (generosity / bố thí, cho đi), và trí tuệ (wisdom / sự hiểu biết đúng đắn). Một nam Thánh đệ tử tăng trưởng theo năm cách này là tăng trưởng một cách cao thượng, nắm bắt được điều cốt lõi và tốt đẹp trong đời này.

Ai tăng trưởng niềm tin, đạo đức,
Trí tuệ, cùng rộng rãi và học hỏi—
Người thiện như vậy thấy rõ ràng,
Và nắm bắt điều cốt lõi cho mình trong đời này."

(III) (63) Tăng Trưởng (1)

1. - Này các Tỷ-kheo, tăng trưởng với năm tăng trưởng, vị Thánh đệ tử tăng trưởng, với Thánh tăng trưởng đem lại kiên cố, đem lại thù thắng cho tự thân. Thế nào là năm?

2. Tăng trưởng với lòng tin, tăng trưởng với giới, tăng trưởng với học hỏi, tăng trưởng với bố thí, tăng trưởng với trí tuệ.

Tăng trưởng với năm tăng trưởng này, này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử tăng trưởng với Thánh tăng trưởng, đem lại kiên cố, đem lại thù thắng cho tự thân.

Tăng trưởng với tín, giới,
Với tuệ, thí, nghe nhiều,
Vị Chân nhân quán sát,
Tự thân được kiên cố.

AN 5.64 Tăng Trưởng (2) Dutiyavaḍḍhisutta

"Này các Tỷ-kheo, một nữ Thánh đệ tử tăng trưởng theo năm cách là tăng trưởng một cách cao thượng, nắm bắt được điều cốt lõi và tốt đẹp trong đời này. Năm cách nào? Vị ấy tăng trưởng về niềm tin, đạo đức, học hỏi, rộng rãi, và trí tuệ. Một nữ Thánh đệ tử tăng trưởng theo năm cách này là tăng trưởng một cách cao thượng, nắm bắt được điều cốt lõi và tốt đẹp trong đời này.

Ai tăng trưởng niềm tin, đạo đức,
Trí tuệ, cùng rộng rãi và học hỏi—
Nữ cư sĩ đức hạnh như vậy
Nắm bắt điều cốt lõi cho mình trong đời này."

(IV) (64) Tăng Trưởng (2)

1. - Này các Tỷ-kheo, tăng trưởng với năm tăng trưởng, vị nữ Thánh đệ tử tăng trưởng với Thánh tăng trưởng, đem lại kiên cố, đem lại thù thắng cho tự thân. Thế nào là năm?

2. Tăng trưởng với lòng tin, tăng trưởng với giới, tăng trưởng với học hỏi, tăng trưởng với bố thí, tăng trưởng với trí tuệ.

Tăng trưởng với năm tăng trưởng này, này các Tỷ-kheo, vị nữ Thánh đệ tử tăng trưởng với Thánh tăng trưởng, đem lại kiên cố, đem lại thù thắng cho tự thân.

Tăng trưởng với tín, giới,
Với tuệ, thí, nghe nhiều,
Vị trì giới như vậy,
Vị nữ Thánh đệ tử,
Tự thân được kiên cố,
Ngay liền trong đời này

AN 5.65 Thảo Luận Sākacchasutta

"Này các Tỷ-kheo, một vị Tỷ-kheo có năm phẩm chất thì xứng đáng để thảo luận với các bạn đồng tu (spiritual companions / bạn cùng tu hành). Năm phẩm chất nào?

Một vị Tỷ-kheo tự mình thành tựu (accomplished in / hoàn thiện, đạt được) đạo đức, và trả lời các câu hỏi phát sinh khi thảo luận về sự thành tựu đạo đức.

Vị ấy tự mình thành tựu thiền định (immersion / sự tập trung tâm), và trả lời các câu hỏi phát sinh khi thảo luận về sự thành tựu thiền định.

Vị ấy tự mình thành tựu trí tuệ, và trả lời các câu hỏi phát sinh khi thảo luận về sự thành tựu trí tuệ.

Vị ấy tự mình thành tựu giải thoát (freedom / sự thoát khỏi khổ đau), và trả lời các câu hỏi phát sinh khi thảo luận về sự thành tựu giải thoát.

