Phẩm về Thiền Chánh Niệm

AN 9.63 Những Yếu Kém trong Tu Tập và Thiền Chánh Niệm Sikkhādubbalyasutta

"Này các Tỳ kheo, có năm sự yếu kém này trong khi tu tập. Năm sự ấy là gì? Sát sanh, trộm cắp, tà dâm, nói dối, và dùng các chất say như rượu men, rượu nấu làm cho say sưa, nghiện ngập. Đó là năm sự yếu kém trong khi tu tập.

Để từ bỏ năm sự yếu kém này trong tu tập, các vị nên phát triển bốn loại thiền chánh niệm. Bốn loại ấy là gì? Đó là khi một Tỳ kheo thiền quán bằng cách quan sát một phương diện của thân—nhiệt tâm, tỉnh giác, và chánh niệm, loại bỏ tham ái và ưu phiền đối với thế gian. Vị ấy thiền quán bằng cách quan sát một phương diện của các cảm thọ… Vị ấy thiền quán bằng cách quan sát một phương diện của tâm… Vị ấy thiền quán bằng cách quan sát một phương diện của các pháp—nhiệt tâm, tỉnh giác, và chánh niệm, loại bỏ tham ái và ưu phiền đối với thế gian. Để từ bỏ năm sự yếu kém ấy trong tu tập, các vị nên phát triển bốn loại thiền chánh niệm này."

VII. Phẩm Niệm Xứ

(I) (63) Học Tập

1. - Này các Tỷ-Kheo, có năm pháp làm suy yếu học tập này. Thế nào là năm?

2. Sát sanh, lấy của không cho, tà hạnh trong các dục, nói láo, đắm say rượu men, rượu nấu. Này các Tỷ-kheo, đây là năm pháp làm suy yếu học tập.

3. Này các Tỷ-kheo, để đoạn tận năm pháp làm suy yếu học tập này, Bốn niệm xứ cần phải tu tập. Thế nào là bốn?

4. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo trú tùy quán thân trên thân, nhiệt tâm tỉnh giác, chánh niệm, để nhiếp phục tham ưu ở đời. Vị ấy trú tùy quán thọ trên các cảm thọ… trú tùy quán pháp trên các pháp, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm để nhiếp phục tham ưu ở đời.

Này các Tỷ-kheo, để đoạn tận năm pháp làm suy yếu học tập này, Bốn niệm xứ cần phải tu tập

AN 9.64 Các Triền Cái Nīvaraṇasutta

"Này các Tỳ kheo, có năm triền cái này. Năm triền cái ấy là gì? Tham dục, tức giận, tâm trí đờ đẫn và buồn ngủ, tâm bất an và hối tiếc, và hoài nghi. Đó là năm triền cái.

Để từ bỏ năm triền cái này, các vị nên phát triển bốn loại thiền chánh niệm. Bốn loại ấy là gì? Đó là khi một Tỳ kheo thiền quán bằng cách quan sát một phương diện của thân—nhiệt tâm, tỉnh giác, và chánh niệm, loại bỏ tham ái và ưu phiền đối với thế gian. Vị ấy thiền quán bằng cách quan sát một phương diện của các cảm thọ… Vị ấy thiền quán bằng cách quan sát một phương diện của tâm… Vị ấy thiền quán bằng cách quan sát một phương diện của các pháp—nhiệt tâm, tỉnh giác, và chánh niệm, loại bỏ tham ái và ưu phiền đối với thế gian. Để từ bỏ năm triền cái ấy, các vị nên phát triển bốn loại thiền chánh niệm này."

(II) (64) Triền Cái

1. - Này các Tỷ-kheo, có năm triền cái này. Thế nào là năm?

2. Dục tham triền cái, sân triền cái, hôn trầm thụy miên triền cái, trạo hối triền cái, nghi triền cái. Này các Tỷ-kheo, có năm triền cái này.

3. Này các Tỷ-kheo, để đoạn tận năm triền cái này, Bốn niệm xứ cần phải tu tập. Thế nào là bốn?

4. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo trú quán thân trên thân… trú quán pháp trên các pháp, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm để nhiếp phục tham ưu ở đời. Này các Tỷ-kheo, để đoạn tận năm triền cái, Bốn niệm xứ cần phải tu tập

AN 9.65 Các Loại Kích Thích Giác Quan Kāmaguṇasutta

"Này các Tỳ kheo, có năm loại kích thích giác quan này. Năm loại ấy là gì? Các hình ảnh được nhận biết qua mắt, vốn đáng thích, đáng khao khát, dễ chịu, thú vị, thuộc về giác quan, và khêu gợi. Các âm thanh được nhận biết qua tai… Các mùi hương được nhận biết qua mũi… Các vị nếm được nhận biết qua lưỡi… Các xúc chạm được nhận biết qua thân, vốn đáng thích, đáng khao khát, dễ chịu, thú vị, thuộc về giác quan, và khêu gợi. Đó là năm loại kích thích giác quan.

