Như vầy tôi nghe. Một thời, Đức Phật đang ở gần thành Xá-vệ, tại Tịnh xá Cấp Cô Độc trong Vườn cây Kỳ-đà. Tại đó, Đức Phật gọi các Tỷ kheo: “Này các Tỷ kheo!”
“Bạch Thế Tôn,” họ đáp lời. Đức Phật dạy điều này:
"Này các Tỷ kheo, vô minh (ignorance / sự không sáng suốt) đi trước sự đạt được các phẩm chất bất thiện (unskillful qualities / các đặc tính không tốt), với sự không xấu hổ (lack of conscience / vô tàm) và không sợ điều ác (lack of prudence / vô quý) theo sau. Một người ngu dốt, chìm trong vô minh, sẽ nảy sinh cái nhìn sai. Cái nhìn sai nảy sinh suy nghĩ sai. Suy nghĩ sai nảy sinh lời nói sai. Lời nói sai nảy sinh hành động sai. Hành động sai nảy sinh cách sống sai. Cách sống sai nảy sinh nỗ lực sai. Nỗ lực sai nảy sinh sự ghi nhớ sai. Sự ghi nhớ sai nảy sinh sự tập trung sai.
Minh (Knowledge / sự sáng suốt) đi trước sự đạt được các phẩm chất thiện (skillful qualities / các đặc tính tốt), với sự xấu hổ và sợ điều ác theo sau. Một bậc hiền trí, vững vàng trong minh, sẽ nảy sinh cái nhìn đúng. Nhìn đúng nảy sinh suy nghĩ đúng. Suy nghĩ đúng nảy sinh lời nói đúng. Lời nói đúng nảy sinh hành động đúng. Hành động đúng nảy sinh sống đúng. Sống đúng nảy sinh nỗ lực đúng. Nỗ lực đúng nảy sinh niệm đúng. Niệm đúng nảy sinh định đúng."
Một thời, Thế Tôn trú ở Sàvatthi (Xá-vệ), tại Thắng Lâm, trong vườn ông Anàthapindika (Cấp Cô Ðộc).
2. Lúc bấy giờ, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo: “Này các Tỷ-kheo”. − “Thưa vâng, bạch Thế Tôn”.
Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:
3. − Khi nào vô minh dẫn đầu, này các Tỷ-kheo, đưa đến sự thành tựu các pháp bất thiện, thời vô tàm, vô quý nối tiếp theo. Với kẻ bị vô minh chi phối, vô trí, này các Tỷ-kheo, tà kiến sanh. Ðối với kẻ có tà kiến, tà tư duy sanh. Ðối với kẻ có tà tư duy, tà ngữ sanh. Ðối với kẻ có tà ngữ, tà nghiệp sanh. Ðối với kẻ có tà nghiệp, tà mạng sanh. Ðối với kẻ có tà mạng, tà tinh tấn sanh. Ðối với kẻ có tà tinh tấn, tà niệm sanh. Ðối với kẻ có tà niệm, tà định sanh.
4. Khi nào minh dẫn đầu, này các Tỷ-kheo, đưa đến sự thành tựu các thiện pháp, thời tàm và quý nối tiếp theo. Với kẻ được minh chi phối, có trí, này các Tỷ-kheo, chánh kiến sanh. Ðối với vị chánh kiến, chánh tư duy sanh. Ðối với vị chánh tư duy, chánh ngữ sanh. Ðối với vị chánh ngữ, chánh nghiệp sanh. Ðối với vị chánh nghiệp, chánh mạng sanh. Ðối với vị chánh mạng, chánh tinh tấn sanh. Ðối với vị chánh tinh tấn, chánh niệm sanh. Ðối với vị chánh niệm, chánh định sanh.
Như vầy tôi nghe. Một thời, Đức Phật đang ở trong xứ của dòng họ Thích-ca, nơi có một thị trấn tên là Townsville. Khi ấy, Tôn giả A-nan đến gặp Đức Phật, đảnh lễ, rồi ngồi sang một bên và thưa với Ngài:
“Bạch Thế Tôn, bạn lành, người đồng hành tốt, và người thân hữu tốt là một nửa đời sống tâm linh.”
