Phẩm Về Các Lực Của Bậc Hữu Học

AN 5.1 Tóm Tắt Saṁkhittasutta

Như vầy tôi nghe. Một thời Thế Tôn trú tại Sāvatthī, trong vườn ông Jeta, tu viện ông Anāthapiṇḍika. Tại đấy, Thế Tôn gọi các Tỷ kheo: "Này các Tỷ kheo!"

"Bạch Thế Tôn," các vị ấy vâng đáp. Thế Tôn dạy như sau:

"Này các Tỷ kheo, có năm lực của bậc hữu học (powers of a trainee / sức mạnh của người còn đang tu học) này. Thế nào là năm? Lực niềm tin (faith / lòng tin, tín lực), lực xấu hổ (conscience / sự xấu hổ với các tội lỗi, Tàm), lực sợ điều ác (prudence / sự sợ hãi với điều ác, tội lỗi, Quý), lực siêng năng (energy / sự nỗ lực, tinh tấn), và lực trí tuệ (wisdom / sự hiểu biết đúng đắn). Đây là năm lực của bậc hữu học.

Vì vậy, các ngươi nên tu tập như sau: 'Chúng ta sẽ có các lực của bậc hữu học là niềm tin, xấu hổ, sợ điều ác, siêng năng, và trí tuệ.' Đó là cách các ngươi nên tu tập."

Thế Tôn đã dạy như vậy. Các Tỷ kheo hoan hỷ, tín thọ lời Thế Tôn dạy.

AN 5.2 Chi Tiết Vitthatasutta

"Này các Tỷ kheo, có năm lực của bậc hữu học này. Thế nào là năm? Lực niềm tin, lực xấu hổ, lực sợ điều ác, lực siêng năng, và lực trí tuệ.

Và thế nào là lực niềm tin? Đó là khi một thánh đệ tử (noble disciple / người học trò đã chứng thánh quả) có niềm tin vào sự giác ngộ (awakening / trạng thái tỉnh thức hoàn toàn) của Như Lai (Realized One / Bậc đã chứng ngộ): 'Thế Tôn (Blessed One / Bậc được tôn kính) là bậc A-la-hán (perfected / bậc đã hoàn thiện, diệt hết phiền não), Chánh Đẳng Giác (fully awakened Buddha / bậc tự mình giác ngộ hoàn toàn), Minh Hạnh Túc (accomplished in knowledge and conduct / người đầy đủ trí tuệ và đức hạnh), Thiện Thệ (holy / bậc khéo đi, khéo nói), Thế Gian Giải (knower of the world / người hiểu biết thế gian), Vô Thượng Sĩ Điều Ngự Trượng Phu (supreme guide for those who wish to train / bậc tối cao dìu dắt người cần được huấn luyện), Thiên Nhân Sư (teacher of gods and humans / thầy của trời và người), Phật (awakened / bậc giác ngộ), Thế Tôn.' Đây gọi là lực niềm tin.

Và thế nào là lực xấu hổ? Đó là khi một thánh đệ tử có lòng xấu hổ. Vị ấy xấu hổ đối với ác hạnh (bad conduct / hành vi xấu ác) về thân, khẩu, ý, và xấu hổ khi có bất kỳ bất thiện pháp (bad, unskillful qualities / các trạng thái tâm xấu, không khéo léo) nào. Đây gọi là lực xấu hổ.

Và thế nào là lực sợ điều ác? Đó là khi một thánh đệ tử có lòng sợ điều ác. Vị ấy sợ điều ác đối với ác hạnh về thân, khẩu, ý, và sợ điều ác khi có được bất kỳ bất thiện pháp nào. Đây gọi là lực sợ điều ác.

Và thế nào là lực siêng năng? Đó là khi một thánh đệ tử sống với lòng siêng năng được khơi dậy để từ bỏ các bất thiện pháp và thực hành các thiện pháp (skillful qualities / các trạng thái tâm tốt, khéo léo). Vị ấy mạnh mẽ, kiên trì nỗ lực, không lơ là khi phát triển các thiện pháp. Đây gọi là lực siêng năng.