Vị ấy tự mình thành tựu tri kiến giải thoát (knowledge and vision of freedom / sự thấy biết về giải thoát), và trả lời các câu hỏi phát sinh khi thảo luận về sự thành tựu tri kiến giải thoát.

Một vị Tỷ-kheo có năm phẩm chất này thì xứng đáng để thảo luận với các bạn đồng tu."

(V) (65) Nói Chuyện

1. - Thành tựu năm pháp, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đủ khả năng nói chuyện với các vị đồng Phạm hạnh. Thế nào là năm?

2. Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo tự mình đầy đủ giới, trả lời câu hỏi đề cập đến từ câu chuyện về giới cụ túc, tự mình đầy đủ định, trả lời câu hỏi được đề cập đến từ câu chuyện về định cụ túc; tự mình đầy đủ tuệ, trả lời câu hỏi được đề cập đến từ câu chuyện về tuệ; tự mình đầy đủ giải thoát, trả lời câu hỏi được đề cập đến từ câu chuyện về giải thoát; tự mình đầy đủ giải thoát tri kiến, trả lời câu hỏi được đề cập đến từ câu chuyện về giải thoát tri kiến.

Thành tựu năm pháp này, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đủ khả năng nói chuyện với các vị đồng Phạm hạnh.

AN 5.66 Chung Sống Sājīvasutta

"Này các Tỷ-kheo, một vị Tỷ-kheo có năm phẩm chất thì xứng đáng để chung sống với các bạn đồng tu. Năm phẩm chất nào?

Một vị Tỷ-kheo tự mình thành tựu đạo đức, và trả lời các câu hỏi được đặt ra khi thảo luận về sự thành tựu đạo đức.

Vị ấy tự mình thành tựu thiền định, và trả lời các câu hỏi được đặt ra khi thảo luận về sự thành tựu thiền định.

Vị ấy tự mình thành tựu trí tuệ, và trả lời các câu hỏi được đặt ra khi thảo luận về sự thành tựu trí tuệ.

Vị ấy tự mình thành tựu giải thoát, và trả lời các câu hỏi được đặt ra khi thảo luận về sự thành tựu giải thoát.

Vị ấy tự mình thành tựu tri kiến giải thoát, và trả lời các câu hỏi được đặt ra khi thảo luận về sự thành tựu tri kiến giải thoát.

Một vị Tỷ-kheo có năm phẩm chất này thì xứng đáng để chung sống với các bạn đồng tu."

(VI) (66) Ðời Sống

1. - Thành tựu năm pháp này, này các Tỷ-kheo, một Tỷ-kheo với đời sống (của mình) làm gương cho các vị đồng Phạm hạnh. Thế nào là năm?

2. Ở đây, Tỷ-kheo tự mình đầy đủ giới, trả lời câu hỏi được nói đến từ câu chuyện về giới cụ túc… (như trên)… từ câu chuyện về giải thoát tri kiến.

Thành tựu năm pháp này, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đủ khả năng, với đời sống của mình, làm gương cho các vị đồng Phạm hạnh.

AN 5.67 Nền Tảng Thần Thông (1) Paṭhamaiddhipādasutta

"Này các Tỷ-kheo, bất kỳ vị Tỷ-kheo hay Tỷ-kheo-ni (monk or nun / thầy tu nam hay nữ) nào phát triển và thực hành nhuần nhuyễn năm phẩm chất này có thể mong đợi một trong hai kết quả: giác ngộ (enlightenment / sự tỉnh thức hoàn toàn) ngay trong đời này, hoặc nếu còn dư sót, chứng quả bất lai (non-return / không còn quay lại cõi dục).

Năm phẩm chất nào?

Một vị Tỷ-kheo phát triển nền tảng thần túc (bases of psychic power / nền tảng năng lực tâm linh) bao gồm thiền định do nhiệt tình (immersion due to enthusiasm / định do mong muốn), và nỗ lực tích cực (active effort / sự tinh tấn)…

Một vị Tỷ-kheo phát triển nền tảng thần túc bao gồm thiền định do năng lực (immersion due to energy / định do tinh tấn), và nỗ lực tích cực…

Một vị Tỷ-kheo phát triển nền tảng thần túc bao gồm thiền định do phát triển tâm (immersion due to mental development / định do tâm), và nỗ lực tích cực…

Một vị Tỷ-kheo phát triển nền tảng thần túc bao gồm thiền định do thẩm sát (immersion due to inquiry / định do điều tra, quán xét), và nỗ lực tích cực.