"Không phải vậy, A-nan! Không phải vậy, A-nan! Bạn lành, người đồng hành tốt, và người thân hữu tốt là toàn bộ đời sống tâm linh. Một Tỷ kheo có bạn lành, người đồng hành tốt, và người thân hữu tốt có thể mong đợi phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý.
Và làm thế nào một Tỷ kheo có bạn lành lại phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý? Đó là khi một Tỷ kheo phát triển cái nhìn đúng, vốn dựa trên sự ly dục (seclusion / sự xa lánh), sự ly tham (fading away / sự phai nhạt ham muốn), và sự đoạn diệt (cessation / sự chấm dứt), và chín muồi trong sự buông bỏ (letting go / sự từ bỏ). Họ phát triển suy nghĩ đúng… lời nói đúng… hành động đúng… sống đúng… nỗ lực đúng… niệm đúng… định đúng, vốn dựa trên sự ly dục, sự ly tham, và sự đoạn diệt, và chín muồi trong sự buông bỏ. Đó là cách một Tỷ kheo có bạn lành phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý.
Và đây là một cách khác để hiểu tại sao bạn lành là toàn bộ đời sống tâm linh. Bởi vì, nhờ nương tựa vào ta như một người bạn lành, các chúng sanh phải chịu sanh, già, và chết, phải chịu sầu, bi, khổ, ưu, và não được giải thoát khỏi tất cả những điều này. Đây là một cách khác để hiểu tại sao bạn lành là toàn bộ đời sống tâm linh."
1. Một thời, Thế Tôn trú giữa các dân chúng Sakka, tại thị trấn của dân chúng Sakka tên là Sakkara.
2. Rồi Tôn giả Ananda đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, Tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:
− Một nửa Phạm hạnh này, bạch Thế Tôn, là thiện bạn hữu (kalyàsamittatà), thiện bạn đãng (kalyànasahàyatà), thiện thân tình (kalyàsam-pavankatà).
3. − Chớ có nói vậy, này Ananda! Chớ có nói vậy, này Ananda! Toàn bộ Phạm hạnh này, này Ananda, là thiện bạn hữu, thiện bạn đãng, thiện thân tình. Với Tỷ-kheo thiện bạn hữu, thiện bạn đãng, thiện thân tình, này Ananda, thời được chờ đợi Thánh đạo Tám ngành được tu tập, Thánh đạo Tám ngành được làm cho viên mãn.
4. Và này Ananda, thế nào là Tỷ-kheo thiện bạn hữu, thiện bạn đãng, thiện thân tình, tu tập và làm cho viên mãn Thánh đạo Tám ngành? Ở đây, này Ananda, Tỷ-kheo tu tập chánh tri kiến liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ. Tỷ-kheo tu tập chánh tư duy… tu tập chánh ngữ… tu tập chánh nghiệp… tu tập chánh mạng… tu tập chánh tinh tấn… tu tập chánh niệm… tu tập chánh định liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ. Như vậy, này Ananda, là Tỷ-kheo thiện bạn hữu, thiện bạn đãng, thiện thân tình, tu tập Thánh đạo Tám ngành, làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành.
5. Này Ananda, chính với pháp môn này, các Ông cần phải hiểu thế nào toàn bộ Phạm hạnh này là thiện bạn hữu, thiện bạn đãng, thiện thân tình. Do Ta lấy thiện làm bạn hữu, này Ananda, nên các chúng sanh bị sanh được giải thoát khỏi sanh; các chúng sanh bị già được giải thoát khỏi già; các chúng sanh bị chết được giải thoát khỏi chết; các chúng sanh bị sầu, bi, khổ, ưu, não được giải thoát khỏi sầu, bi, khổ, ưu, não. Chính với pháp môn này, này Ananda, các Ông cần phải hiểu thế nào toàn bộ Phạm hạnh này là thiện bạn hữu, thiện bạn đãng, thiện thân tình.
Tại Xá-vệ.
Khi ấy, Tôn giả Xá-lợi-phất đến gặp Đức Phật, đảnh lễ, rồi ngồi sang một bên và thưa với Ngài:
“Bạch Thế Tôn, bạn lành, người đồng hành tốt, và người thân hữu tốt là toàn bộ đời sống tâm linh.”
