Như vầy tôi nghe. Một thời Thế Tôn ở gần Sāvatthī, tại Kỳ-đà Lâm, trong tịnh xá của ông Cấp Cô Độc.
Bấy giờ, Thế Tôn lấy một ít đất trên móng tay của mình và nói với các Tỷ kheo: “Này các Tỷ kheo, các ông nghĩ sao? Cái nào nhiều hơn: một ít đất trên móng tay của Ta, hay quả đất vĩ đại này?”
“Bạch Thế Tôn, quả đất vĩ đại nhiều hơn rất nhiều. Một ít đất trên móng tay của Ngài thật là nhỏ bé. So với quả đất vĩ đại, nó không bằng một phần trăm, một phần nghìn, hay một phần trăm nghìn.”
“Cũng vậy, đối với một vị thánh đệ tử đã thành tựu chánh kiến (accomplished in view), một người có trí tuệ thấu suốt (comprehension / sự thông hiểu, sự liễu ngộ), thì khối khổ đau trong quá khứ đã qua và đã chấm dứt nhiều hơn rất nhiều khi so với phần khổ đau còn lại. So khối khổ đau trong quá khứ đã qua và đã chấm dứt, nó không bằng một phần trăm, một phần nghìn, hay một phần trăm nghìn, vì chỉ còn tối đa bảy kiếp sống nữa. Lợi ích của việc thông hiểu giáo pháp và có được cái thấy về giáo pháp là lớn lao đến như vậy.”
Như vầy tôi nghe.
Một thời Thế Tôn ở Sàvatthi, Jetavana, tại vườn ông Anàthapindika.
2. Rồi Thế Tôn lấy lên một ít bụi trên đầu móng tay rồi gọi các Tỷ-kheo:
− Các Ông nghĩ thế nào, này các Tỷ-kheo, cái gì nhiều hơn, một ít bụi này Ta lấy lên trên đầu ngón tay, hay là quả đất lớn này?
3. − Chính cái này, bạch Thế Tôn, là nhiều hơn, tức là quả đất lớn này. Ít hơn là ít bụi được Thế Tôn lấy lên trên đầu ngón tay; không phải một trăm lần, không phải một ngàn lần, không phải trăm ngàn lần có thể sánh bằng, khi so sánh quả đất lớn với ít bụi được Thế Tôn lấy lên trên đầu ngón tay.
4. − Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, đối với vị Thánh đệ tử đã chứng được kiến cụ túc, đối với người đã chứng được minh kiến, cái này là nhiều hơn, tức là khổ đã được đoạn tận, đã được diệt tận; ít hơn là khổ còn lại, không phải một trăm ngàn lần, có thể sánh bằng khi so sánh với khổ uẩn trước đã được đoạn tận, đã được diệt tận, tức là bảy lần nhiều hơn.
5. Như vậy lợi ích lớn thay, này các Tỷ-kheo, là pháp minh kiến (Dhammà -sbhisamayo: pháp hiện quán); như vậy lợi ích lớn thay là chứng đắc pháp nhãn.
Tại Sāvatthī.
"Này các Tỷ kheo, giả sử có một hồ sen dài năm mươi do tuần (league / một đơn vị đo lường cổ), rộng năm mươi do tuần, và sâu năm mươi do tuần, nước đầy đến tận bờ để một con quạ có thể uống được. Rồi một người lấy một ít nước trên đầu một ngọn cỏ.
Này các Tỷ kheo, các ông nghĩ sao? Cái nào nhiều hơn: nước trên đầu ngọn cỏ, hay nước trong hồ sen?"
“Bạch Thế Tôn, nước trong hồ sen chắc chắn nhiều hơn. Nước trên đầu ngọn cỏ thật là nhỏ bé. So với nước trong hồ sen, nó không bằng một phần trăm, một phần nghìn, hay một phần trăm nghìn.”