Và thế nào là lực trí tuệ? Đó là khi một thánh đệ tử có trí tuệ. Vị ấy có trí tuệ về sinh diệt (arising and passing away / sự sinh khởi và hoại diệt của các pháp), trí tuệ này thánh thiện, thể nhập (noble, penetrative / thuộc về bậc thánh, có khả năng thâm nhập thực tại), và dẫn đến sự đoạn tận khổ đau (complete ending of suffering / sự chấm dứt hoàn toàn mọi khổ não). Đây gọi là lực trí tuệ. Đây là năm lực của bậc hữu học.

Vì vậy, các ngươi nên tu tập như sau: 'Chúng ta sẽ có các lực của bậc hữu học là niềm tin, xấu hổ, sợ điều ác, siêng năng, và trí tuệ.' Đó là cách các ngươi nên tu tập."

AN 5.3 Khổ Đau Dukkhasutta

"Này các Tỷ kheo, khi một Tỷ kheo có năm pháp này, vị ấy sống không hạnh phúc ngay trong đời này—với khổ não, phiền muộn, và bức rức (distress, anguish, and fever / sự đau khổ, buồn phiền và nóng nảy trong tâm)—và sau khi thân hoại mạng chung, có thể chờ đợi một ác thú (bad rebirth / cảnh giới tái sinh xấu). Thế nào là năm? Đó là khi một Tỷ kheo không niềm tin (faithless / người thiếu lòng tin), không xấu hổ (shameless / người không biết xấu hổ tội lỗi), không sợ điều ác (imprudent / người không biết sợ điều ác tội lỗi), lười biếng (lazy / người thiếu siêng năng), và thiếu trí tuệ (witless / người không có trí tuệ). Khi một Tỷ kheo có năm pháp này, vị ấy sống không hạnh phúc ngay trong đời này—với khổ não, phiền muộn, và bức rức—và sau khi thân hoại mạng chung, có thể chờ đợi một ác thú.

Khi một Tỷ kheo có năm pháp này, vị ấy sống hạnh phúc ngay trong đời này—không khổ não, phiền muộn, hay bức rức—và sau khi thân hoại mạng chung, có thể chờ đợi một thiện thú (good rebirth / cảnh giới tái sinh tốt). Thế nào là năm? Đó là khi một Tỷ kheo có niềm tin, xấu hổ, sợ điều ác, siêng năng, và trí tuệ. Khi một Tỷ kheo có năm pháp này, vị ấy sống hạnh phúc ngay trong đời này—không khổ não, phiền muộn, hay bức rức—và sau khi thân hoại mạng chung, có thể chờ đợi một thiện thú."

AN 5.4 Bị Đọa Lạc Yathābhatasutta

"Này các Tỷ kheo, một Tỷ kheo có năm pháp này sẽ bị đọa vào địa ngục (cast down to hell / bị rơi vào cảnh giới đau khổ nhất). Thế nào là năm? Đó là khi một Tỷ kheo không niềm tin, không xấu hổ, không sợ điều ác, lười biếng, và thiếu trí tuệ. Một Tỷ kheo có năm pháp này sẽ bị đọa vào địa ngục.

Một Tỷ kheo có năm pháp này sẽ được sinh lên cõi trời (raised up to heaven / được tái sinh vào cảnh giới an vui). Thế nào là năm? Đó là khi một Tỷ kheo có niềm tin, xấu hổ, sợ điều ác, siêng năng, và trí tuệ. Một Tỷ kheo có năm pháp này sẽ được sinh lên cõi trời."

AN 5.5 Xả Giới Sikkhāsutta

"Này các Tỷ kheo, bất kỳ Tỷ kheo hay Tỷ kheo ni nào từ bỏ học pháp (rejects the training / không còn thực hành giới luật và giáo pháp) và hoàn tục (returns to a lesser life / trở về đời sống thế tục) đáng bị khiển trách và chỉ trích (rebuttal and criticism / sự phê bình và quở trách) vì năm lý do chính đáng ngay trong đời này. Thế nào là năm? 'Ngươi đã không có niềm tin, xấu hổ, sợ điều ác, siêng năng, hay trí tuệ đối với các thiện pháp.' Bất kỳ Tỷ kheo hay Tỷ kheo ni nào từ bỏ học pháp và hoàn tục đáng bị khiển trách và chỉ trích vì năm lý do chính đáng này ngay trong đời này.

