Kinh Nikaya

[^459]: This passage is absent from the Sanskrit parallel and it is probably a late interpolation. Ānanda was handsome, and many stories of his encounters with women are preserved, for example at Bu Pc 41:1.1.5.

[^460]: As it stands, this appears to contradict MN 152:2.10, where the Buddha ridicules the idea that sense restraint implies not seeing. The commentary, however, explains it as not looking at a woman who is standing in the doorway of a monk's hut, so as not to give rise to lust. Thus it restricts this apparently general rule to an unusually intimate encounter.

[^461]: The verb changes from paṭipajjāma (first person plural) to paṭipajjitabbaṁ (future passive participle), a shift that mirrors the following passage regarding the funeral proceedings. There, the shift to future passive participle indicates that the subject is the lay folk who carry out the funeral, whereas here that does not apply. This suggests that this passage has been derived from that later passage.

[^462]: The commentary refers to AN 5.55:6.5, which speaks of chatting alone in private with a woman, a circumstance also dealt with in Bu Pc 45.

[^463]: Ānanda does not hesitate to let the Buddha know he has no intention of following his advice.

[^464]: The commentary says, quoting SN 35.127:1.6, that when a woman has sincere motivations, one should speak while thinking of them as a mother, a sister, or a daughter.

[^465]: "Corpse" is sarīra.

[^466]: For abyāvaṭā ("don't get involved"), compare samaṇena bhavitabbaṁ abyāvaṭena ("a monastic shouldn't get involved" (in domestic matters)) at Bu Ss 5:1.3.34.

[^467]: Read sadatthe ("own goal") rather than sāratthe ("essential goal").

[^468]: An iron case was also used for Queen Bhaddā's body at AN 5.50:1.6. The second iron case does not "enclose" the first; rather it "crooks" (paṭikujjati) like a lid to "close it up".

[^469]: This is a rare mention of the thūpa ("sepulchral momunent") that became a major feature of the Buddhist landscape. Buddhist monuments were round in shape, which was apparently a characteristic of the lands around Magadha. Śatapathabrāhmaṇa 13.8.1.5 says that the correct form of such a monument was square, and that round monuments were built by godless "easterners".

[^470]: Here the Buddha is said to be explicitly instructing his followers to adopt the building of monuments from the local customs.

[^471]: "Independent Buddhas" are sages who discover the Dhamma and are awakened independently, but who do not themselves go on to found a dispensation or establish a monastic order. Text has paccekasambuddho rather than the usual paccekabuddho.

[^472]: This refers to the "eight individuals" who make up the "Saṅgha of disciples", namely those who have achieved the four stages of awakening and those on the path.

[^473]: In contrast with Ajātasattu.

[^474]: Like Queen Subhaddā, wife of Mahāsudassana, at DN 17:2.8.7 and DN 17:2.12.1. | Kapisīsa is door-jamb, not lintel. | For vihāra ("building") the commentary has "pavilion" (maṇḍalamāla), which may have been a temporary construction for the occasion (compare MN 92:4.6).

[^475]: At this point Ānanda was a stream-enterer.

[^476]: When admonishing Ānanda, the Buddha first gently but firmly restrains him, then gives words of support and encouragement.

[^477]: The phrase "undivided and limitless" (advayena appamāṇena) normally describes kasiṇa meditation (AN 10.25:1.3); here it is also found in the Sanskrit: ānanda maitreṇa kāyakarmaṇā hitena sukhenādvayenāpramāṇena.

[^478]: On the eve of the First Council---in about six months time---Ānanda devoted himself to meditation and achieved arahantship.

[^479]: The same is said regarding the chief disciples Sāriputta and Moggallāna at SN 47.14:2.4 and regarding assemblies of deities at DN 20:4.3.

[^480]: Tittha, literally "ford", is a path to salvation, used as a term for a non-Buddhist "religion". Titthakara is a "religious founder" (literally "ford-maker"); titthiya is a "monastic of (another) religion" (for example at Bu NP 22:1.2.5); titthiyasāvaka is a "disciple of a monastic of (another) religion".

[^481]: As at AN 4.130:6.4. Ānanda was in awe of the "incredible and amazing" qualities of the Buddha, and spoke of them often. Here, when Ānanda is at his most vulnerable, the Buddha turns the teaching around, pointing out that Ānanda is incredible and amazing too.

[^482]: This anticipates the story to follow.

[^483]: Campā, Rājagaha, Sāvatthī, and Kosambī were the capitals of Aṅga, Magadha, Kosala, and Vaccha respectively. Sāketa was the former capital of Kosala. Varanasi was formerly the capital of Kāsi, but at this time was contested by Kosala and Magadha, and had recently been won from Ajātasattu (SN 3.14, SN 3.15).

[^484]: This story is also found in DN 17. It seems that the Pali tradition extracted the story and greatly expanded it in an independent long discourse, whereas the Sanskrit tradition kept it at a more moderate length within the Mahāparinirvāṇasūtra itself.

[^485]: Kusāvatī features in the Kusajātaka (Ja 531), where the ugly but wise prince Kusa, son of the legendary Okkāka, wins the hand of the radiant Pabhāvatī. The Rāmāyaṇa also tells the story of a Kusa, son of Rāma, who ruled the city of Kusāvatī, although this city was located far to the south in the Vindhya ranges. Both stories are united by the detail that kusa grass, a prominent feature of Vedic ritual, ensured the kingly lineage.

[^486]: A "league" (yojana) is usually estimated at between seven and twelve kilometers. By way of comparison, even at its greatest extent under Ashoka, Pāṭaliputta was less than a league per side, so the dimensions of Kusāvatī here are strictly legendary.

[^487]: According to DN 32, Āḷakamandā was one of the many cities of Kuvera in Uttarakuru.

[^488]: Vāseṭṭha is a Vedic priestly clan. The Mallas adopted the name of their priest's lineage, which was the normal custom for initiated khattiyas. Other examples in the Pali are Saccaka who is called Aggivessana (MN 35:4.2), and the Buddha and his family who are called Gotama.

[^489]: Attadutiyo "with self as second" is also at MN 146:4.6 where Nandaka visits the nuns. Sanskrit has bhikṣuṇā paścācchramaṇena ("with a mendicant as accompanying ascetic"). It was apparently evening (the "wrong time", vikāla), when it is inappropriate for a monk to be wandering the town alone.

[^490]: Evidently the Mallas, like the Vajjis, met frequently.