“Cũng vậy, đối một người có trí tuệ thấu suốt, một vị thánh đệ tử đã thành tựu chánh kiến, thì khối khổ đau trong quá khứ đã qua và đã chấm dứt nhiều hơn rất nhiều khi so với phần khổ đau còn lại. So với khối khổ đau trong quá khứ đã qua và đã chấm dứt, nó không bằng một phần trăm, một phần nghìn, hay một phần trăm nghìn, vì chỉ còn tối đa bảy kiếp sống nữa. Lợi ích của việc thông hiểu giáo pháp và có được cái thấy về giáo pháp là lớn lao đến như vậy.”
1. Trú ở Sàvatthi.
2. − Này các Tỷ-kheo, ví như một hồ sen 50 do tuần bề dài, 50 do tuần bề rộng và 50 do tuần bề sâu, nước đầy tràn khiến con quạ có thể uống được. Từ nơi hồ sen ấy một người lấy nước lên với đầu ngọn cỏ. Các Ông nghĩ thế nào? Này các Tỷ-kheo,cái nào nhiều hơn, nước được lấy lên trên đầu ngọn cỏ, hay nước của hồ sen?
3. − Chính cái này, bạch Thế Tôn, là nhiều hơn, tức là nước của hồ sen; ít hơn là nước được lấy lên trên đầu ngọn cỏ; không phải một trăm lần, không phải một ngàn lần, không phải một trăm ngàn lần, có thể sánh bằng, khi so sánh nước của hồ sen với nước được lấy lên trên đầu ngọn cỏ.
4. − Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, đối với bậc Thánh đệ tử đã chứng được kiến cụ túc, đối với người đã chứng được minh kiến, cái này là nhiều hơn, tức là khổ đã được đoạn tận, đã được diệt tận; ít hơn là khổ còn lại. Không phải một trăm lần, không phải một ngàn lần, không phải một trăm ngàn lần có thể sánh bằng khi so sánh với khổ uẩn trước đã được đoạn tận, đã được diệt tận, tức là bảy lần nhiều hơn.
5. Như vậy lợi ích lớn thay, này các Tỷ-kheo, là pháp minh kiến; như vậy lợi ích lớn thay là chứng đắc pháp nhãn!
Tại Sāvatthī.
"Này các Tỷ kheo, có những nơi mà các con sông lớn—sông Hằng, Yamuna, Aciravatī, Sarabhū, và Mahī—hợp lại và chảy vào nhau. Giả sử một người múc hai hoặc ba giọt nước từ nơi đó.
Này các Tỷ kheo, các ông nghĩ sao? Cái nào nhiều hơn: hai hoặc ba giọt nước được múc ra hay là nước ở nơi hợp lưu?"
“Bạch Thế Tôn, nước ở nơi hợp lưu chắc chắn nhiều hơn. Hai hoặc ba giọt nước được múc ra thật là nhỏ bé. So với nước ở nơi hợp lưu, nó không bằng một phần trăm, một phần nghìn, hay một phần trăm nghìn.”
“Cũng vậy, đối với một vị thánh đệ tử, thì khối khổ đau trong quá khứ đã qua và đã chấm dứt nhiều hơn rất nhiều …”
1. … Trú ở Sàvatthi.
2. − Này các Tỷ-kheo, ví như các con sông lớn này, cùng nhau đồng chảy, cùng nhau hợp dòng, như sông Gangà (sông Hằng), sông Yamunà, sông Aciravatii, sông Sarabhuu, sông Mahii. Từ chỗ các hợp dòng ấy, một người lấy lên hai hay ba giọt nước. Các Ông nghĩ thế nào, này các Tỷ-kheo, cái nào là nhiều hơn, hai hay ba giọt nước được lấy lên, hay là nước ở chỗ hợp dòng?
3. − Chính cái này, bạch Thế Tôn, là nhiều hơn, tức là nước hợp dòng; ít hơn là hai ba giọt nước được lấy lên; không phải một trăm lần, không phải một ngàn lần, không phải một trăm ngàn lần, có thể sánh bằng khi so sánh nước ở hợp dòng với hai hay ba giọt nước được lấy lên.
4. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo… (như trên)…
Tại Sāvatthī.
"Này các Tỷ kheo, có những nơi mà các con sông lớn—sông Hằng, Yamuna, Aciravatī, Sarabhū, và Mahī—hợp lại và chảy vào nhau. Giả sử nước ở đó cạn khô và bốc hơi hết, chỉ còn lại hai hoặc ba giọt.
