Phẩm về Vị Tỳ Khưu Trú Xứ

AN 5.231 Vị Tỳ Khưu Trú Xứ Āvāsikasutta

"Này các tỳ khưu, một vị tỳ khưu trú xứ (resident mendicant / vị sư ở tại một nơi) có năm phẩm chất thì không đáng ngưỡng mộ. Năm phẩm chất nào? Vị ấy không hoàn thành tốt các bổn phận và không có phong cách tốt đẹp. Vị ấy không đa văn (very learned / nghe nhiều học rộng) và không ghi nhớ những gì đã học. Vị ấy không khiêm tốn và không thích sự khiêm tốn. Vị ấy không phải là người nói hay và không phát âm rõ ràng. Vị ấy thiểu tuệ (witless / ít trí tuệ), đần độn, ngu si. Một vị tỳ khưu trú xứ có năm phẩm chất này thì không đáng ngưỡng mộ.

Một vị tỳ khưu trú xứ có năm phẩm chất này thì đáng ngưỡng mộ. Năm phẩm chất nào? Vị ấy hoàn thành tốt các bổn phận và có phong cách tốt đẹp. Vị ấy đa văn và ghi nhớ những gì đã học. Vị ấy khiêm tốn và thích sự khiêm tốn. Vị ấy là người nói hay, phát âm rõ ràng. Vị ấy có trí tuệ (wise / sự sáng suốt), sáng suốt, lanh lợi. Một vị tỳ khưu trú xứ có năm phẩm chất này thì đáng ngưỡng mộ."

XXIV. Phẩm Trú Tại Chỗ

(I) (231) Trú Tại Chỗ

1. - Thành tựu năm pháp này, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo trú tại chỗ trở thành không đáng được làm gương để tụ tập. Thế nào là năm?

2. Không đầy đủ về uy nghi, không đầy đủ về trách nhiệm; không nghe nhiều, không thọ trì điều được nghe; không biết sống đoạn giảm, không ưa thích sống Thiền tịnh; lời nói không hiền thiện, không là người nói lời hiền thiện; ác tuệ, đần độn, câm điếc.

Thành tựu năm pháp này, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo trú tại chỗ trở thành không đáng được làm gương để tụ tập.

3. Thành tựu năm pháp này, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo trú tại chỗ trở thành đáng được làm gương để tụ tập. Thế nào là năm?

4. Ðầy đủ về uy nghi, đầy đủ về trách nhiệm; nghe nhiều, thọ trì điều được nghe; biết sống đoạn giảm, ưa thích Thiền tịnh; lời nói hiền thiện, là người nói lời hiền thiện; có trí tuệ, không đần độn, không câm điếc.

Thành tựu năm pháp này, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo trú tại chỗ trở thành đáng được làm gương để tụ tập.

AN 5.232 Được Yêu Mến Piyasutta

"Này các tỳ khưu, một vị tỳ khưu trú xứ có năm phẩm chất thì được các bạn đồng tu quý mến và yêu thương, được kính trọng và ngưỡng mộ. Năm phẩm chất nào?

Vị ấy giữ giới, thu thúc trong giới luật (restrained in the monastic code / sống có kiểm soát theo giới luật tu sĩ), có hạnh kiểm tốt đẹp và đi khất thực ở những nơi thích hợp. Thấy sự nguy hiểm trong lỗi nhỏ nhặt nhất, vị ấy giữ gìn các học giới đã thọ nhận.

Vị ấy đa văn, ghi nhớ và gìn giữ những gì đã học. Những giáo pháp này tốt đẹp ở phần đầu, tốt đẹp ở phần giữa, và tốt đẹp ở phần cuối, có ý nghĩa và văn cú hoàn hảo, mô tả đời sống phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ và thanh tịnh. Vị ấy đa văn về những giáo pháp như vậy, ghi nhớ chúng, đọc tụng lại, suy ngẫm trong tâm, và thông hiểu bằng trí tuệ (comprehending them theoretically / hiểu rõ bằng sự sáng suốt).