[^491]: This is the second Subhadda we have met in this discourse, the first being a deceased devotee of Ñātika (DN 16:2.6.13). The corrupt monk who, after the Buddha's death, urges the rejection of the Vinaya rules is another person of the same name (DN 16:6.20.1). The Mahāsudassanasutta also features a Queen Subhaddā (DN 17:2.5.9).

[^492]: While some such as Mahāvīra the Ñātika (MN 14:17.2) and Pūraṇa Kassapa (AN 9.38:2.1) claimed to have direct knowledge, others such as Ajita Kesakambala denied that such knowledge was possible (DN 2:23.2).

[^493]: The Buddha responded the same way when asked this question by the brahmin Piṅgalakoccha (MN 30:2.6), and to a similar question at AN 9.38:3.2.

[^494]: The four ascetics are defined at AN 4.241:1.1 as those on the four paths.

[^495]: While many aspects of the eightfold path are shared with others, some details may be missing (such as not-self or Nibbāna), while others are added (such as the belief in the efficacy of rituals, an eternal soul, or a creator god).

[^496]: The Buddha points to the mendicants who have gathered there.

[^497]: This is the only place in the early texts where the Buddha identifies his age when going forth.

[^498]: Detailed in such suttas as MN 36.

[^499]: This verse appears to be corrupt. The sense can be restored through two extra lines in the Sanskrit: "Ethics, immersion, conduct, and knowledge, and unification of mind have been developed by me, teacher of the references for the noble teaching." | For padesavattī, the Sanskrit has pradeśavaktā, where vaktā means "speaker" and pradeśa has the sense "pointing out". I think it means, "I am the one who taught the four great references (mahāpadesa)".

[^500]: The commentary says this line was added at the Council.

[^501]: This is similar to the idea of the Four Great references, and sets the scene for the First Council at which the teachings were recited. | Paññatto here means "pointed out" rather than "laid down", as can be seen from DN 9:33.21, where the same phrase refers to the four noble truths.

[^502]: Āvuso is from the root āyu ("age") and thus has a respectful sense and does not mean "friend" as it is often translated. Like bhante, it is an indeclinable vocative of address that may be used with or without the name (see eg. MN 5:31.2).

[^503]: I render bhante as "sir" when it stands alone and "honorable" when it prefixes a name. | Unlike bhante, āyasmā ("venerable") is declinable, so it is used in parts of speech other than direct address. It is from the same root as āvuso but with a slightly more respectful tone, perhaps because it sounds more Sanskritic.

[^504]: These are not defined here, and the senior monks at the First Council were unable to agree on them (Kd 21:1.9.3). Nonetheless, the Pali Vinaya consistently labels the Pācittiya rules as "lesser" (khuddaka; Bu Pc 92:2.2.22, Bi Pc 96:2.2.22, Pvr 1.1:219.3), which would make the Pātidesanīyas "minor" (anukhuddaka). The Sekhiya rules are also "minor", but they were not at this point reckoned among the training rules for recitation.

[^505]: "Divine punishment" is brahmadaṇḍa. Channa features often in the Vinaya as a monk who refuses correction and acts disrespectfully. The Sangha had already imposed an act of "ejection" (ukkhepanīyakamma) on him due to his persistent bad behavior, but that was still not enough (Kd 1:25.1.1). The brahmadaṇḍa was imposed at the First Council (Kd 1:1.12.1), upon which Channa finally saw the error of his ways. Brahmadaṇḍa is encountered in a different sense at DN 3:1.23.21.

[^506]: Vattabba in such contexts means "advise, correct" rather than more generally "speak to". Thus the brahmadaṇḍa is not the "silent treatment".

[^507]: The commentary says this line was added at the Council.

[^508]: Even on his deathbed, the Buddha retains mastery over his mind.

[^509]: Following the commentary, which reads this as a question. Anuruddha was renowned for his psychic powers. Note that Ānanda and Anuruddha have immediately adopted the forms of address recommended by the Buddha above.

[^510]: Each of these characters reveal something of themselves in their verses. Sahampati, as a royal deity, emphasizes the universal nature of the teaching and the grandeur of the Buddha.

[^511]: "Bag of bones" is a loose rendering of samussaya.

[^512]: Less creative than Brahmā, Sakka repeats a famous verse spoken by the Buddha at SN 15.20:8.1 and DN 17:2.17.5.

[^513]: Anuruddha was a reclusive meditator who specialized in mindfulness of breathing.

[^514]: Ānanda has the most emotional reaction. While Anuruddha speaks only of peace, Ānanda empathizes with those who were distraught.

[^515]: Text omits "with hair disheveled" (kese pakiriya) when describing the shaven-headed monks.

[^516]: "Still on the same business" (teneva karaṇīyena) calls back to DN 16:5.20.1, where they were said to be "on some business" (kenacideva karaṇīyena). They had been discussing all night.

[^517]: An uplifting response to tragedy, full of beauty and celebration.

[^518]: It seem unlikely that everyone simply forgot. It was probably the custom to wait seven days before the cremation.

[^519]: "Unworn" is ahata, as at DN 14:1.33.9 and Kd 1:1.6.2.

[^520]: "Coronation" is makuṭabandhana, "the binding of the crown". The commentary says there was, fittingly, an auspicious decorative royal hall there; perhaps too the name was felt to pun with muktabandhana, "freedom from ties".

[^521]: I think sandhi here means "covered without gaps".

[^522]: With the passing of Sāriputta and Moggallāna, Mahākassapa was the most senior of the remaining leading mendicants. As a solitary recluse, it was unusual for him to be travelling with such a large group, or with anyone at all really. He was to cite the events depicted here at the start of the First Council (Kd 1:1.1.1).

[^523]: A follower of the Bamboo-staffed Ascetic Gosāla (DN 2:19.1). | This may be an inspiration for the so-called "Flower Sermon", a medieval Zen story that depicts the Buddha holding up a flower and Mahakassapa smiling.

[^524]: Compare Bu Pc 72. The syntax is clumsy here, perhaps deliberately so.

[^525]: Here sarīrāneva is plural and so must mean "relics", whereas previously it was singular, "corpse".

[^526]: As when he was born (DN 14:1.28.1).

[^527]: Ajātasattu would have learned of the news from spies. It is a 600 km round trip to Rājagaha and back, which a mounted messenger could make in fourteen days.