Để từ bỏ năm loại kích thích giác quan này, các vị nên phát triển bốn loại thiền chánh niệm. …"

(III) (65) Dục Trưởng Dưỡng

1.- Này các Tỷ-kheo, có năm dục trưởng dưỡng này. Thế nào là năm?

2. Các sắc do mắt nhận thức, khả lạc, khả hỷ, khả ý, khả ái, liên hệ đến dục, hấp dẫn, các tiếng do tai nhận thức khả lạc… hấp dẫn. Này các Tỷ-kheo, có năm dục trưởng dưỡng này.

3. Này các Tỷ-kheo, để đoạn tận năm dục trưởng dưỡng này, Bốn niệm xứ này phải tu tập.

AN 9.66 Các Thủ Uẩn Upādānakkhandhasutta

"Này các Tỳ kheo, có năm thủ uẩn này. Năm thủ uẩn ấy là gì? Thủ uẩn sắc, thọ, nhận thức (perceptions / tưởng, nhận biết-phân biệt và gắn nhãn), hành, và thức. Đó là năm thủ uẩn.

Để từ bỏ năm thủ uẩn này, các vị nên phát triển bốn loại thiền chánh niệm. …"

(IV) (66) Thủ Uẩn

1. - Này các Tỷ-kheo có năm thủ uẩn này. Thế nào là năm?

2. Sắc thủ uẩn, thọ thủ uẩn, tưởng thủ uẩn, hành thủ uẩn, thức uẩn. Này các Tỷ-kheo, có năm thủ uẩn này.

3. Này các Tỷ-kheo, để đoạn tận năm thù uẩn này, Bốn niệm xứ cần phải tu tập. Thế nào là bốn? … Bốn niệm xứ cần phải tu tập

AN 9.67 Các Hạ Phần Kiết Sử Orambhāgiyasutta

"Này các Tỳ kheo, có năm hạ phần kiết sử này. Năm hạ phần kiết sử ấy là gì? Thân kiến, hoài nghi, sùng tín và giáo điều (misapprehension of precepts and observances / giới cấm thủ, sự hiểu lầm về các giới luật và sự tuân thủ), tham dục, và tức giận. Đó là năm hạ phần kiết sử.

Để từ bỏ năm hạ phần kiết sử này, các vị nên phát triển bốn loại thiền chánh niệm. …"

(V) (67) Năm Hạ Phần Kiết Sử

1. - Này các Tỷ-kheo có năm hạ phần kiết sử này. Thế nào là năm?

2. Thân kiến, nghi, giới cấm thủ, dục tham, sân. Này các Tỷ-kheo, có năm hạ phần kiết sử này.

3. Này các Tỷ-kheo, để đoạn tận tâm hạ phần kiết sử này, Bốn niệm xứ cần phải tu tập. Thế nào là bốn? … Bốn niệm xứ này cần phải tu tập.

AN 9.68 Các Cảnh Giới Tái Sanh Gatisutta

"Này các Tỳ kheo, có năm nẻo đường tái sanh này. Năm nẻo đường ấy là gì? Địa ngục, cõi súc sanh, cõi ngạ quỷ, cõi người, và cõi trời. Đó là năm nẻo đường tái sanh.

Để từ bỏ năm nẻo đường tái sanh này, các vị nên phát triển bốn loại thiền chánh niệm. …"

(VI) (68) Sanh Thú

1. - Này các Tỷ-kheo, có năm sanh thú này. Thế nào là năm?

2. Ðịa ngục, loài bàng sanh, cõi ngạ quỷ, loài Người, chư Thiên. Này các Tỷ-kheo, có năm sanh thú này.

3. Này các Tỷ-kheo, để đoạn tận năm sanh thú này, Bốn niệm xứ cần phải tu tập. Thế nào là bốn? … Bốn niệm xứ này cần phải tu tập.