Vị ấy là người nói hay, phát âm rõ ràng, với giọng nói tao nhã, rõ ràng, khúc chiết, diễn đạt được ý nghĩa.

Vị ấy chứng đạt bốn tầng thiền (four absorptions / bốn trạng thái tâm định sâu)—những trú xứ an lạc trong hiện tại thuộc về tăng thượng tâm (higher mind / tâm phát triển cao hơn)—bất cứ khi nào muốn, không khó khăn, không mệt nhọc.

Vị ấy chứng ngộ tâm giải thoát và tuệ giải thoát không còn ô nhiễm (undefiled freedom of heart and freedom by wisdom / sự giải thoát của tâm và sự giải thoát bằng trí tuệ không còn phiền não) ngay trong đời này. Và vị ấy sống sau khi tự mình chứng ngộ bằng thắng trí (own insight / trí tuệ vượt trội) nhờ sự đoạn tận các lậu hoặc (defilements / những ô nhiễm làm tâm rỉ chảy).

Một vị tỳ khưu trú xứ có năm phẩm chất này thì được các bạn đồng tu quý mến và yêu thương, được kính trọng và ngưỡng mộ."

(II) (232) Ðược Ái Mộ

1. - Thành tựu năm pháp này, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo trú tại chỗ được các vị đồng Phạm hạnh ái mộ, ưa thích, kính trọng, và đáng được làm gương để bắt chước. Thế nào là năm?

2. Có giới, sống được bảo vệ với sự bảo vệ của giới bổn, đầy đủ oai nghi chánh hạnh, thấy sợ hãi trong các tội nhỏ nhiệm, chấp nhận và học tập các học pháp; nghe nhiều, thọ trì điều được nghe, tích tập điều được nghe; các pháp nào sơ thiện, trung thiện, hậu thiện, có nghĩa, có văn, đề cao đời sống Phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ thanh tịnh, những pháp ấy, vị ấy đã nghe nhiều, đã nắm giữ, đã ghi nhớ nhờ đọc nhiều lần, chuyên ý quan sát, khéo thành tựu nhờ chánh kiến; thiện ngôn, dùng lời thiện ngôn, nói lời tao nhã, ý nghĩa minh bạch, giọng nói không bập bẹ phều phào, giải thích nghĩa lý minh xác; chứng được không có khó khăn, chứng được không có mệt nhọc, chứng được không có phí sức bốn Thiền, thuộc tăng thượng tâm, đem đến hiện tại lạc trú; do đoạn tận các lậu hoặc vị ấy tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú ngay trong hiện tại vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát.

Thành tựu năm pháp này, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo trú tại chỗ được các vị đồng Phạm hạnh ái mộ, ưa thích, kính trọng, và đáng được làm gương để tu tập.

AN 5.233 Làm Đẹp Sobhanasutta

"Này các tỳ khưu, một vị tỳ khưu trú xứ có năm phẩm chất làm vẻ vang cho trú xứ. Năm phẩm chất nào?

Vị ấy giữ giới, thu thúc trong giới luật, có hạnh kiểm tốt đẹp và đi khất thực ở những nơi thích hợp. Thấy sự nguy hiểm trong lỗi nhỏ nhặt nhất, vị ấy giữ gìn các học giới đã thọ nhận.

Vị ấy đa văn, ghi nhớ và gìn giữ những gì đã học. Những giáo pháp này tốt đẹp ở phần đầu, tốt đẹp ở phần giữa, và tốt đẹp ở phần cuối, có ý nghĩa và văn cú hoàn hảo, mô tả đời sống phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ và thanh tịnh. Vị ấy đa văn về những giáo pháp như vậy, ghi nhớ chúng, đọc tụng chúng, suy ngẫm trong tâm, và thông hiểu bằng trí tuệ.

Vị ấy là người nói hay, phát âm rõ ràng, với giọng nói tao nhã, rõ ràng, khúc chiết, diễn đạt được ý nghĩa.

Vị ấy có khả năng giáo huấn, khích lệ, làm phấn chấn và truyền cảm hứng cho những người đến gặp bằng một bài pháp thoại.