"Lành thay, lành thay, Xá-lợi-phất! Bạn lành, người đồng hành tốt, và người thân hữu tốt là toàn bộ đời sống tâm linh. Một Tỷ kheo có bạn lành, người đồng hành tốt, và người thân hữu tốt có thể mong đợi phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý. Và làm thế nào một Tỷ kheo có bạn lành lại phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý?
Đó là khi một Tỷ kheo phát triển nhìn đúng, suy nghĩ đúng, lời nói đúng, hành động đúng, sống đúng, nỗ lực đúng, niệm đúng, và định đúng, vốn dựa trên sự ly dục, sự ly tham, và sự đoạn diệt, và chín muồi trong sự buông bỏ. Đó là cách một Tỷ kheo có bạn lành phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý.
Và đây là một cách khác để hiểu tại sao bạn lành là toàn bộ đời sống tâm linh. Bởi vì, nhờ nương tựa vào ta như một người bạn lành, các chúng sanh phải chịu sanh, già, và chết, phải chịu sầu, bi, khổ, ưu, và não được giải thoát khỏi tất cả những điều này. Đây là một cách khác để hiểu tại sao bạn lành là toàn bộ đời sống tâm linh."
1. Nhân duyên ở Sàvatthi.
2. Rồi Tôn giả Sàriputta đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, Tôn giả Sàriputta bạch Thế Tôn:
− Toàn bộ Phạm hạnh này, bạch Thế Tôn, chính là thiện bạn hữu, thiện bạn đãng, thiện thân tình này.
3.− Lành thay, này Sàriputta! Lành thay, này Sàriputta! Chính toàn bộ Phạm hạnh này là thiện bạn hữu, thiện bạn đãng, thiện thân tình này. Này Sàriputta, với Tỷ-kheo thiện bạn hữu, thiện bạn đãng, thiện thân tình, được chờ đợi rằng Thánh đạo Tám ngành sẽ được tu tập, sẽ được làm cho viên mãn.
4-5. (Như đoạn số 4, số 5 của kinh trên, chỉ khác: đây là Tôn giả Sàriputta chớ không phải Tôn giả Ananda)
Tại Xá-vệ.
Khi ấy, Tôn giả A-nan vào buổi sáng đắp y, mang bát và y, vào thành Xá-vệ để khất thực. Ngài thấy Bà-la-môn Jānussoṇi đang lái xe ra khỏi Xá-vệ trên một cỗ xe lộng lẫy toàn màu trắng do ngựa cái kéo. Những con ngựa được thắng vào xe đều trắng muốt, cũng như đồ trang sức, xe, nệm, dây cương, roi, và lọng. Và khăn xếp, y phục, dép của ông ta cũng màu trắng, cũng như cây phất trần đang quạt cho ông.
Khi mọi người thấy vậy, họ thốt lên: “Ồ! Đó là một cỗ xe thiêng liêng (divine vehicle / phạm thặng)! Đó là một cỗ xe dành cho bậc thánh!”
Sau đó, A-nan đi khất thực trong thành Xá-vệ. Sau bữa ăn, khi trở về từ vòng khất thực, ngài đến gặp Đức Phật, đảnh lễ, ngồi sang một bên, và kể lại cho Ngài nghe những gì đã xảy ra, rồi nói thêm: “Bạch Thế Tôn, Ngài có thể chỉ ra một cỗ xe thiêng liêng trong giáo pháp và sự rèn luyện này không?”
“Ta có thể, A-nan,” Đức Phật nói.
"Đây đều là những thuật ngữ chỉ con đường tám nhánh cao quý: ‘cỗ xe thiêng liêng’, hay ‘cỗ xe chân lý’, hay ‘chiến thắng tối cao trong trận chiến’ (supreme victory in battle / vô thượng chiến thắng).
Khi nhìn đúng được phát triển và tu tập, nó sẽ đạt đến đỉnh điểm là sự loại bỏ tham, sân, và si. Khi suy nghĩ đúng… lời nói đúng… hành động đúng… sống đúng… nỗ lực đúng… niệm đúng… định đúng được phát triển và tu tập, nó sẽ đạt đến đỉnh điểm là sự loại bỏ tham, sân, và si.
Đây là cách để hiểu tại sao đây đều là những thuật ngữ chỉ con đường tám nhánh cao quý: ‘cỗ xe thiêng liêng’, hay ‘cỗ xe chân lý’, hay ‘chiến thắng tối cao trong trận chiến’."