AN 9.69 Sự Keo Kiệt Macchariyasutta

"Này các Tỳ kheo, có năm loại keo kiệt này. Năm loại ấy là gì? Keo kiệt đối với chỗ ở, keo kiệt đối với các gia đình (thí chủ), keo kiệt đối với vật phẩm cúng dường, keo kiệt đối với lời tán dương, và keo kiệt đối với giáo pháp. Đó là năm loại keo kiệt.

Để từ bỏ năm loại keo kiệt này, các vị nên phát triển bốn loại thiền chánh niệm. …"

(VII) (69) Xan Tham

1. - Này các Tỷ-kheo, có năm xan tham này. Thế nào là năm?

2. Xan tham trú xứ, xan tham gia đình, xan tham lợi dưỡng, xan tham dung sắc, xan tham pháp.

3. Này các Tỷ-kheo, để đoạn tận năm xan tham này, Bốn niệm xứ cần phải tu tập. Thế nào là bốn? … Bốn niệm xứ này cần phải tu tập.

AN 9.70 Các Thượng Phần Kiết Sử Uddhambhāgiyasutta

"Này các Tỳ kheo, có năm thượng phần kiết sử này. Năm thượng phần kiết sử ấy là gì? Tham ái tái sanh vào cõi sắc giới, tham ái tái sanh vào cõi vô sắc giới, ngã mạn, bồn chồn lo lắng, và vô minh. Đó là năm thượng phần kiết sử.

Để từ bỏ năm thượng phần kiết sử này, các vị nên phát triển bốn loại thiền chánh niệm. …"

(VIII) (70) Năm Thượng Phần Kiết Sử

1. - Này các Tỷ-kheo, có năm thượng phần kiết sử này. Thế nào là năm?

2. Sắc ái, vô sắc ái, mạn, trạo cử, vô minh. Này các Tỷ-kheo, có năm thượng phần kiết sử này.

3. Này các Tỷ-kheo, để đoạn tận năm thượng phần kiết sử này, cần phải tu tập Bốn niệm xứ. Thế nào là bốn? … Bốn niệm xứ này cần phải tu tập.

AN 9.71 Tâm Chai Cứng Cetokhilasutta

"Này các Tỳ kheo, có năm loại tâm chai cứng này. Năm loại ấy là gì? Thứ nhất, một Tỳ kheo có hoài nghi về Bậc Đạo Sư. Vị ấy không chắc chắn, không quyết đoán, và thiếu niềm tin. Vì như vậy, tâm của vị ấy không hướng đến sự nhiệt tâm, sự tận tụy, sự kiên trì, và sự tinh tấn. Đây là loại tâm chai cứng thứ nhất.

Hơn nữa, một Tỳ kheo có hoài nghi về Giáo Pháp… về Tăng đoàn… về sự tu tập… Một Tỳ kheo tức giận và không hài lòng với các bạn đồng tu, phẫn uất và khép kín. Vì như vậy, tâm của vị ấy không hướng đến sự nhiệt tâm, sự tận tụy, sự kiên trì, và sự tinh tấn. Đây là loại tâm chai cứng thứ năm.

Để từ bỏ năm loại tâm chai cứng này, các vị nên phát triển bốn loại thiền chánh niệm. …"

(IX) (71) Năm Tâm Hoang Vu

1. - Có năm tâm hoang vu này. Thế nào là năm?

Này các Tỷ-kheo, ở đây vị Tỷ-kheo nghi ngờ, do dự, không quyết đoán, không có tịnh tín đối với bậc Ðạo Sư. Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo nào nghi ngờ, do dự, không quyết đoán, không có tịnh tín đối với bậc Ðạo Sư, Tỷ-kheo ấy không hướng về nỗ lực, hăng hái, kiên trì và tinh tấn. Khi tâm của vị ấy không hướng về nỗ lực, hăng hái, kiên trì và tinh tấn, như vậy gọi là tâm hoang vu thứ nhất.