Vị ấy chứng đạt bốn tầng thiền—những trú xứ an lạc trong hiện tại thuộc về tăng thượng tâm—bất cứ khi nào muốn, không khó khăn, không mệt nhọc.

Một vị tỳ khưu trú xứ có năm phẩm chất này làm vẻ vang cho trú xứ."

(III) (233) Làm Cho Chói Sáng

1. - Thành tựu năm pháp này, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo trú tại chỗ làm chói sáng chỗ ấy. Thế nào là năm?

2. Có giới sống được bảo vệ với sự bảo vệ của giới bổn… và học tập trong các học pháp; nghe nhiều… khéo thành tựu nhờ chánh kiến; thiện ngôn, dùng lời thiện ngôn… giải thích nghĩa lý minh xác; có năng lực với pháp thoại nêu rõ, khích lệ, làm cho phấn khởi, làm cho hoan hỷ những người đến yết kiến; chứng được không khó khăn, chứng được không mệt nhọc, chứng được không phí sức bốn Thiền, thuộc tăng thượng tâm, hiện tại lạc trú. Thành tựu năm pháp này, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo trú tại chỗ làm chói sáng chỗ ấy.

AN 5.234 Giúp Ích Nhiều Bahūpakārasutta

"Này các tỳ khưu, một vị tỳ khưu trú xứ có năm phẩm chất giúp ích nhiều cho trú xứ. Năm phẩm chất nào?

Vị ấy giữ giới, thu thúc trong giới luật, có hạnh kiểm tốt đẹp và đi khất thực ở những nơi thích hợp. Thấy sự nguy hiểm trong lỗi nhỏ nhặt nhất, vị ấy giữ gìn các học giới đã thọ nhận.

Vị ấy đa văn, ghi nhớ và gìn giữ những gì đã học. Những giáo pháp này tốt đẹp ở phần đầu, tốt đẹp ở phần giữa, và tốt đẹp ở phần cuối, có ý nghĩa và văn cú hoàn hảo, mô tả đời sống phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ và thanh tịnh. Vị ấy đa văn về những giáo pháp như vậy, ghi nhớ chúng, đọc tụng chúng, suy ngẫm trong tâm, và thông hiểu bằng trí tuệ.

Vị ấy sửa chữa những gì hư hỏng, đổ nát.

Khi một đại chúng Tăng (large mendicant Saṅgha / đông đảo chư tăng) cùng với các vị tỳ khưu từ phương xa đến, vị ấy đến gặp các vị cư sĩ và thông báo:

‘Có đại chúng Tăng cùng với các vị tỳ khưu từ phương xa đến. Hãy tạo phước! Đây là lúc để tạo phước!’

Vị ấy chứng đạt bốn tầng thiền—những trú xứ an lạc trong hiện tại thuộc về tăng thượng tâm—bất cứ khi nào muốn, không khó khăn, không mệt nhọc.

Một vị tỳ khưu trú xứ có năm phẩm chất này giúp ích nhiều cho trú xứ."

(IV) (234) Giúp Ðỡ Nhiều

1. - Thành tựu năm pháp này, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo trú tại chỗ giúp đỡ rất nhiều cho trú xứ ấy. Thế nào là năm?

2. Có giới… và học tập trong các học pháp; nghe nhiều… khéo thành tựu nhờ chánh kiến; vị ấy sữa chữa những gì bị gãy, bị hủy hoại. Khi đại chúng Tỷ-kheo đi đến từ nhiều địa phương khác nhau, vị ấy nói với các gia chủ đi đến như sau: “Nay đại chúng Tỷ-kheo đã đến từ nhiều địa phương khác nhau. Các vị hãy làm các phước đức. Nay là thời làm các phước đức”; chứng được không khó khăn, chứng được không mệt nhọc, chứng được không phí sức bốn Thiền, thuộc tăng thượng tâm, hiện tại lạc trú.

Thành tựu năm pháp này, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo trú tại chỗ giúp đỡ rất nhiều cho trú xứ ấy.