[^528]: A bold move, considering that his designs on the Vajjis were no secret. Perhaps he was seeking a pretext for war. The justification for taking a share of relics is caste, rather than practice of the Dhamma.

[^529]: Both the tribe and the town are exceedingly obscure, mentioned nowhere else in early texts. They must have been a small clan nearby.

[^530]: The Koliyans were south-eastern neighbors of the Sakyans, and several of their towns and people feature in the early texts.

[^531]: This brahmin is mentioned nowhere else.

[^532]: Dassāma ("we shall give") is the future second plural of dadati.

[^533]: The brahmin Doṇa appears suddenly in the narrative, a reminder that there were many more people than the ones who are mentioned. The suttas record two encounters with a brahmin of this name: one is the wondrous story of seeing the Buddhas footprints (AN 4.36), while the other discusses the five kinds of brahmin (AN 5.192).

[^534]: The fear of war was justified and the resolution achieved by Doṇa probably marks the last time these parties achieved a diplomatic outcome. The relative peace that had lasted most of the Buddha's life was crumbling. We hear of war or threats of war between the Kosalans and the Magadhans, the Magadhans and the Vajjis, the Sakyans and the Koliyans, the Kosalans and the Mallas, and the Kosalans and the Sakyans. It is probably because of the latter two conflicts that Viḍūḍabha---Pasenadi's son and the newly crowned king of Kosala---did not send an emissary to the funeral. By sparking conflicts with former allies the Sakyans and Mallas, Viḍūḍabha undid the successes of his father and fatally weakened the Kosalan Empire. When the dust cleared a few decades later, all these lands had been consumed by Magadha.

[^535]: Thus begins the practice of establishing Buddhism by interring relics in a stupa.

[^536]: The Moriyas were a minor clan of the region, unmentioned outside of this passage, but their obscurity was not to last long. About a century after these events, Chandragupta the Moriyan, having won the Magadhan crown from the Nandas, proceeded to route the Greeks in the west. His empire, which covered most of northern India, was further expanded to the south by his son Bindusara and grandson Ashoka, under whom the Mauryan Empire became the greatest of all Indian empires. Thus Ajātasattu's expansionist dreams were ultimately fulfilled beyond his imagining.

[^537]: The commentary says this summary was added at the Council.

[^538]: The commentary says this line was added at the Third Council, which was held about 150 years after the Buddha under Ashoka. The Buddha's life was already fading into legend.

[^539]: According to the commentary, the remainder of the text was added by the monks of Sri Lanka. Note, however, that this verse and the next are fairly similar to those in the Sanskrit text. Since that is a northern text, it seems unlikely these verses were composed in Sri Lanka.

[^540]: "Offering" is āyāga.

“Này Ānanda, đừng bận tâm đến phụ nữ. “Này Ānanda, nếu cần phải gặp, thì đừng nhìn họ. “Này Ānanda, nếu cần phải nhìn, thì đừng nói chuyện với họ. “Này Ānanda, nếu cần phải nói chuyện, thì hãy giữ tâm tỉnh thức.”

“Bạch Thế Tôn, chúng con phải làm gì với sarīra (corpse / nhục thân) của Như Lai?”

“Này Ānanda, chư Tăng không nên bận tâm đến việc xử lý nhục thân của Như Lai. Này Ānanda, hãy chuyên tâm vào mục tiêu của chính mình, hãy abyāvaṭā (don't get involved / đừng dính mắc) vào mục tiêu của chính mình, hãy sống tinh tấn, nhiệt thành, và quyết tâm. Có những gia chủ trí tuệ, với niềm tin vững chắc vào Như Lai, họ sẽ lo việc xử lý nhục thân của Như Lai.”

“Bạch Thế Tôn, chúng con phải làm gì với nhục thân của Như Lai?”

“Này Ānanda, nhục thân của Như Lai nên được xử lý giống như nhục thân của một vị vua chuyển luân thánh vương.”

“Bạch Thế Tôn, nhục thân của một vị vua chuyển luân thánh vương được xử lý như thế nào?”

“Này Ānanda, nhục thân của một vị vua chuyển luân thánh vương được quấn trong một tấm vải mới tinh (ahata / chưa từng được mặc, chưa từng được dùng). Sau đó, họ quấn nó trong bông gòn đã được chải kỹ, rồi lại quấn trong một tấm vải mới tinh. Cứ như vậy, họ quấn nhục thân của vị vua trong năm trăm lớp vải mới tinh và năm trăm lớp bông gòn đã chải kỹ. Sau đó, họ đặt nhục thân vào một chiếc quan tài bằng sắt, rồi đặt chiếc quan tài sắt đó vào một chiếc quan tài sắt khác, paṭikujjati (crooks / đậy kín) nó lại. Sau đó, họ xây một thūpa (sepulchral monument / bảo tháp) bằng vàng, bạc, đồng, và sắt tại một ngã tư đường. Đó là cách họ xử lý nhục thân của một vị vua chuyển luân thánh vương.

Cũng vậy, này Ānanda, nhục thân của Như Lai nên được xử lý giống như nhục thân của một vị vua chuyển luân thánh vương. Sau đó, họ nên xây một bảo tháp bằng vàng, bạc, đồng, và sắt tại một ngã tư đường cho Như Lai. Bất cứ ai đặt vòng hoa, hương, hoặc bột thơm lên đó, hoặc cúng dường bằng cách chắp tay, hoặc với tâm thanh tịnh, thì điều đó sẽ mang lại lợi ích và hạnh phúc lâu dài cho họ.”

“Này Ānanda, có bốn loại người xứng đáng được xây bảo tháp. Bốn loại đó là gì? Một vị Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, xứng đáng được xây bảo tháp. Một vị paccekasambuddho (independent Buddha / Độc Giác Phật), xứng đáng được xây bảo tháp. Một đệ tử của Như Lai, xứng đáng được xây bảo tháp. Một vị vua chuyển luân thánh vương, xứng đáng được xây bảo tháp.

Tại sao một vị Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, xứng đáng được xây bảo tháp? Bởi vì khi mọi người nhìn thấy bảo tháp của vị ấy, tâm họ sẽ trở nên thanh tịnh, và do đó, sau khi thân hoại mạng chung, họ sẽ tái sinh vào cõi lành, cảnh giới thiên giới. Đó là lý do tại sao một vị Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, xứng đáng được xây bảo tháp.