Đó là những gì Đức Phật đã nói.
Rồi Đấng Thiêng Liêng, Bậc Đạo Sư, nói tiếp:
"Phẩm chất niềm tin và trí tuệ của nó
luôn được thắng vào càng xe.
Xấu hổ là ách xe, tâm là dây da,
và chánh niệm là người lái xe cẩn trọng.Cỗ xe được trang bị đạo đức,
trục của nó là sự tập trung sâu (absorption / thiền na), và tinh cần là bánh xe của nó.
Sự bình thản (Equanimity / xả) và định là càng xe,
và nó được bọc bằng sự vô dục (desirelessness / không ham muốn).Thiện ý, vô hại, và ly dục
là vũ khí của nó,
sự kiên nhẫn chịu đựng (patience / nhẫn nhục) là khiên và giáp của nó,
khi nó lăn bánh đến nơi an ổn khỏi ách trói buộc.Cỗ xe thiêng liêng tối cao này
nảy sinh trong chính mình.
Người chú tâm rời bỏ thế gian trên đó,
chắc chắn sẽ giành chiến thắng."
1. Nhân duyên ở Sàvatthi.
2. Tôn giả Ananda, vào buổi sáng, đắp y, cầm y bát, đi vào Sàvatthi để khất thực.
3. Rồi Tôn giả Ananda thấy Bà-la-môn Jànusoni đi xe ra khỏi Sàvatthi, cỗ xe toàn ngựa trắng kéo. Trắng là những con ngựa kéo xe. Trắng là những đồ trang sức. Trắng là cỗ xe. Trắng là những bộ phận tùy thuộc (parivàro). Trắng là những sợi dây cương. Trắng là cây gậy thúc ngựa. Trắng là cái lọng. Trắng là cái khăn đội. Trắng là những quần áo. Trắng là giày mang. Và được quạt với cái quạt trắng. Quần chúng thấy vậy, liền nói: “Thật là cỗ xe thù thắng. Thật là cỗ xe thù thắng về dung sắc!”
4. Rồi Tôn giả Ananda đi khất thực ở Sàvatthi xong, sau bữa ăn, trên con đường đi khất thực trở về, đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, Tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:
− Ở đây, bạch Thế Tôn, vào buổi sáng, con đắp y, cầm y bát và đi vào Sàvatthi để khất thực. Bạch Thế Tôn, con thấy Bà-la-môn Jànusoni đi xe ra khỏi Sàvatthi, cỗ xe toàn ngựa trắng kéo. Trắng là những con ngựa kéo xe… Thật là cỗ xe thù thắng về dung sắc! Bạch Thế Tôn, Thế Tôn có thể nói lên cỗ xe thù thắng trong Pháp và Luật này?
Thế Tôn nói:
− Có thể được, này Ananda. Thánh đạo Tám ngành này, này Ananda, là đồng nghĩa với cỗ xe thù thắng, cỗ xe pháp này. Vô thượng là sự chinh phục trong chiến trận.
5. Chánh tri kiến, này Ananda, được tu tập, được làm cho viên mãn, cuối cùng đưa đến nhiếp phục tham, nhiếp phục sân, nhiếp phục si. Chánh tư duy, này Ananda, cuối cùng đưa đến nhiếp phục tham, nhiếp phục sân, nhiếp phục si. Chánh ngữ… Chánh nghiệp… Chánh mạng… Chánh tinh tấn… Chánh niệm… Chánh định, này Ananda, được tu tập, được làm cho viên mãn, cuối cùng đưa đến nhiếp phục tham, nhiếp phục sân, nhiếp phục si.
Này Ananda, chính với pháp môn này, các Ông cần phải hiểu như thế này: “Cỗ xe thù thắng, cỗ xe pháp, vô thượng là sự chinh phục trong chiến trận, là đồng nghĩa với Thánh đạo Tám ngành này”.
Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Bậc Thiện Thệ nói như vậy xong, bậc Ðạo Sư lại nói thêm:
Ai được tín, trí tuệ,
Thường xuyên liên kết lại,
Lấy hổ thẹn làm cán,
Lấy ý làm ách xe.
Niệm là người đánh xe,
Biết hộ trì, phòng hộ,
Cỗ xe lấy giới luật
Làm vật dụng cho xe.