Và thứ năm là nghị lực (vigor / nghị lực, sự kiên trì) thuần túy.

Bất kỳ vị Tỷ-kheo hay Tỷ-kheo-ni nào phát triển và thực hành nhuần nhuyễn năm phẩm chất này có thể mong đợi một trong hai kết quả: giác ngộ ngay trong đời này, hoặc nếu còn dư sót, chứng quả bất lai."

(VII) (67) Thần Thông (1)

1. - Tỷ-kheo hay Tỷ-kheo-ni nào, này các Tỷ-kheo, tu tập năm pháp, làm cho sung mãn năm pháp, được chờ đợi là vị ấy được một trong hai quả, ngay trong hiện tại được chánh trí, hay nếu có dư y, chứng được Bất lai. Thế nào là năm?

2. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập thần túc câu hữu với dục định tinh cần hành, tu tập thần túc câu hữu với tinh tấn định tinh cần hành, tu tập thần túc câu hữu với tâm định tinh cần hành, tu tập thần túc câu hữu với tư duy định tinh cần hành, và thứ năm là tăng thượng tinh tấn.

Tỷ-kheo hay Tỷ-kheo-ni nào, này các Tỷ-kheo, tu tập năm pháp, làm cho sung mãn năm pháp, được chờ đợi là vị ấy được một trong hai quả: ngay trong hiện tại được chánh trí, hay nếu có dư ý, chứng được Bất lai.

AN 5.68 Nền Tảng Thần Thông (2) Dutiyaiddhipādasutta

"Này các Tỷ-kheo, trước khi ta tỉnh thức (awakening / sự giác ngộ)—khi ta vẫn chưa tỉnh thức nhưng quyết tâm hướng đến sự tỉnh thức—ta đã phát triển và thực hành nhuần nhuyễn năm điều. Năm điều nào?

Nền tảng thần túc bao gồm thiền định do nhiệt tình, và nỗ lực tích cực… nền tảng thần túc bao gồm thiền định do năng lực, và nỗ lực tích cực… nền tảng thần túc bao gồm thiền định do phát triển tâm, và nỗ lực tích cực… nền tảng thần túc bao gồm thiền định do thẩm sát, và nỗ lực tích cực. Và thứ năm là nghị lực thuần túy.

Khi ta đã phát triển và thực hành nhuần nhuyễn năm điều này, với nghị lực là thứ năm, ta hướng tâm để nhận biết bằng tuệ giác (insight / sự thấy biết bằng trí tuệ) mỗi một và tất cả những gì có thể nhận biết bằng tuệ giác; và ta có khả năng nhận biết những điều đó, vì mỗi một và tất cả đều nằm trong tầm khả năng.

Nếu ta muốn: ‘Mong rằng ta có thể tự nhân bản mình lên và trở lại thành một… điều khiển thân thể cho đến tận cõi Phạm thiên.’ Ta có khả năng thực hiện điều đó, vì mỗi một và tất cả đều nằm trong tầm khả năng.

Nếu ta muốn: … ‘Mong rằng ta có thể chứng ngộ sự giải thoát tâm và giải thoát nhờ trí tuệ không còn lậu hoặc (defilements / phiền não, những thứ làm ô nhiễm tâm) ngay trong đời này, và sống sau khi đã chứng ngộ điều đó bằng tuệ giác của chính mình nhờ sự chấm dứt các lậu hoặc.’ Ta có khả năng thực hiện điều đó, vì mỗi một và tất cả đều nằm trong tầm khả năng."

(VIII) (68) Thần Thông (2)

1. - Trước khi Ta giác ngộ, này các Tỷ-kheo, khi Ta chưa Chánh đẳng Chánh giác, còn là Bồ-tát, Ta đã tu tập năm pháp, làm cho sung mãn năm pháp. Thế nào là năm?