AN 5.235 Vị Tỳ Khưu Từ Mẫn Anukampasutta

“Này các tỳ khưu, một vị tỳ khưu trú xứ có năm phẩm chất thể hiện lòng từ mẫn đối với các vị cư sĩ. Năm phẩm chất nào? Vị ấy khuyến khích họ giữ giới cao thượng hơn. Vị ấy giúp họ thấy được sự thật của giáo pháp. Khi họ bị bệnh, vị ấy đến thăm và nhắc nhở họ giữ niềm tỉnh thức (mindfulness / sự chú tâm, ghi nhớ không quên), nói rằng: ‘Này quý vị thiện nam, hãy an trú niềm tỉnh thức vào những điều thiện lành.’ Khi một đại chúng Tăng cùng với các vị tỳ khưu từ phương xa đến, vị ấy đến gặp các vị cư sĩ và thông báo: ‘Có đại chúng Tăng cùng với các vị tỳ khưu từ phương xa đến. Hãy tạo phước! Đây là lúc để tạo phước!’ Và vị ấy thọ dụng mọi thức ăn được cúng dường, dù thô hay tế, không làm lãng phí vật cúng dường với niềm tin (faith / lòng tin trong sạch vào Tam Bảo). Một vị tỳ khưu trú xứ có năm phẩm chất này thể hiện lòng từ mẫn đối với các vị cư sĩ.”

(V) (235) Có Lòng Từ Mẫn

1. - Thành tựu năm pháp này, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo trú tại chỗ có lòng từ mẫn đối với các gia chủ. Thế nào là năm?

2. Khích lệ tăng thượng giới; khiến chúng sống theo gương pháp; khi đến thăm người bệnh, an trú niệm cho người bệnh như sau: “Các vị hãy an trú niệm vào hướng đến quả A-la-hán”; khi đại chúng Tỷ-kheo đi đến từ nhiều địa phương khác nhau, vị ấy nói với các gia chủ đi đến như sau: “Nay đại chúng Tỷ-kheo đã đến từ nhiều địa phương khác nhau. Các vị hãy làm các phước đức. Nay là thời làm các phước đức”; họ có cúng dường các món ăn gì, hoặc thô hoặc tế, tự mình thọ dụng, không làm cho của tín thí rơi rớt.

Thành tựu năm pháp này, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo trú tại chỗ có lòng từ mẫn đối với các gia chủ.

AN 5.236 Đáng Bị Chỉ Trích (1) Paṭhamaavaṇṇārahasutta

"Này các tỳ khưu, một vị tỳ khưu trú xứ có năm phẩm chất bị rơi vào địa ngục. Năm phẩm chất nào? Không xem xét, không thẩm tra, vị ấy tán thán người đáng bị chỉ trích, và chỉ trích người đáng được tán thán. Không xem xét, không thẩm tra, vị ấy khơi dậy niềm tin vào những điều đáng nghi ngờ, và không khơi dậy niềm tin vào những điều đáng tin cậy. Và vị ấy làm lãng phí vật cúng dường với niềm tin. Một vị tỳ khưu trú xứ có năm phẩm chất này bị rơi vào địa ngục.

Một vị tỳ khưu trú xứ có năm phẩm chất được sinh lên cõi trời. Năm phẩm chất nào? Sau khi xem xét, thẩm tra, vị ấy chỉ trích người đáng bị chỉ trích, và tán thán người đáng được tán thán. Vị ấy không khơi dậy niềm tin vào những điều đáng nghi ngờ, và khơi dậy niềm tin vào những điều đáng tin cậy. Và vị ấy không làm lãng phí vật cúng dường với niềm tin. Một vị tỳ khưu trú xứ có năm phẩm chất này được sinh lên cõi trời."

(VI) (236) Không Tán Thán Tương Xứng

1. - Thành tựu năm pháp, Tỷ-kheo trú tại chỗ như vậy tương xứng bị rơi vào địa ngục. Thế nào là năm?