Thiền là trục bánh xe,
Tinh tấn là bánh xe,
Xả là định thường hằng,
Vô dục là nệm xe.
Vô sân và vô hại,
Viễn ly là binh khí,
Nhẫn nhục là áo giáp,
An ổn khỏi khổ ách,
Làm mục đích đạt đến,
Cỗ xe được chuyển vận.
Pháp này tự ngã làm,
Trở thành thuộc tự ngã.
Là cỗ xe thù thắng,
Vô thượng, không sánh bằng.
Ngồi trên cỗ xe ấy,
Bậc Trí thoát ly đời,
Chắc chắn, không sai chạy,
Họ đạt được chiến thắng.
Tại Xá-vệ.
Khi ấy, một vài Tỷ kheo đến gặp Đức Phật… và thưa với Ngài:
"Bạch Thế Tôn, đôi khi các du sĩ ngoại đạo hỏi chúng con: ‘Thưa các Tôn giả, mục đích của việc sống đời sống tâm linh dưới sự hướng dẫn của Sa-môn Cồ-đàm là gì?’ Chúng con trả lời họ như thế này: ‘Mục đích của việc sống đời sống tâm linh dưới sự hướng dẫn của Đức Phật là để hiểu biết hoàn toàn khổ đau.’
Khi trả lời như vậy, chúng con tin rằng chúng con lặp lại những gì Đức Phật đã nói, và không xuyên tạc Ngài bằng một điều không thật. Chúng con tin rằng lời giải thích của chúng con phù hợp với giáo pháp, và không có cơ sở chính đáng nào để bác bỏ hay chỉ trích."
"Thật vậy, khi trả lời như vậy, các con đã lặp lại những gì ta đã nói, và không xuyên tạc ta bằng một điều không thật. Lời giải thích của các con phù hợp với giáo pháp, và không có cơ sở chính đáng nào để bác bỏ hay chỉ trích. Vì mục đích của việc sống đời sống tâm linh dưới sự hướng dẫn của ta là để hiểu biết hoàn toàn khổ đau.
Nếu các du sĩ ngoại đạo hỏi các con: ‘Có con đường và phương pháp thực hành nào để hiểu biết hoàn toàn khổ đau đó không?’ Các con nên trả lời họ như thế này: ‘Có.’
Và con đường đó là gì? Đó chính là con đường tám nhánh cao quý này, tức là: nhìn đúng, suy nghĩ đúng, lời nói đúng, hành động đúng, sống đúng, nỗ lực đúng, niệm đúng, và định đúng. Đây là con đường và phương pháp thực hành để hiểu biết hoàn toàn khổ đau. Khi bị các du sĩ ngoại đạo hỏi, đó là cách các con nên trả lời họ."
1. Nhân duyên ở Sàvatthi.
2. Rồi rất nhiều Tỷ-kheo đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên.
3. Ngồi một bên, các Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:
− Ở đây, bạch Thế Tôn, các du sĩ ngoại đạo đến hỏi chúng con: “Này chư Hiền, vì mục đích gì, Phạm hạnh được sống dưới Sa-môn Gotama?” Ðược hỏi vậy, bạch Thế Tôn, chúng con trả lời các du sĩ ngoại đạo ấy như sau: “Này chư Hiền, với mục đích liễu tri đau khổ, Phạm hạnh được sống dưới Sa-môn Gotama”. Ðược hỏi như vậy và trả lời như vậy, bạch Thế Tôn, có phải chúng con trả lời đúng với lời nói Thế Tôn, chúng con không xuyên tạc Thế Tôn với điều không thật, chúng con trả lời đúng pháp và thuận pháp, và những ai là vị đồng pháp, nói lời đúng pháp và thuận pháp, không có cơ hội để chỉ trích?
4. − Này các Tỷ-kheo, các Ông được hỏi như vậy và trả lời như vậy là các Ông trả lời đúng với lời của Ta, các Ông không xuyên tạc Ta với điều không thật, các Ông trả lời đúng pháp và thuận pháp, và những ai là vị đồng pháp, nói lời đúng pháp và thuận pháp, không có cơ hội để chỉ trích. Này các Tỷ-kheo, do mục đích liễu tri đau khổ mà Phạm hạnh được sống dưới Ta. Này các Tỷ-kheo, nếu các du sĩ ngoại đạo hỏi các Ông: “Này Hiền giả, có con đường nào, có đạo lộ nào đưa đến liễu tri đau khổ này?” Ðược hỏi vậy, thời các Ông hãy trả lời cho các du sĩ ngoại đạo ấy như sau: “Này chư Hiền, có con đường, có đạo lộ đưa đến liễu tri đau khổ này”.