2. Ta đã tu tập thần túc câu hữu với dục định tinh cần hành, đã tu tập túc, câu hữu với tinh tấn định tinh cần hành, đã tu tập thần túc câu hữu với tâm định tinh cần hành, đã tu tập thần túc câu hữu với tư duy định tinh cần hành, và thứ năm là tăng thượng tinh tấn. Này các Tỷ-kheo, do Ta tu tập và làm cho sung mãn các pháp với tăng thượng tinh tấn là thứ năm, tùy theo Ta hướng tâm đến pháp nào cần được chứng ngộ với thắng trí, để có thể chứng ngộ với thắng trí, Ta có thể đạt đến pháp ấy, dầu thuộc hành xứ nào. Nếu Ta muốn, ta có thể chứng được nhiều loại thần thông, tự thân có thể đạt được phạm thiên giới. Ở đây ta có thể đạt đến pháp ấy, dầu thuộc hành xứ nào. Nếu Ta muốn… do đoạn tận các lậu hoặc ngay trong hiện tại với thắng trí, Ta tự mình chứng ngộ, chứng đạt và an trú vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát, tại đấy, Ta có thể đạt đến pháp ấy, dầu thuộc hành xứ nào.

AN 5.69 Sự Nhàm Chán Nibbidāsutta

"Này các Tỷ-kheo, năm pháp này, khi được phát triển và thực hành nhuần nhuyễn, chỉ đưa đến sự nhàm chán (disillusionment / yểm ly), ly tham (dispassion / sự không còn ham muốn), sự đoạn diệt (cessation / sự chấm dứt khổ đau), sự an tịnh (peace / sự tịch tịnh), tuệ giác, tỉnh thức, và Niết-bàn (extinguishment / sự dập tắt hoàn toàn khổ đau).

Năm pháp nào? Một vị Tỷ-kheo thiền quán sát sự bất tịnh của thân, nhận thức sự ghê tởm trong vật thực, nhận thức sự không hài lòng với toàn thế giới, quán sát sự vô thường của tất cả các pháp hữu vi (conditions / các pháp do duyên sinh), và đã thiết lập vững chắc nhận thức về cái chết của chính mình.

Năm pháp này, khi được phát triển và thực hành nhuần nhuyễn, chỉ đưa đến sự nhàm chán, ly tham, sự đoạn diệt, sự an tịnh, tuệ giác, tỉnh thức, và Niết-bàn."

(IX) (69) Nhàm Chán (1)

1. - Có năm pháp này, này các Tỷ-kheo, được tu tập, được làm cho sung mãn, đưa đến nhứt hướng nhàm chán, ly tham, đoạn diệt, an tịnh, thắng trí, giác ngộ, Niết-bàn. Thế nào là năm?

2. Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo trú quán bất tịnh trên thân, với tưởng ghê tớm với các món ăn, với tưởng không hoan hỉ đối với tất cả thế giới, quán vô thường đối với tất cả hành, và tưởng về chết, nội tâm khéo an trú.

Này các Tỷ-kheo, năm pháp này được tu tập, được làm cho sung mãn, đưa đến nhứt hướng nhàm chán, ly tham, đoạn diệt, an tịnh, thắng trí, giác ngộ, Niết-bàn.

AN 5.70 Đoạn Tận Lậu Hoặc Āsavakkhayasutta

“Này các Tỷ-kheo, năm pháp này, khi được phát triển và thực hành nhuần nhuyễn, đưa đến sự đoạn tận các lậu hoặc. Năm pháp nào? Một vị Tỷ-kheo thiền quán sát sự bất tịnh của thân, nhận thức sự ghê tởm trong vật thực, nhận thức sự không hài lòng với toàn thế giới, quán sát sự vô thường của tất cả các pháp hữu vi, và đã thiết lập vững chắc nhận thức về cái chết của chính mình. Năm pháp này, khi được phát triển và thực hành nhuần nhuyễn, đưa đến sự đoạn tận các lậu hoặc.”

(X) (70) Nhàm Chán (2)

1. - Năm pháp này, này các Tỷ-kheo, được tu tập, được làm cho sung mãn, đưa đến đoạn diệt các lậu hoặc. Thế nào là năm?

2. Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo trú quán bất tịnh trên thân, với tưởng ghê tởm đối với các món ăn, với tưởng không hoan hỷ đối với tất cả thế giới, quán vô thường đối với tất cả hành, với tưởng về chết, nội tâm khéo an trú.

Năm pháp này, này các Tỷ-kheo, được tu tập, được làm cho sung mãn, đưa đến đoạn diệt các lậu hoặc.