Tại sao một vị Độc Giác Phật xứng đáng được xây bảo tháp? Bởi vì khi mọi người nhìn thấy bảo tháp của vị ấy, tâm họ sẽ trở nên thanh tịnh, và do đó, sau khi thân hoại mạng chung, họ sẽ tái sinh vào cõi lành, cảnh giới thiên giới. Đó là lý do tại sao một vị Độc Giác Phật xứng đáng được xây bảo tháp.

Tại sao một đệ tử của Như Lai xứng đáng được xây bảo tháp? Bởi vì khi mọi người nhìn thấy bảo tháp của vị ấy, tâm họ sẽ trở nên thanh tịnh, và do đó, sau khi thân hoại mạng chung, họ sẽ tái sinh vào cõi lành, cảnh giới thiên giới. Đó là lý do tại sao một đệ tử của Như Lai xứng đáng được xây bảo tháp.

Tại sao một vị vua chuyển luân thánh vương xứng đáng được xây bảo tháp? Bởi vì khi mọi người nhìn thấy bảo tháp của vị ấy, tâm họ sẽ trở nên thanh tịnh, và do đó, sau khi thân hoại mạng chung, họ sẽ tái sinh vào cõi lành, cảnh giới thiên giới. Đó là lý do tại sao một vị vua chuyển luân thánh vương xứng đáng được xây bảo tháp.

Đây là bốn loại người xứng đáng được xây bảo tháp.”

Sau đó, Tôn giả Ānanda đi vào tịnh xá, tựa vào khung cửa, và khóc. “Ta vẫn còn là một người học đạo, vẫn còn phải làm nhiều việc, và Thầy của ta sắp nhập Niết Bàn, Đấng Từ Bi vĩ đại, người đã quá khó để gặp lại!”

Thế Tôn hỏi các Tỳ-kheo: “Này các Tỳ-kheo, Ānanda đang ở đâu?”

“Bạch Thế Tôn, Tôn giả Ānanda đã đi vào tịnh xá, tựa vào khung cửa, và khóc, nói rằng: ‘Ta vẫn còn là một người học đạo, vẫn còn phải làm nhiều việc, và Thầy của ta sắp nhập Niết Bàn, Đấng Từ Bi vĩ đại, người đã quá khó để gặp lại!’”

Thế Tôn bảo một Tỳ-kheo: “Này Tỳ-kheo, hãy đi và bảo Ānanda rằng: ‘Thầy gọi Tôn giả Ānanda.’”

“Vâng, bạch Thế Tôn,” Tỳ-kheo đó đáp, rồi đến chỗ Tôn giả Ānanda và nói: “Thầy gọi Tôn giả Ānanda.”

“Vâng, thưa huynh,” Tôn giả Ānanda đáp, rồi đến chỗ Thế Tôn, đảnh lễ, và ngồi xuống một bên.

Thế Tôn nói với Tôn giả Ānanda: “Đủ rồi, Ānanda, đừng buồn, đừng khóc. Ta đã không dạy rằng mọi thứ đáng yêu, đáng mến đều phải thay đổi, phải chia lìa, phải khác đi sao? Làm sao có thể được, Ānanda, rằng điều gì sinh ra, hiện hữu, được tạo tác, và phải tan rã lại không tan rã? Điều đó không thể xảy ra. Này Ānanda, trong một thời gian dài, con đã phụng sự Như Lai bằng hành động từ ái, hữu ích, an lạc, advayena appamāṇena (undivided and limitless / không phân chia và vô lượng). Con đã phụng sự Như Lai bằng lời nói từ ái, hữu ích, an lạc, không phân chia và vô lượng. Con đã phụng sự Như Lai bằng ý nghĩ từ ái, hữu ích, an lạc, không phân chia và vô lượng. Này Ānanda, con đã làm điều tốt. Hãy tinh tấn, và con sẽ sớm đạt được giải thoát.”

Sau đó, Thế Tôn nói với các Tỳ-kheo: “Này các Tỳ-kheo, những vị A-la-hán, Chánh Đẳng Giác trong quá khứ đều có những thị giả xuất sắc như Ānanda. Những vị A-la-hán, Chánh Đẳng Giác trong tương lai cũng sẽ có những thị giả xuất sắc như Ānanda.

Này các Tỳ-kheo, Ānanda là một người thông minh. Vị ấy biết khi nào các Tỳ-kheo nên đến gặp Như Lai, khi nào các Tỳ-kheo ni nên đến, khi nào các nam cư sĩ nên đến, khi nào các nữ cư sĩ nên đến, khi nào các vị vua nên đến, khi nào các bộ trưởng nên đến, khi nào các titthiya (monastic of another religion / tu sĩ ngoại đạo) nên đến, khi nào các đệ tử của ngoại đạo nên đến.

Này các Tỳ-kheo, Ānanda có bốn phẩm chất kỳ diệu và đáng kinh ngạc. Bốn phẩm chất đó là gì? Nếu một nhóm Tỳ-kheo đến gặp Ānanda, họ sẽ vui mừng khi nhìn thấy vị ấy. Nếu Ānanda nói chuyện, họ sẽ vui mừng với lời nói của vị ấy. Khi Ānanda im lặng, họ sẽ thất vọng. Nếu một nhóm Tỳ-kheo ni đến gặp Ānanda… Nếu một nhóm nam cư sĩ đến gặp Ānanda… Nếu một nhóm nữ cư sĩ đến gặp Ānanda, họ sẽ vui mừng khi nhìn thấy vị ấy. Nếu Ānanda nói chuyện, họ sẽ vui mừng với lời nói của vị ấy. Khi Ānanda im lặng, họ sẽ thất vọng.

Này các Tỳ-kheo, một vị vua chuyển luân thánh vương có bốn phẩm chất kỳ diệu và đáng kinh ngạc. Bốn phẩm chất đó là gì? Nếu một nhóm kṣatriya đến gặp vị vua chuyển luân thánh vương, họ sẽ vui mừng khi nhìn thấy vị ấy. Nếu vị vua nói chuyện, họ sẽ vui mừng với lời nói của vị ấy. Khi vị vua im lặng, họ sẽ thất vọng. Nếu một nhóm Bà-la-môn đến gặp vị vua… Nếu một nhóm gia chủ đến gặp vị vua… Nếu một nhóm sa-môn đến gặp vị vua chuyển luân thánh vương, họ sẽ vui mừng khi nhìn thấy vị ấy. Nếu vị vua nói chuyện, họ sẽ vui mừng với lời nói của vị ấy. Khi vị vua im lặng, họ sẽ thất vọng.