2. Không có suy xét, không thẩm sát, tán thán người không đáng được tán thán; không suy xét, không thẩm sát, không tán thán người đáng được tán thán; không suy xét, không thẩm sát, đặt lòng tin (làm rõ ràng) vào những chỗ không đáng được tịnh tín; không suy xét, không thẩm sát, không đặt lòng tin vào những chỗ đáng được tịnh tín; làm rơi rớt các vật tín thí.

Do thành tựu năm pháp, Tỷ-kheo trú tại chỗ như vậy tương xứng bị rơi vào địa ngục.

3. Thành tựu năm pháp, này các Tỷ-kheo trú tại chỗ như vậy tương xứng sanh lên cõi trời. Thế nào là năm?

4. Có suy xét, có thẩm sát, không tán thán người không đáng được tán thán; có suy xét, có thẩm sát, tán thán người đáng được tán thán; có suy xét, có thẩm sát, không đặt lòng tin vào những chỗ đáng được tịnh tín; có suy xét, có thẩm sát, đặt lòng tin vào những chỗ đáng được tịnh tín; không làm rơi rớt các vật tín thí.

Thành tựu năm pháp, này các Tỷ-kheo trú tại chỗ như vậy tương xứng sanh lên cõi trời.

AN 5.237 Đáng Bị Chỉ Trích (2) Dutiyaavaṇṇārahasutta

"Này các tỳ khưu, một vị tỳ khưu trú xứ có năm phẩm chất bị rơi vào địa ngục. Năm phẩm chất nào? Không xem xét, không thẩm tra, vị ấy tán thán người đáng bị chỉ trích, và chỉ trích người đáng được tán thán. Vị ấy keo kiệt và bỏn xẻn đối với trú xứ. Vị ấy keo kiệt và bỏn xẻn đối với các gia đình (cư sĩ). Và vị ấy làm lãng phí vật cúng dường với niềm tin. Một vị tỳ khưu trú xứ có năm phẩm chất này bị rơi vào địa ngục.

Một vị tỳ khưu trú xứ có năm phẩm chất được sinh lên cõi trời. Năm phẩm chất nào? Sau khi xem xét, thẩm tra, vị ấy chỉ trích người đáng bị chỉ trích, và tán thán người đáng được tán thán. Vị ấy không keo kiệt và bỏn xẻn đối với trú xứ. Vị ấy không keo kiệt và bỏn xẻn đối với các gia đình. Và vị ấy không làm lãng phí vật cúng dường với niềm tin. Một vị tỳ khưu trú xứ có năm phẩm chất này được sinh lên cõi trời."

(VII) (237) Xan Tham (1)

1. - Thành tựu năm pháp, này các Tỷ-kheo trú tại chỗ như vậy tương xứng bị rơi vào địa ngục. Thế nào là năm?

2. Không suy xét, không thẩm sát, tán thán người không đáng được tán thán; không suy xét, không thẩm sát, không tán thán người đáng được tán thán; xan tham trú xứ, tham đắm trú xứ; xan tham gia đình, tham đắm gia đình; làm cho rơi rớt các vật tín thí.

Thành tựu năm pháp, Tỷ-kheo trú tại chỗ như vậy tương xứng bị rơi vào địa ngục.

3. Thành tựu năm pháp, này các Tỷ-kheo trú tại chỗ như vậy tương xứng sanh lên cõi trời. Thế nào là năm?

4. Có suy xét, có thẩm sát, không tán thán người không đáng được tán thán; có suy xét, có thẩm sát, tán thán người đáng được tán thán; không xan tham trú xứ, không tham đắm trú xứ; không xan tham gia đình, không tham đắm gia đình; không làm cho rơi rớt các vật tín thí.

Thành tựu năm pháp, này các Tỷ-kheo, Tỷ Kheo trú tại chỗ như vậy tương xứng sanh lên cõi trời.