5. Này các Tỷ-kheo, thế nào là con đường, thế nào là đạo lộ đưa đến liễu tri đau khổ? Ðây là con đường Thánh đạo Tám ngành, tức là chánh tri kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh định. Này các Tỷ-kheo, đây là con đường, đây là đạo lộ đưa đến liễu tri sự đau khổ này.
6. Ðược hỏi vậy, này các Tỷ-kheo, các Ông cần phải trả lời cho các du sĩ ngoại đạo ấy như vậy.
Tại Xá-vệ.
Khi ấy, một Tỷ kheo đến gặp Đức Phật… và hỏi Ngài: “Bạch Thế Tôn, người ta nói về một thứ gọi là ‘con đường tâm linh’. Con đường tâm linh là gì? Và đâu là đỉnh cao của con đường tâm linh?”
“Này Tỷ kheo, con đường tâm linh chính là con đường tám nhánh cao quý này, tức là: nhìn đúng, suy nghĩ đúng, lời nói đúng, hành động đúng, sống đúng, nỗ lực đúng, niệm đúng, và định đúng. Sự chấm dứt tham, sân, và si. Đây là đỉnh cao của con đường tâm linh.”
1. Nhân duyên ở Sàvatthi.
2. Rồi một Tỷ-kheo khác đi đến Thế Tôn…
3. Ngồi một bên, Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:
− “Phạm hạnh, Phạm hạnh”, bạch Thế Tôn, được nói đến như vậy. Bạch Thế Tôn, thế nào là Phạm hạnh? Thế nào là cứu cánh Phạm hạnh?
− Này Tỷ-kheo, con đường Thánh đạo Tám ngành này là Phạm hạnh, tức là chánh tri kiến… chánh định. Này Tỷ-kheo, đoạn tận tham, đoạn tận sân, đoạn tận si, đây là cứu cánh Phạm hạnh.
Tại Xá-vệ.
Khi ấy, một Tỷ kheo đến gặp Đức Phật… và thưa với Ngài:
“Bạch Thế Tôn, người ta nói về ‘sự loại bỏ tham, sân, và si’. Đây là thuật ngữ chỉ điều gì?”
“Này Tỷ kheo, sự loại bỏ tham, sân, và si là một thuật ngữ chỉ yếu tố của sự dập tắt (extinguishment / niết bàn). Nó được dùng để nói về sự chấm dứt các ô nhiễm (defilements / lậu hoặc / những thứ làm bẩn tâm).”
Khi Ngài nói điều này, Tỷ kheo ấy thưa với Đức Phật:
“Bạch Thế Tôn, người ta nói về ‘sự tự do khỏi cái chết’. Sự tự do khỏi cái chết là gì? Và đâu là con đường dẫn đến sự tự do khỏi cái chết?”
“Sự chấm dứt tham, sân, và si. Đây được gọi là sự tự do khỏi cái chết. Con đường dẫn đến sự tự do khỏi cái chết chính là con đường tám nhánh cao quý này, tức là: nhìn đúng, suy nghĩ đúng, lời nói đúng, hành động đúng, sống đúng, nỗ lực đúng, niệm đúng, và định đúng.”
1. Nhân duyên ở Sàvatthi.
2. Rồi một Tỷ-kheo đi đến Thế Tôn; sau khi đến…
3. Ngồi một bên, Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:
−“Nhiếp phục tham, nhiếp phục sân, nhiếp phục si”, bạch Thế Tôn, được gọi là như vậy. Ðồng nghĩa với gì, bạch Thế Tôn, là nhiếp phục tham, nhiếp phục sân, nhiếp phục si?
− Ðồng nghĩa với Niết-bàn giới là nhiếp phục tham, nhiếp phục sân, nhiếp phục si, cũng được gọi là đoạn tận các lậu hoặc.