Này các Tỷ kheo, các ông nghĩ sao? Cái nào nhiều hơn: nước ở nơi hợp lưu đã cạn khô và bốc hơi, hay hai hoặc ba giọt còn lại?"
“Bạch Thế Tôn, nước ở nơi hợp lưu đã cạn khô và bốc hơi chắc chắn nhiều hơn. Hai hoặc ba giọt còn lại thật là nhỏ bé. So với nước ở nơi hợp lưu đã cạn khô và bốc hơi, nó không bằng một phần trăm, một phần nghìn, hay một phần trăm nghìn.”
“Cũng vậy, đối với một vị thánh đệ tử, thì khối khổ đau trong quá khứ đã qua và đã chấm dứt nhiều hơn rất nhiều …”
1. … Trú ở Sàvatthi.
2. − Này các Tỷ-kheo, ví như các con sông lớn này, cùng nhau đồng chảy, cùng nhau hợp dòng, như sông Gangà, sông Yamunà, sông Aciravatì, sông Sarabhuu, sông Mahì; nước các sông ấy đi đến đoạn tận, diệt tận, chỉ trừ hai hay ba giọt nước, các Ông nghĩ thế nào? Này các Tỷ-kheo, cái gì nhiều hơn, nước sông hợp dòng đi đến đoạn tận, diệt tận, hay là hai hay ba giọt nước còn lại?
3. − Chính cái này, bạch Thế Tôn, là nhiều hơn, tức là nước hợp dòng đi đến đoạn tận, diệt tận. Ít hơn là hai hay ba giọt nước còn lại. Không phải một trăm lần, không phải một ngàn lần, không phải một trăm ngàn lần có thể sánh bằng, khi so sánh nước sông hợp dòng đi đến đoạn tận, diệt tận với hai hay ba giọt nước còn lại.
4. − Cũng vậy, này các Tỳ-kheo…
Tại Sāvatthī.
"Này các Tỷ kheo, giả sử một người đặt bảy viên đất sét cỡ bằng hạt táo ta lên quả đất vĩ đại.
Này các Tỷ kheo, các ông nghĩ sao? Cái nào nhiều hơn: bảy viên đất sét cỡ bằng hạt táo ta, hay quả đất vĩ đại?"
“Bạch Thế Tôn, quả đất vĩ đại chắc chắn nhiều hơn. Bảy viên đất sét cỡ bằng hạt táo ta thật là nhỏ bé. So với quả đất vĩ đại, nó không bằng một phần trăm, một phần nghìn, hay một phần trăm nghìn.”
“Cũng vậy, đối với một vị thánh đệ tử, thì khối khổ đau trong quá khứ đã qua và đã chấm dứt nhiều hơn rất nhiều …”
1. … Trú ở Sàvatthi.
2. … Ví như, này các Tỷ-kheo, có người đặt bảy cục đất tròn lớn bằng hột táo trên quả đất lớn. Này các Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế nào? Cái nào là nhiều hơn, bảy cục đất tròn to bằng hột táo được đặt (trên quả đất), hay là quả đất lớn?
3. − Chính cái này, bạch Thế Tôn, là nhiều hơn, tức là quả đất lớn. Ít hơn là bảy cục đất tròn to bằng hột táo được đặt (trên quả đất). Không phải một trăm lần, không phải một ngàn lần có thể sánh bằng, khi so sánh quả đất lớn với bảy cục đất tròn được đặt (trên quả đất).
4. − Cũng vậy, này các Tỷ-kheo…
Tại Sāvatthī.
"Này các Tỷ kheo, giả sử quả đất vĩ đại bị bào mòn và xói lở, chỉ còn lại bảy viên đất sét cỡ bằng hạt táo ta.
Này các Tỷ kheo, các ông nghĩ sao? Cái nào nhiều hơn: quả đất vĩ đại đã bị bào mòn và xói lở, hay bảy viên đất sét cỡ bằng hạt táo ta còn lại?"