Cũng vậy, này các Tỳ-kheo, Ānanda có bốn phẩm chất kỳ diệu và đáng kinh ngạc. Bốn phẩm chất đó là gì? Nếu một nhóm Tỳ-kheo đến gặp Ānanda, họ sẽ vui mừng khi nhìn thấy vị ấy. Nếu Ānanda nói chuyện, họ sẽ vui mừng với lời nói của vị ấy. Khi Ānanda im lặng, họ sẽ thất vọng. Nếu một nhóm Tỳ-kheo ni đến gặp Ānanda… Nếu một nhóm nam cư sĩ đến gặp Ānanda… Nếu một nhóm nữ cư sĩ đến gặp Ānanda, họ sẽ vui mừng khi nhìn thấy vị ấy. Nếu Ānanda nói chuyện, họ sẽ vui mừng với lời nói của vị ấy. Khi Ānanda im lặng, họ sẽ thất vọng. Đây là bốn phẩm chất kỳ diệu và đáng kinh ngạc của Ānanda.”

Sau đó, Thế Tôn nói với Tôn giả Ānanda: “Này Ānanda, đừng nghĩ rằng: ‘Ngôi làng nhỏ bé này, thị trấn nhỏ bé này, thị trấn gạch vụn này, là nơi Như Lai sẽ nhập Niết Bàn.’ Này Ānanda, đã có một thời, thành phố Kusinārā này là một thành phố vĩ đại, tên là Kusāvatī, là kinh đô của một vị vua chuyển luân thánh vương tên là Mahāsudassana. Đó là một thành phố thịnh vượng, giàu có, đông dân, đầy ắp người, và có đủ lương thực. Giống như kinh đô Āḷakamandā của các vị thần, thịnh vượng, giàu có, đông dân, đầy ắp Dạ-xoa, và có đủ lương thực, thì Kusāvatī cũng vậy, thịnh vượng, giàu có, đông dân, đầy ắp người, và có đủ lương thực.

Thành phố Kusāvatī được bao quanh bởi mười hai yojana (league / do tuần) từ đông sang tây, và bảy do tuần từ bắc xuống nam.

Thành phố Kusāvatī được bao quanh bởi bảy bức tường vàng, bạc, đồng, đá quý, pha lê, hồng ngọc, và kim cương.

Thành phố Kusāvatī có bốn cổng, một cổng ở mỗi hướng, được xây bằng vàng, bạc, đồng, đá quý, pha lê, hồng ngọc, và kim cương.

Thành phố Kusāvatī được bao quanh bởi bảy hàng cây cọ, bằng vàng, bạc, đồng, đá quý, pha lê, hồng ngọc, và kim cương.

Từ những cây cọ đó, những tiếng động du dương vang lên, giống như tiếng trống năm loại nhạc khí, hoặc tiếng mây mưa. Bất cứ ai nghe thấy tiếng động đó, tâm họ sẽ trở nên thanh tịnh.

Này Ānanda, hãy đi đến Kusinārā và thông báo cho người Malla ở đó: ‘Này Vāseṭṭha, đêm nay, vào canh cuối, Như Lai sẽ nhập Niết Bàn tại khu rừng Sa-la của người Malla, ở Upavattana.’

“Vâng, bạch Thế Tôn,” Tôn giả Ānanda đáp, rồi mặc y, cầm bát, và cùng với một Tỳ-kheo khác, đi đến Kusinārā.

Lúc đó, người Malla ở Kusinārā đang tụ tập tại hội trường để thảo luận về một vấn đề nào đó. Tôn giả Ānanda đến chỗ hội trường của người Malla, và khi đến nơi, nói với họ: “Này Vāseṭṭha, đêm nay, vào canh cuối, Như Lai sẽ nhập Niết Bàn tại khu rừng Sa-la của người Malla, ở Upavattana. Này Vāseṭṭha, hãy đến, hãy đến, đừng để sau này các người phải hối tiếc rằng: ‘Thế Tôn đã nhập Niết Bàn trong địa hạt của chúng ta, nhưng chúng ta đã không đến gặp Ngài lần cuối.’”

Khi nghe lời Tôn giả Ānanda, người Malla, cùng với con trai, con dâu, và vợ của họ, cảm thấy đau buồn, khổ sở, và phiền muộn. Một số người thì rứt tóc, một số thì khóc lóc, một số thì lăn lộn trên đất, một số thì ngất xỉu, nói rằng: “Thế Tôn đã nhập Niết Bàn quá sớm! Đấng Thiện Thệ đã nhập Niết Bàn quá sớm! Đấng Nhãn Căn của thế gian đã biến mất quá sớm!”

Sau đó, người Malla, cùng với con trai, con dâu, và vợ của họ, đến khu rừng Sa-la của người Malla, ở Upavattana, nơi Thế Tôn đang ở.

Tôn giả Ānanda nghĩ: “Nếu ta để người Malla ở Kusinārā đảnh lễ Thế Tôn từng người một, thì Thế Tôn sẽ nhập Niết Bàn trước khi tất cả họ kịp đảnh lễ. Ta hãy sắp xếp cho người Malla ở Kusinārā đảnh lễ Thế Tôn theo từng nhóm, theo từng gia đình, nói rằng: ‘Bạch Thế Tôn, gia đình Malla tên là này, cùng với con trai, con dâu, và vợ của họ, đảnh lễ Thế Tôn bằng đầu.’”

Tôn giả Ānanda sắp xếp cho người Malla ở Kusinārā đảnh lễ Thế Tôn theo từng nhóm, theo từng gia đình, nói rằng: “Bạch Thế Tôn, gia đình Malla tên là này, cùng với con trai, con dâu, và vợ của họ, đảnh lễ Thế Tôn bằng đầu.”

Bằng cách đó, Tôn giả Ānanda đã sắp xếp cho tất cả người Malla ở Kusinārā đảnh lễ Thế Tôn.

Lúc đó, có một du sĩ tên là Subhadda đang cư trú tại Kusinārā. Du sĩ Subhadda nghe nói: “Hôm nay, vào canh cuối, Sa-môn Gotama sẽ nhập Niết Bàn.”

Du sĩ Subhadda nghĩ: “Ta đã nghe các vị trưởng lão, các vị thầy, các vị giáo thọ của mình nói rằng: ‘Một vị Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, hiếm khi xuất hiện trên thế gian.’ Và đêm nay, vào canh cuối, Sa-môn Gotama sẽ nhập Niết Bàn. Ta có một mối nghi ngờ. Ta tin rằng Sa-môn Gotama có thể giảng pháp cho ta để ta loại bỏ mối nghi ngờ đó.”