AN 5.238 Đáng Bị Chỉ Trích (3) Tatiyaavaṇṇārahasutta

"Này các tỳ khưu, một vị tỳ khưu trú xứ có năm phẩm chất bị rơi vào địa ngục. Năm phẩm chất nào? Không xem xét, không thẩm tra, vị ấy tán thán người đáng bị chỉ trích, và chỉ trích người đáng được tán thán. Vị ấy keo kiệt đối với trú xứ, gia đình, và vật dụng. Một vị tỳ khưu trú xứ có năm phẩm chất này bị rơi vào địa ngục.

Một vị tỳ khưu trú xứ có năm phẩm chất được sinh lên cõi trời. Năm phẩm chất nào? Sau khi xem xét, thẩm tra, vị ấy chỉ trích người đáng bị chỉ trích, và tán thán người đáng được tán thán. Vị ấy không keo kiệt đối với trú xứ, gia đình, và vật dụng. Một vị tỳ khưu trú xứ có năm phẩm chất này được sinh lên cõi trời."

(VIII) (238) Xan Tham (2)

(Như kinh 237, bỏ “tham đắm trú xứ”, bỏ “tham đắm gia đình”, thay thế “làm cho rơi rớt vật thí” bằng “xan tham lợi dưỡng”. Phần sau có những thay đổi cần thiết.)

AN 5.239 Keo Kiệt (1) Paṭhamamacchariyasutta

"Này các tỳ khưu, một vị tỳ khưu trú xứ có năm phẩm chất bị rơi vào địa ngục. Năm phẩm chất nào? Vị ấy keo kiệt đối với trú xứ, gia đình, vật dụng, và lời tán thán. Và vị ấy làm lãng phí vật cúng dường với niềm tin. Một vị tỳ khưu trú xứ có năm phẩm chất này bị rơi vào địa ngục.

Một vị tỳ khưu trú xứ có năm phẩm chất được sinh lên cõi trời. Năm phẩm chất nào? Vị ấy không keo kiệt đối với trú xứ, gia đình, vật dụng, và lời tán thán. Và vị ấy không làm lãng phí vật cúng dường với niềm tin. Một vị tỳ khưu trú xứ có năm phẩm chất này được sinh lên cõi trời."

(IX) (239) Xan Tham (3)

1. - Thành tựu năm pháp, này các Tỷ-kheo, Tỷ kheo trú tại chỗ như vậy tương xứng bị rơi vào địa ngục. Thế nào là năm?

2. Xan tham chỗ ở, xan tham gia đình, xan tham lợi dưỡng, xan tham tán thán, làm cho các vật tín thí rơi rớt.

Thành tựu năm pháp, này các Tỷ-kheo, Tỷ kheo trú tại chỗ như vậy tương xứng bị rơi vào địa ngục.

3. Thành tựu năm pháp, này các Tỷ-kheo, Tỷ kheo trú tại chỗ như vậy tương xứng sanh lên cõi trời. Thế nào là năm?

4. Không xan tham chỗ ở, không xan tham gia đình, không xan tham lợi dưỡng, không xan tham tán thán, không làm cho vật tín thí rơi rớt.

Thành tựu năm pháp, này các Tỷ-kheo, Tỷ kheo trú tại chỗ như vậy tương xứng sanh lên cõi trời.

AN 5.240 Keo Kiệt (2) Dutiyamacchariyasutta

"Này các tỳ khưu, một vị tỳ khưu trú xứ có năm phẩm chất bị rơi vào địa ngục. Năm phẩm chất nào? Vị ấy keo kiệt đối với trú xứ, gia đình, vật dụng, lời tán thán, và giáo pháp. Một vị tỳ khưu trú xứ có năm phẩm chất này bị rơi vào địa ngục.

Một vị tỳ khưu trú xứ có năm phẩm chất được sinh lên cõi trời. Năm phẩm chất nào? Vị ấy không keo kiệt đối với trú xứ, gia đình, vật dụng, lời tán thán, và giáo pháp. Một vị tỳ khưu trú xứ có năm phẩm chất này được sinh lên cõi trời."

(X) (240) Xan Tham (4)

(Hoàn toàn giống như kinh 239, chỉ khác pháp thứ năm là “xan tham pháp”, thế cho “làm cho vật tín thí rơi rớt”.)