“Bạch Thế Tôn, quả đất vĩ đại đã bị bào mòn và xói lở chắc chắn nhiều hơn. Bảy viên đất sét cỡ bằng hạt táo ta thật là nhỏ bé. So với quả đất vĩ đại đã bị bào mòn và xói lở, nó không bằng một phần trăm, một phần nghìn, hay một phần trăm nghìn.”
“Cũng vậy, đối với một vị thánh đệ tử, thì khối khổ đau trong quá khứ đã qua và đã chấm dứt nhiều hơn rất nhiều …”
1. … Trú ở Sàvatthi.
2. − Ví như, này các Tỷ-kheo, quả đất lớn đi đến đoạn tận, diệt tận, trừ bảy cục đất tròn lớn bằng hột táo. Các Ông nghĩ thế nào, này các Tỷ-kheo? Cái nào là nhiều hơn, quả đất lớn đi đến đoạn tận, diệt tận, hay là bảy cục đất tròn lớn bằng hột táo còn lại?
3. − Chính cái này, bạch Thế Tôn, là nhiều hơn, tức là quả đất lớn đi đến đoạn tận, diệt tận. Ít hơn là bảy cục đất tròn lớn bằng hột táo còn lại. Không phải một trăm lần, không phải một ngàn lần, không phải một trăm ngàn lần có thể sánh bằng, khi so sánh quả đất lớn đi đến đoạn tận, diệt tận với bảy cục đất tròn lớn bằng hột táo còn lại.
4. − Cũng vậy, này các Tỷ-kheo…
Tại Sāvatthī.
"Này các Tỷ kheo, giả sử một người múc lên hai hoặc ba giọt nước từ đại dương.
Này các Tỷ kheo, các ông nghĩ sao? Cái nào nhiều hơn: hai hoặc ba giọt nước được múc ra hay là nước trong đại dương?"
“Bạch Thế Tôn, nước trong đại dương chắc chắn nhiều hơn. Hai hoặc ba giọt nước được múc ra thật là nhỏ bé. So với nước trong đại dương, nó không bằng một phần trăm, một phần nghìn, hay một phần trăm nghìn.”
“Cũng vậy, đối với một vị thánh đệ tử, thì khối khổ đau trong quá khứ đã qua và đã chấm dứt nhiều hơn rất nhiều …”
1. … Trú ở Sàvatthi.
2. − Ví như, này các Tỷ-kheo, một người từ biển lớn lấy lên hai hay ba giọt nước. Các Ông nghĩ thế nào, này các Tỷ-kheo? Cái nào là nhiều hơn, hai hay ba giọt nước được lấy lên, hay là nước biển lớn?
3. − Chính cái này, bạch Thế Tôn, là nhiều hơn, tức là nước biển lớn. Ít hơn là hai hay ba giọt nước được lấy lên. Không phải một trăm lần không phải một ngàn lần, không phải một trăm ngàn lần có thể sánh bằng, khi so sánh nước biển lớn với hai hay ba giọt nước được lấy lên.
4. − Cũng vậy, này các Tỷ-kheo…
Tại Sāvatthī.
"Này các Tỷ kheo, giả sử nước trong đại dương cạn khô và bốc hơi hết, chỉ còn lại hai hoặc ba giọt.
Này các Tỷ kheo, các ông nghĩ sao? Cái nào nhiều hơn: nước trong đại dương đã cạn khô và bốc hơi, hay hai hoặc ba giọt còn lại?"
“Bạch Thế Tôn, nước trong đại dương đã cạn khô và bốc hơi chắc chắn nhiều hơn. Hai hoặc ba giọt còn lại thật là nhỏ bé. So với nước trong đại dương đã cạn khô và bốc hơi, nó không bằng một phần trăm, một phần nghìn, hay một phần trăm nghìn.”
“Cũng vậy, đối với một vị thánh đệ tử, thì khối khổ đau trong quá khứ đã qua và đã chấm dứt nhiều hơn rất nhiều …”
1. … Trú ở Sàvatthi.