Sau đó, du sĩ Subhadda đi đến khu rừng Sa-la của người Malla, ở Upavattana, nơi Thế Tôn đang ở. Tôn giả Ānanda thấy du sĩ Subhadda đang đến từ xa. Khi thấy vậy, Tôn giả Ānanda nói với du sĩ Subhadda: “Này huynh Subhadda, đừng làm phiền Thế Tôn. Thế Tôn đang mệt mỏi.”

Thế Tôn nghe cuộc trò chuyện giữa Tôn giả Ānanda và du sĩ Subhadda. Thế Tôn gọi Tôn giả Ānanda: “Đủ rồi, Ānanda, đừng ngăn cản Subhadda. Này Ānanda, hãy để Subhadda đến. Bất cứ điều gì Subhadda hỏi ta, tất cả đều là để tìm kiếm tri thức, không phải để làm phiền. Và bất cứ điều gì ta trả lời, Subhadda sẽ nhanh chóng hiểu được.”

Sau đó, Thế Tôn nói với du sĩ Subhadda: “Này Subhadda, hãy đến.”

Du sĩ Subhadda đến chỗ Thế Tôn, trao đổi những lời chào hỏi thân mật và lịch sự, rồi ngồi xuống một bên. Khi đã ngồi xuống, du sĩ Subhadda nói với Thế Tôn: “Thưa Gotama, những vị Sa-môn và Bà-la-môn này, những người có giáo đoàn, có hội chúng, là những bậc thầy, được nhiều người biết đến, được nhiều người kính trọng, được nhiều người tôn kính, như Pūraṇa Kassapa, Makkhali Gosāla, Ajita Kesakambala, Pakudha Kaccāyana, Sañjaya Belaṭṭhaputta, Nigaṇṭha Nātaputta—họ đều đã tự mình chứng ngộ, như họ đã tuyên bố, hay không, hay một số đã chứng ngộ và một số thì không?”

“Đủ rồi, Subhadda, hãy bỏ qua việc họ đã tự mình chứng ngộ, như họ đã tuyên bố, hay không, hay một số đã chứng ngộ và một số thì không. Này Subhadda, ta sẽ giảng pháp cho con. Hãy lắng nghe và suy tư kỹ lưỡng, ta sẽ nói.”

“Vâng, bạch Thế Tôn,” du sĩ Subhadda đáp. Thế Tôn nói:

“Này Subhadda, trong bất kỳ giáo pháp và giới luật nào mà Bát Chánh Đạo không được Paññatto (pointed out / chỉ ra), thì ở đó không có Sa-môn bậc nhất, không có Sa-môn bậc hai, không có Sa-môn bậc ba, không có Sa-môn bậc tư. Nhưng trong bất kỳ giáo pháp và giới luật nào mà Bát Chánh Đạo được chỉ ra, thì ở đó có Sa-môn bậc nhất, có Sa-môn bậc hai, có Sa-môn bậc ba, có Sa-môn bậc tư. Này Subhadda, trong giáo pháp và giới luật này, Bát Chánh Đạo được chỉ ra. Do đó, ở đây có Sa-môn bậc nhất, có Sa-môn bậc hai, có Sa-môn bậc ba, có Sa-môn bậc tư. Các giáo phái khác không có các tứ sa-môn (four ascetics / bốn bậc sa-môn) này. Này Subhadda, nếu các Tỳ-kheo sống đúng đắn, thế gian sẽ không trống rỗng những vị A-la-hán.

Ta đã hai mươi chín tuổi khi xuất gia, Tìm kiếm điều gì là tối thượng thiện lành. Đã hơn năm mươi năm trôi qua kể từ khi ta xuất gia, Kể từ khi ta đạt được sự giác ngộ. Ngoài giáo pháp này, không có Sa-môn nào khác. Không có Sa-môn bậc hai, không có Sa-môn bậc ba, không có Sa-môn bậc tư. Các giáo phái khác không có các bậc sa-môn này. Này Subhadda, nếu các Tỳ-kheo sống đúng đắn, thế gian sẽ không trống rỗng những vị A-la-hán.”

Khi nghe điều này, du sĩ Subhadda nói với Thế Tôn: “Tuyệt vời thay, bạch Thế Tôn! Tuyệt vời thay, bạch Thế Tôn! Bạch Thế Tôn, giống như người dựng dậy vật bị quật ngã, phơi bày vật bị che giấu, chỉ đường cho người lạc lối, hoặc thắp đèn trong bóng tối để người có mắt có thể thấy các hình sắc, thì Thế Tôn đã làm sáng tỏ Pháp theo nhiều cách khác nhau. Bạch Thế Tôn, con xin quy y Thế Tôn, quy y Pháp, và quy y Tăng. Bạch Thế Tôn, con xin được xuất gia và thọ giới Tỳ-kheo trong giáo pháp của Thế Tôn.”

“Này Subhadda, bất cứ ai trước đây là một titthiya (monastic of another religion / tu sĩ ngoại đạo) và muốn xuất gia và thọ giới Tỳ-kheo trong giáo pháp và giới luật này, thì phải trải qua bốn tháng thử thách. Sau bốn tháng, nếu các Tỳ-kheo hài lòng, họ sẽ cho phép vị ấy xuất gia và thọ giới Tỳ-kheo.”

“Bạch Thế Tôn, nếu bất cứ ai trước đây là một tu sĩ ngoại đạo và muốn xuất gia và thọ giới Tỳ-kheo trong giáo pháp và giới luật này, phải trải qua bốn tháng thử thách, và sau bốn tháng, nếu các Tỳ-kheo hài lòng, họ sẽ cho phép vị ấy xuất gia và thọ giới Tỳ-kheo, thì con sẵn sàng trải qua bốn năm thử thách, và sau bốn năm, nếu các Tỳ-kheo hài lòng, họ sẽ cho phép con xuất gia và thọ giới Tỳ-kheo.”

Thế Tôn gọi Tôn giả Ānanda: “Này Ānanda, hãy cho Subhadda xuất gia.”

“Vâng, bạch Thế Tôn,” Tôn giả Ānanda đáp.