2. Này các Tỷ-kheo, lại nữa, vị Tỷ-kheo nghi ngờ đối với Pháp… (như trên…) đối với Tăng… (như trên…) đối với Học pháp… tức giận đối với các vị đồng Phạm hạnh, không hoan hỷ, tâm dao động, trở thành hoang vu. Này các Tỷ-kheo, khi một vị Tỷ-kheo phẫn nộ đối với vị đồng Phạm hạnh, không hoan hỷ, tâm dao động, trở thành hoang vu, Tỷ-kheo ấy không hướng về nỗ lực, hăng hái, kiên trì và tinh thần. Như vậy gọi là tân hoang vu thứ năm. 3. Này các Tỷ-kheo, để đoạn tận năm tâm hoang vu này… Bốn niệm xứ cần phải tu tập

AN 9.72 Những Trói Buộc Của Tâm Cetasovinibandhasutta

"Này các Tỳ kheo, có năm sự trói buộc của tâm này. Năm sự ấy là gì? Thứ nhất, một Tỳ kheo không thoát khỏi tham lam, ham muốn, yêu thích, khát ái, đam mê, và thèm khát các dục lạc giác quan. Vì như vậy, tâm của vị ấy không hướng đến sự nhiệt tâm, sự tận tụy, sự kiên trì, và sự tinh tấn. Đây là sự trói buộc của tâm thứ nhất.

Hơn nữa, một Tỳ kheo không thoát khỏi tham lam đối với thân thể… Vị ấy không thoát khỏi tham lam đối với sắc (hình tướng)… Vị ấy ăn thỏa thích cho đến khi no bụng, rồi buông thả trong những thú vui của việc ngủ, nằm, và mơ màng… Vị ấy sống đời phạm hạnh với mong muốn được tái sanh vào một trong các cõi trời: ‘Nhờ giới luật này, hoặc sự tuân thủ này, hoặc khổ hạnh nhiệt thành này, hoặc đời sống phạm hạnh này, mong rằng tôi sẽ trở thành một vị trời!’ Vì như vậy, tâm của vị ấy không hướng đến sự nhiệt tâm, sự tận tụy, sự kiên trì, và sự tinh tấn. Đây là sự trói buộc của tâm thứ năm. Đó là năm sự trói buộc của tâm.

Để từ bỏ năm sự trói buộc của tâm này, các vị nên phát triển bốn loại thiền chánh niệm. Bốn loại ấy là gì? Đó là khi một Tỳ kheo thiền quán bằng cách quan sát một phương diện của thân—nhiệt tâm, tỉnh giác, và chánh niệm, loại bỏ tham ái và ưu phiền đối với thế gian. Vị ấy thiền quán bằng cách quan sát một phương diện của các cảm thọ… Vị ấy thiền quán bằng cách quan sát một phương diện của tâm… Vị ấy thiền quán bằng cách quan sát một phương diện của các pháp—nhiệt tâm, tỉnh giác, và chánh niệm, loại bỏ tham ái và ưu phiền đối với thế gian. Để từ bỏ năm sự trói buộc của tâm này, các vị nên phát triển bốn loại thiền chánh niệm này."

(X) (72) Tâm Phiền Trược

1. - Này các Tỷ-kheo, có năm triền phược này. Thế nào là năm?

2. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tâm không ly tham, không ly dục, không ly ái, không ly khao khát, không ly nhiệt tình, không ly ái nhiễm đối với các dục. Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tâm không ly tham, không ly dục, không ly ái, không ly khao khát, không ly nhiệt tình, không ly ái nhiễm đối với các dục, tâm của vị ấy không hướng về nỗ lực, hăng hái, kiên trì và tinh tấn. Tâm của vị nào không hướng về… (như trên)… như vậy là tâm triền phược thứ nhất.

3. Này các Tỷ-kheo, lại nửa, Tỷ-kheo tâm không ly tham đối với thân… không ly tham đối với sắc… ăn quá sức bao tư có thể chịu nổi, hưởng thọ sung sướng về giường nằm, sung sướng về thụy miên… Này các Tỷ-kheo, lại nữa, Tỷ-kheo sống đời sống Phạm hạnh với hy vọng mong được thành một loại chư Thiên, “Với giới này, với luật này, với khổ hạnh này, hay với Phạm hạnh này, ta sẽ trở thành loại chư Thiên này hay loại chư Thiên khác”. Này các Tỷ-kheo, khi Tỷ-kheo sống đời sống Phạm hạnh với hy vọng được thành một loại chư Thiên, “Với giới này, với luật này, với khổ hạnh này hay với Phạm hạnh này, ta sẽ trở thành loại chư Thiên này hay loại chư Thiên khác”, tâm vị này không hướng về nỗ lực, hăng hái, kiên trì và tinh tần. Tâm vị nào… như vậy là tâm triền phược thứ năm.

4. Này các Tỷ-kheo, đây là năm tâm triền phược, muốn đoạn tận năm tâm triền phược này, Bốn niệm xứ này cần phải tu tập.