2. − Ví như, này các Tỷ-kheo, biển lớn đi đến đoạn tận, diệt tận, trừ hai hay ba giọt nước. Các Ông nghĩ thế nào, này các Tỷ-kheo? Cái gì là nhiều hơn, nước biển lớn đi đến đoạn tận, diệt tận, hay là hai hay ba giọt nước còn lại?
3. − Chính cái này, bạch Thế Tôn, là nhiều hơn, tức là nước của biển lớn đi đến đoạn tận, diệt tận. Ít hơn là hai hay ba giọt nước còn lại. Không phải một trăm lần, không phải một ngàn lần, không phải một trăm ngàn lần có thể sánh bằng, khi so sánh nước của biển lớn đi đến đoạn tận với hai hay ba giọt nước còn lại.
4. − Cũng vậy, này các Tỷ-kheo…
Tại Sāvatthī.
"Này các Tỷ kheo, giả sử một người đặt bảy viên sỏi cỡ bằng hạt cải lên Hy Mã Lạp Sơn, vua của các loài núi.
Này các Tỷ kheo, các ông nghĩ sao? Cái nào nhiều hơn: bảy viên sỏi cỡ bằng hạt cải, hay Hy Mã Lạp Sơn, vua của các loài núi?"
“Bạch Thế Tôn, Hy Mã Lạp Sơn, vua của các loài núi, chắc chắn nhiều hơn. Bảy viên sỏi cỡ bằng hạt cải thật là nhỏ bé. So với Hy Mã Lạp Sơn, nó không bằng một phần trăm, một phần nghìn, hay một phần trăm nghìn.”
“Cũng vậy, đối với một vị thánh đệ tử, thì khối khổ đau trong quá khứ đã qua và đã chấm dứt nhiều hơn rất nhiều …”
1. … Trú ở Sàvatthi.
2. − Ví như, này các Tỷ-kheo, có người đặt bảy hòn sỏi lớn bằng hột cải trên vua núi Tuyết Sơn. Các Ông nghĩ thế nào, này các Tỷ-kheo? Cái nào là nhiều hơn? Bảy hòn sỏi lớn bằng hột cải này được đặt (trên núi) hay là vua núi Tuyết Sơn.
3. − Chính cái này bạch Thế Tôn, là nhiều hơn, tức là vua núi Tuyết Sơn. Ít hơn là bảy hòn sỏi lớn bằng hột cải được đặt (trên núi). Không phải một trăm ngàn lần có thể sánh bằng, khi so sánh vua núi Tuyết Sơn với bảy hòn sỏi lớn bằng hột cải được đặt (trên núi).
4. − Cũng vậy, này các Tỷ-kheo…
Tại Sāvatthī.
"Này các Tỷ kheo, giả sử Hy Mã Lạp Sơn, vua của các loài núi, bị bào mòn và xói lở, chỉ còn lại bảy viên sỏi cỡ bằng hạt cải.
Này các Tỷ kheo, các ông nghĩ sao? Cái nào nhiều hơn: phần của Hy Mã Lạp Sơn, vua của các loài núi, đã bị bào mòn và xói lở, hay bảy viên sỏi cỡ bằng hạt cải còn lại?"
“Bạch Thế Tôn, phần của Hy Mã Lạp Sơn, vua của các loài núi, đã bị bào mòn và xói lở chắc chắn nhiều hơn. Bảy viên sỏi cỡ bằng hạt cải thật là nhỏ bé. So với Hy Mã Lạp Sơn, nó không bằng một phần trăm, một phần nghìn, hay một phần trăm nghìn.”
“Cũng vậy, đối với một vị thánh đệ tử đã thành tựu chánh kiến, một người có hiện quán, thì khối khổ đau trong quá khứ đã qua và đã chấm dứt nhiều hơn rất nhiều khi so với phần khổ đau còn lại. So với khối khổ đau trong quá khứ đã qua và đã chấm dứt, nó không bằng một phần trăm, một phần nghìn, hay một phần trăm nghìn, vì chỉ còn tối đa bảy kiếp sống nữa. Lợi ích của việc thông hiểu giáo pháp và có được cái thấy về giáo pháp là lớn lao đến như vậy.”
1. … Trú ở Sàvatthi.