Du sĩ Subhadda nói với Tôn giả Ānanda: “Thật là một lợi ích cho huynh, Tôn giả Ānanda! Thật là một lợi ích lớn cho huynh, Tôn giả Ānanda! Huynh đã được Thế Tôn xức dầu bằng lễ xức dầu của đệ tử cuối cùng.”

Sau đó, du sĩ Subhadda được xuất gia và thọ giới Tỳ-kheo trong giáo pháp của Thế Tôn. Và Tôn giả Subhadda, sống một mình, ẩn dật, tinh tấn, nhiệt thành, và quyết tâm, đã sớm chứng đạt mục tiêu tối thượng của đời sống phạm hạnh mà vì đó các thiện nam tử xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Vị ấy đã chứng ngộ rằng: “Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, không còn tái sinh vào trạng thái nào nữa.” Tôn giả Subhadda trở thành một trong các vị A-la-hán. Vị ấy là đệ tử cuối cùng mà Thế Tôn đã trực tiếp chuyển hóa.

Thế Tôn nói với Tôn giả Ānanda: “Này Ānanda, có thể có một số Tỳ-kheo nghĩ rằng: ‘Lời dạy của Đức Phật đã kết thúc, chúng ta không còn Thầy nữa.’ Nhưng không nên nghĩ như vậy, Ānanda. Pháp và Luật mà ta đã giảng dạy và ban hành cho các con sẽ là Thầy của các con sau khi ta qua đời.

Này Ānanda, bây giờ các Tỳ-kheo có thể gọi nhau là ‘āvuso (venerable / hiền giả)’. Nhưng sau khi ta qua đời, không nên gọi nhau như vậy. Một Tỳ-kheo lớn tuổi hơn nên gọi một Tỳ-kheo trẻ tuổi hơn bằng tên, bằng họ, hoặc bằng ‘hiền giả’. Một Tỳ-kheo trẻ tuổi hơn nên gọi một Tỳ-kheo lớn tuổi hơn là ‘bhante (sir / bạch ngài)’ hoặc ‘āyasmā (venerable / tôn giả)’.

Này Ānanda, sau khi ta qua đời, nếu Tăng chúng muốn, họ có thể bãi bỏ các khuddakānukhuddaka sikkhāpadāni (lesser and minor training rules / giới luật nhỏ và phụ).

Này Ānanda, sau khi ta qua đời, hãy áp dụng brahmadaṇḍa (divine punishment / hình phạt thiêng liêng) đối với Tỳ-kheo Channa.”

“Bạch Thế Tôn, brahmadaṇḍa là gì?”

“Này Ānanda, Tỳ-kheo Channa có thể nói bất cứ điều gì mình muốn, nhưng các Tỳ-kheo không nên vattabba (advise, correct / khuyên bảo, sửa sai) hay nói chuyện với vị ấy.”

“Này Ānanda, bây giờ ta sẽ đi đến sông Kakutthā để tắm.”

“Vâng, bạch Thế Tôn,” Tôn giả Ānanda đáp.

Sau đó, Thế Tôn cùng với một nhóm Tỳ-kheo đi đến sông Kakutthā. Khi đến nơi, Thế Tôn đi xuống sông Kakutthā, tắm và uống nước. Sau khi lên bờ, Thế Tôn đi đến khu rừng xoài. Khi đến nơi, Thế Tôn nói với Tôn giả Cundaka: “Này Cundaka, hãy trải bốn lớp y tăng-già-lê ra cho ta. Ta đang mệt mỏi, ta muốn nằm nghỉ.”

“Vâng, bạch Thế Tôn,” Tôn giả Cundaka đáp, rồi trải bốn lớp y tăng-già-lê ra.

Thế Tôn nằm xuống phía bên phải, chân này gác lên chân kia, với tâm tỉnh thức và sáng suốt, và an trú trong tưởng nhập diệt (cessation of perception and feeling / trạng thái không còn nhận thức và cảm thọ).

Lúc đó, Tôn giả Cundaka nghĩ: “Thế Tôn đã tắm ở sông Kakutthā và uống nước. Ngài đã đi đến khu rừng xoài và nằm xuống. Chắc chắn Thế Tôn đã phục hồi sức khỏe.”

Sau đó, Thế Tôn nói với Tôn giả Cundaka: “Này Cundaka, hãy đi và bảo Ānanda rằng: ‘Này hiền giả Ānanda, Thế Tôn đã tắm ở sông Kakutthā và uống nước. Ngài đã đi đến khu rừng xoài và nằm xuống. Ngài đã phục hồi sức khỏe.’”

“Vâng, bạch Thế Tôn,” Tôn giả Cundaka đáp.

Sau đó, Thế Tôn từ khu rừng xoài đi đến khu rừng Sa-la của người Malla, ở Upavattana. Khi đến nơi, Thế Tôn nói với Tôn giả Ānanda: “Này Ānanda, hãy trải đôi giường ra giữa hai cây Sa-la song sinh, đầu quay về phía bắc. Ta đang mệt mỏi, ta muốn nằm nghỉ.”

“Vâng, bạch Thế Tôn,” Tôn giả Ānanda đáp, rồi trải đôi giường ra giữa hai cây Sa-la song sinh, đầu quay về phía bắc.

Thế Tôn nằm xuống phía bên phải, chân này gác lên chân kia, với tâm tỉnh thức và sáng suốt.

Lúc đó, hai cây Sa-la song sinh nở hoa trái mùa. Những bông hoa đó rơi xuống, rải rác và phủ lên nhục thân của Thế Tôn, như một sự tôn kính đối với Thế Tôn. Những bông hoa mạn-đà-la cũng từ trời rơi xuống, rải rác và phủ lên nhục thân của Thế Tôn, như một sự tôn kính đối với Thế Tôn. Bột gỗ đàn hương cũng từ trời rơi xuống, rải rác và phủ lên nhục thân của Thế Tôn, như một sự tôn kính đối với Thế Tôn. Nhạc trời cũng vang lên trong không trung, như một sự tôn kính đối với Thế Tôn. Ca khúc trời cũng vang lên trong không trung, như một sự tôn kính đối với Thế Tôn.

Thế Tôn nói: “Này Ānanda, hai cây Sa-la song sinh nở hoa trái mùa. Những bông hoa đó rơi xuống, rải rác và phủ lên nhục thân của Như Lai, như một sự tôn kính đối với Như Lai. Những bông hoa mạn-đà-la cũng từ trời rơi xuống, rải rác và phủ lên nhục thân của Như Lai, như một sự tôn kính đối với Như Lai. Bột gỗ đàn hương cũng từ trời rơi xuống, rải rác và phủ lên nhục thân của Như Lai, như một sự tôn kính đối với Như Lai. Nhạc trời cũng vang lên trong không trung, như một sự tôn kính đối với Như Lai. Ca khúc trời cũng vang lên trong không trung, như một sự tôn kính đối với Như Lai.