Bất kỳ Tỷ kheo hay Tỷ kheo ni nào sống đời sống phạm hạnh (spiritual life / đời sống trong sạch, xa lìa dục lạc) trọn vẹn và thanh tịnh trong đau khổ và buồn rầu, khóc lóc, mặt đẫm lệ, đáng được tán dương vì năm lý do chính đáng ngay trong đời này. Thế nào là năm? 'Ngươi đã có niềm tin, xấu hổ, sợ điều ác, siêng năng, và trí tuệ đối với các thiện pháp.' Bất kỳ Tỷ kheo hay Tỷ kheo ni nào sống đời sống phạm hạnh trọn vẹn và thanh tịnh trong đau khổ và buồn rầu, khóc lóc, mặt đẫm lệ, đáng được tán dương vì năm lý do chính đáng này ngay trong đời này."

AN 5.6 Trở Thành Samāpattisutta

"Này các Tỷ kheo, các ngươi không trở nên bất thiện khi niềm tin được thiết lập trong các thiện pháp. Nhưng khi niềm tin biến mất và sự không niềm tin chiếm lấy, các ngươi trở nên bất thiện.

Các ngươi không trở nên bất thiện khi lòng xấu hổ... lòng sợ điều ác... sự siêng năng... trí tuệ được thiết lập trong các thiện pháp.

Nhưng khi trí tuệ biến mất và sự thiếu trí tuệ chiếm lấy, các ngươi trở nên bất thiện."

AN 5.7 Dục Lạc Kāmasutta

"Này các Tỷ kheo, chúng sinh (sentient beings / các loài hữu tình) phần lớn bị quyến rũ bởi dục lạc (sensual pleasures / sự vui thú qua các giác quan). Khi một người thiện nam đã từ bỏ lưỡi hái và cái đập lúa và xuất gia từ bỏ đời sống thế tục (gone forth from the lay life to homelessness / rời bỏ gia đình, sống không nhà cửa), họ đủ tư cách được gọi là 'một người xuất gia (renunciate / người từ bỏ đời sống thế tục để tu hành) có niềm tin từ một gia đình tốt'. Tại sao vậy? Bởi vì một người trẻ có thể có được các loại dục lạc này hay loại khác. Nay, tất cả dục lạc chỉ được xem là 'dục lạc', bất kể chúng là thấp kém, trung bình, hay cao thượng.

Giả sử có một đứa bé trai nhỏ, do sự bất cẩn (negligence / sự thiếu chú ý, lơ là) của vú nuôi (nursemaid / người trông trẻ), đã bỏ một que củi hay hòn đá vào miệng. Người vú nuôi sẽ nhanh chóng nhận ra và cố gắng lấy nó ra. Nếu không được, bà ấy sẽ giữ đầu đứa bé bằng tay trái, và dùng ngón tay móc của tay phải để lấy nó ra, ngay cả khi làm chảy máu. Tại sao vậy? Ta thừa nhận rằng bà ấy biết, 'Điều này sẽ làm đứa trẻ đau khổ, không thể phủ nhận.' Tuy nhiên, điều đó nên được thực hiện bởi một người vú nuôi muốn điều tốt nhất cho đứa trẻ, vì lòng tốt và sự cảm thông. Và khi đứa trẻ lớn lên và đủ hiểu biết, người vú nuôi sẽ không lo lắng về nó, nghĩ rằng: 'Đứa trẻ có thể tự chăm sóc mình. Nó sẽ không bất cẩn.'

Tương tự như vậy, Ta vẫn cần chăm sóc một Tỷ kheo chưa hoàn thiện việc phát triển niềm tin, xấu hổ, sợ điều ác, siêng năng, và trí tuệ đối với các thiện pháp. Nhưng khi một Tỷ kheo đã hoàn thiện việc phát triển niềm tin, xấu hổ, sợ điều ác, siêng năng, và trí tuệ đối với các thiện pháp, Ta không cần phải bận tâm, nghĩ rằng: 'Họ có thể tự chăm sóc mình. Họ sẽ không bất cẩn.'"