2. − Ví như, này các Tỷ-kheo, núi Tuyết Sơn đi đến đoạn tận, diệt tận, chỉ còn lại bảy hòn sỏi lớn bằng hột cải. Các Ông nghĩ thế nào, này các Tỷ-kheo? Cái nào là nhiều hơn? Núi Tuyết Sơn đi đến đoạn tận, diệt tận hay là bảy hòn sỏi lớn bằng hột cải được còn lại?
3. − Chính cái này, bạch Thế Tôn, là nhiều hơn, tức là núi Tuyết Sơn đi đến đoạn tận, diệt tận này. Ít hơn là bảy hòn sỏi lớn bằng hột cải còn lại này. Không phải một trăm lần, không phải một ngàn lần, không phải một trăm ngàn lần có thể sánh bằng, khi so sánh núi Tuyết Sơn đi đến đoạn tận, diệt tận với bảy hòn sỏi lớn bằng hột cải còn lại.
4. − Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, đối với vị Thánh đệ tử đã chứng được kiến cụ túc, đối với người đã chứng được minh kiến, cái này nhiều hơn, tức là khổ đã được đoạn tận, diệt tận. Ít hơn là khổ còn lại. Không phải một trăm lần, không phải một ngàn lần, không phải một trăm ngàn lần có thể sánh bằng, khi so sánh với khổ uẩn trước đã được đoạn tận, tức là bảy lần nhiều hơn.
5. Như vậy lợi ích lớn thay, này các Tỷ-kheo, là pháp minh kiến; như vậy lợi ích lớn thay là chứng đắc pháp nhãn!
Tại Sāvatthī.
"Này các Tỷ kheo, giả sử một người đặt lên núi Tu Di, vua của các loài núi, bảy viên sỏi cỡ bằng hạt đậu xanh.
Này các Tỷ kheo, các ông nghĩ sao? Cái nào nhiều hơn: bảy viên sỏi cỡ bằng hạt đậu xanh, hay núi Tu Di, vua của các loài núi?"
“Bạch Thế Tôn, núi Tu Di, vua của các loài núi, chắc chắn nhiều hơn. Bảy viên sỏi cỡ bằng hạt đậu xanh thật là nhỏ bé. So với núi Tu Di, nó không bằng một phần trăm, một phần nghìn, hay một phần trăm nghìn.”
“Cũng vậy, so với những thành tựu của một vị thánh đệ tử đã thành tựu chánh kiến, thì những thành tựu của các sa môn, bà la môn, và các du sĩ ngoại đạo không bằng một phần trăm, một phần nghìn, hay một phần trăm nghìn. Thành tựu của người đã thành tựu chánh kiến là vĩ đại đến như vậy, thắng trí (direct knowledge / năng lực nhận thức siêu việt) của họ là vĩ đại đến như vậy.”
1. … Trú ở Sàvatthi.
2. − Ví như, này các Tỷ-kheo, các Ông đặt bảy hòn sỏi lớn bằng hột đậu trên vua núi Sineru (núi Tu-di). Các Ông nghĩ thế nào, này các Tỷ-kheo? Cái nào là nhiều hơn? Bảy hòn sỏi lớn bằng hạt đậu được đặt (trên núi) hay là vua núi Sineru?
3. − Chính cái này, bạch Thế Tôn, là nhiều hơn, tức là vua núi Sineru. Ít hơn là bảy hòn sỏi lớn bằng hột đậu được đặt (trên núi). Không phải một trăm lần, không phải một ngàn lần, không phải một trăm ngàn lần có thể sánh bằng, khi so sánh vua núi Sineru với bảy hòn sỏi lớn bằng hột đậu được đặt (trên núi).
4. − Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, so sánh sự chứng đắc của vị Thánh đệ tử đã chứng kiến cụ túc, của người đã chứng (minh kiến), thời sự chứng đắc của các hàng Sa-môn, Bà-la-môn, du sĩ ngoại đạo không bằng một trăm lần, không bằng một ngàn lần, không bằng một trăm ngàn lần.
5. Cũng vậy, chứng đắc lớn, này các Tỷ-kheo, là kiến cụ túc, là người đã chứng được đại trí như vậy.
-ooOoo-