Tuy nhiên, này Ānanda, không phải bằng cách này mà Như Lai được tôn kính, được kính trọng, được ngưỡng mộ, được tôn vinh, được cúng dường một cách tối thượng. Này Ānanda, bất cứ Tỳ-kheo, Tỳ-kheo ni, nam cư sĩ, hay nữ cư sĩ nào sống đúng Pháp, sống đúng Đạo, sống đúng Chánh Pháp, thì người đó mới tôn kính, kính trọng, ngưỡng mộ, tôn vinh, và cúng dường Như Lai một cách tối thượng. Do đó, này Ānanda, hãy sống đúng Pháp, sống đúng Đạo, sống đúng Chánh Pháp. Các con nên học điều này.”

Lúc đó, Tôn giả Upavāṇa đang đứng trước mặt Thế Tôn, quạt cho Ngài. Thế Tôn nói với Tôn giả Upavāṇa: “Này Tỳ-kheo, hãy tránh ra, đừng đứng trước mặt ta.”

Tôn giả Ānanda nghĩ: “Tôn giả Upavāṇa đã là thị giả của Thế Tôn trong một thời gian dài. Tại sao Thế Tôn lại bảo vị ấy tránh ra, đừng đứng trước mặt Ngài?”

Tôn giả Ānanda hỏi Thế Tôn: “Bạch Thế Tôn, Tôn giả Upavāṇa đã là thị giả của Thế Tôn trong một thời gian dài. Tại sao Thế Tôn lại bảo vị ấy tránh ra, đừng đứng trước mặt Ngài?”

“Này Ānanda, có rất nhiều vị thần từ mười thế giới đang tụ tập để nhìn thấy Như Lai. Trong khu rừng Sa-la của người Malla này, ở Upavattana, không có một khoảng đất nào rộng bằng đầu mũi kim mà không có một vị thần hùng mạnh đang đứng, nghĩ rằng: ‘Chúng ta sẽ không được nhìn thấy Như Lai nhập Niết Bàn trong canh cuối của đêm nay.’ Này Ānanda, những vị thần đó đang rứt tóc, khóc lóc, một số thì lăn lộn trên đất, một số thì ngất xỉu, nói rằng: ‘Thế Tôn đã nhập Niết Bàn quá sớm! Đấng Thiện Thệ đã nhập Niết Bàn quá sớm! Đấng Nhãn Căn của thế gian đã biến mất quá sớm!’ Những vị thần đã thoát khỏi dục vọng thì nghĩ: ‘Các pháp hữu vi là vô thường. Làm sao có thể được?’”

“Bạch Thế Tôn, những vị thần đó có loại thân nào?”

“Này Ānanda, có những vị thần trong không trung, họ làm cho đất rung chuyển. Có những vị thần trên đất, họ làm cho đất rung chuyển. Họ đang rứt tóc, khóc lóc, một số thì lăn lộn trên đất, một số thì ngất xỉu, nói rằng: ‘Thế Tôn đã nhập Niết Bàn quá sớm! Đấng Thiện Thệ đã nhập Niết Bàn quá sớm! Đấng Nhãn Căn của thế gian đã biến mất quá sớm!’ Những vị thần đã thoát khỏi dục vọng thì nghĩ: ‘Các pháp hữu vi là vô thường. Làm sao có thể được?’”

“Bạch Thế Tôn, có bốn nơi mà một người có niềm tin nên đến và thấy. Bốn nơi đó là gì? Nơi mà Như Lai sinh ra là nơi mà một người có niềm tin nên đến và thấy. Nơi mà Như Lai đạt được giác ngộ vô thượng là nơi mà một người có niềm tin nên đến và thấy. Nơi mà Như Lai chuyển bánh xe Pháp vô thượng là nơi mà một người có niềm tin nên đến và thấy. Nơi mà Như Lai nhập Niết Bàn vô dư y là nơi mà một người có niềm tin nên đến và thấy.

Và này Ānanda, những người Tỳ-kheo, Tỳ-kheo ni, nam cư sĩ, nữ cư sĩ có niềm tin sẽ đến những nơi này. Và bất cứ ai chết khi đang hành hương đến những bảo tháp này với tâm thanh tịnh, thì sau khi thân hoại mạng chung, họ sẽ tái sinh vào cõi lành, cảnh giới thiên giới.”

Khi Tôn giả Ānanda nói điều này, Thế Tôn nói: “Đủ rồi, Ānanda, đừng làm phiền. Đừng làm phiền.”

“Bạch Thế Tôn, đừng nhập Niết Bàn trong ngôi làng nhỏ bé này, thị trấn nhỏ bé này, thị trấn gạch vụn này. Bạch Thế Tôn, có những thành phố lớn khác như Campā, Rājagaha, Sāvatthī, Sāketa, Kosambī, và Varanasi. Xin Thế Tôn hãy nhập Niết Bàn ở một trong những nơi đó. Ở đó có nhiều gia chủ giàu có, đại gia, và những người có niềm tin vào Thế Tôn, họ sẽ lo việc xử lý nhục thân của Thế Tôn.”

“Đủ rồi, Ānanda, đừng nói như vậy. Đừng nói rằng: ‘Ngôi làng nhỏ bé này, thị trấn nhỏ bé này, thị trấn gạch vụn này, là nơi Như Lai sẽ nhập Niết Bàn.’ Này Ānanda, đã có một thời, thành phố Kusinārā này là một thành phố vĩ đại, tên là Kusāvatī, là kinh đô của một vị vua chuyển luân thánh vương tên là Mahāsudassana. Đó là một thành phố thịnh vượng, giàu có, đông dân, đầy ắp người, và có đủ lương thực. Giống như kinh đô Āḷakamandā của các vị thần, thịnh vượng, giàu có, đông dân, đầy ắp Dạ-xoa, và có đủ lương thực, thì Kusāvatī cũng vậy, thịnh vượng, giàu có, đông dân, đầy ắp người, và có đủ lương thực.

Thành phố Kusāvatī được bao quanh bởi mười hai do tuần từ đông sang tây, và bảy do tuần từ bắc xuống nam.