AN 5.8 Thất Bại Cavanasutta

"Này các Tỷ kheo, một Tỷ kheo có năm pháp này sẽ thất bại, và không tự thiết lập được trong chánh pháp (true teaching / giáo lý chân chính của Đức Phật). Thế nào là năm? Một Tỷ kheo không niềm tin... không xấu hổ... không sợ điều ác... lười biếng... thiếu trí tuệ sẽ thất bại, và không tự thiết lập được trong chánh pháp. Một Tỷ kheo có năm pháp này sẽ thất bại, và không tự thiết lập được trong chánh pháp.

Một Tỷ kheo có năm pháp này sẽ không thất bại, và tự thiết lập được trong chánh pháp. Thế nào là năm? Một Tỷ kheo có niềm tin... xấu hổ... sợ điều ác... siêng năng... trí tuệ sẽ không thất bại, và tự thiết lập được trong chánh pháp. Một Tỷ kheo có năm pháp này sẽ không thất bại, và tự thiết lập được trong chánh pháp."

AN 5.9 Không Kính Trọng (1) Paṭhamaagāravasutta

"Này các Tỷ kheo, một Tỷ kheo không kính trọng và không tôn kính (disrespectful and irreverent / thiếu sự tôn trọng và cung kính) có năm pháp này sẽ thất bại, và không tự thiết lập được trong chánh pháp. Thế nào là năm? Một Tỷ kheo không kính trọng và không tôn kính mà lại không niềm tin... không xấu hổ... không sợ điều ác... lười biếng... thiếu trí tuệ sẽ thất bại, và không tự thiết lập được trong chánh pháp. Một Tỷ kheo không kính trọng và không tôn kính có năm pháp này sẽ thất bại, và không tự thiết lập được trong chánh pháp.

Một Tỷ kheo kính trọng và tôn kính (respectful and reverent / có sự tôn trọng và cung kính) có năm pháp này sẽ không thất bại, và tự thiết lập được trong chánh pháp. Thế nào là năm? Một Tỷ kheo kính trọng và tôn kính mà lại có niềm tin... xấu hổ... sợ điều ác... siêng năng... trí tuệ sẽ không thất bại, và tự thiết lập được trong chánh pháp. Một Tỷ kheo kính trọng và tôn kính có năm pháp này sẽ không thất bại, và tự thiết lập được trong chánh pháp."

AN 5.10 Không Kính Trọng (2) Dutiyaagāravasutta

"Này các Tỷ kheo, một Tỷ kheo không kính trọng và không tôn kính có năm pháp này không thể đạt được sự tăng trưởng, tiến bộ, hay viên mãn (growth, improvement, or maturity / sự phát triển, tốt đẹp hơn, hay đầy đủ) trong giáo pháp và luật (teaching and training / lời dạy và giới luật) này. Thế nào là năm? Một Tỷ kheo không kính trọng và không tôn kính mà lại không niềm tin... không xấu hổ... không sợ điều ác... lười biếng... thiếu trí tuệ không thể đạt được sự tăng trưởng, tiến bộ, hay viên mãn trong giáo pháp và luật này. Một Tỷ kheo không kính trọng và không tôn kính có năm pháp này không thể đạt được sự tăng trưởng, tiến bộ, hay viên mãn trong giáo pháp và luật này.

Một Tỷ kheo kính trọng và tôn kính có năm pháp này có thể đạt được sự tăng trưởng, tiến bộ, và viên mãn trong giáo pháp và luật này. Thế nào là năm? Một Tỷ kheo kính trọng và tôn kính mà lại có niềm tin... xấu hổ... sợ điều ác... siêng năng... trí tuệ có thể đạt được sự tăng trưởng, tiến bộ, và viên mãn trong giáo pháp và luật này. Một Tỷ kheo kính trọng và tôn kính có năm pháp này có thể đạt được sự tăng trưởng, tiến bộ, và viên mãn trong giáo pháp và luật này."