4. Khi được nói vậy, Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:
− “Bất tử, bất tử”, bạch Thế Tôn, được gọi là như vậy. Thế nào là bất tử, bạch Thế Tôn? Thế nào là con đường đưa đến bất tử?
− Ðoạn tận tham, đoạn tận sân, đoạn tận si, này Tỷ-kheo, được gọi là bất tử. Con đường Thánh đạo Tám ngành này là con đường đưa đến bất tử, tức là chánh tri kiến… chánh định.
Tại Xá-vệ.
“Này các Tỷ kheo, ta sẽ dạy và phân tích cho các con về con đường tám nhánh cao quý. Hãy lắng nghe và chú tâm, ta sẽ nói.”
“Vâng, bạch Thế Tôn,” họ đáp lời. Đức Phật dạy điều này:
"Và con đường tám nhánh cao quý là gì? Đó là nhìn đúng, suy nghĩ đúng, lời nói đúng, hành động đúng, sống đúng, nỗ lực đúng, niệm đúng, và định đúng.
Và nhìn đúng là gì? Là biết về khổ đau, nguồn gốc của khổ đau, sự chấm dứt khổ đau, và con đường thực hành dẫn đến sự chấm dứt khổ đau. Đây được gọi là nhìn đúng.
Và suy nghĩ đúng là gì? Đó là suy nghĩ về sự từ bỏ, thiện ý, và vô hại. Đây được gọi là suy nghĩ đúng.
Và lời nói đúng là gì? Là tránh nói dối, nói chia rẽ, nói lời thô lỗ, hoặc nói lời vô nghĩa. Đây được gọi là lời nói đúng.
Và hành động đúng là gì? Là tránh giết hại chúng sanh, trộm cắp, và hành vi tình dục. Đây được gọi là hành động đúng.
Và sống đúng là gì? Đó là khi một đệ tử cao quý từ bỏ cách sống sai và kiếm sống bằng cách sống đúng. Đây được gọi là sống đúng.
Và nỗ lực đúng là gì? Đó là khi một Tỷ kheo tạo ra sự nhiệt tình, cố gắng, nỗ lực, vận dụng tâm trí, và phấn đấu để các phẩm chất xấu, bất thiện không nảy sinh. Họ tạo ra sự nhiệt tình, cố gắng, nỗ lực, vận dụng tâm trí, và phấn đấu để các phẩm chất xấu, bất thiện đã nảy sinh được từ bỏ. Họ tạo ra sự nhiệt tình, cố gắng, nỗ lực, vận dụng tâm trí, và phấn đấu để các phẩm chất thiện chưa nảy sinh được nảy sinh. Họ tạo ra sự nhiệt tình, cố gắng, nỗ lực, vận dụng tâm trí, và phấn đấu để các phẩm chất thiện đã nảy sinh được duy trì, không bị mất đi, mà tăng trưởng, chín muồi, và được hoàn thiện bởi sự phát triển. Đây được gọi là nỗ lực đúng.
Và niệm đúng là gì? Đó là khi một Tỷ kheo thiền định bằng cách quan sát một khía cạnh của thân—nhiệt tâm, tỉnh giác, và chánh niệm, loại bỏ lòng tham và sự bất mãn đối với thế gian. Họ thiền định bằng cách quan sát một khía cạnh của cảm giác—nhiệt tâm, tỉnh giác, và chánh niệm, loại bỏ lòng tham và sự bất mãn đối với thế gian. Họ thiền định bằng cách quan sát một khía cạnh của tâm—nhiệt tâm, tỉnh giác, và chánh niệm, loại bỏ lòng tham và sự bất mãn đối với thế gian. Họ thiền định bằng cách quan sát một khía cạnh của các nguyên tắc (pháp)—nhiệt tâm, tỉnh giác, và chánh niệm, loại bỏ lòng tham và sự bất mãn đối với thế gian. Đây được gọi là niệm đúng.
Và định đúng là gì? Đó là khi một Tỷ kheo, hoàn toàn xa lánh các tham dục (sensual desire / các ham muốn thuộc giác quan), xa lánh các phẩm chất bất thiện, nhập và an trú trong tầng thiền thứ nhất (first absorption / sơ thiền), có sự hân hoan và an vui sinh ra từ sự ly dục, trong khi hướng ý nghĩ đến một đề tài và quan sát đề tài đó (placing the mind and keeping it connected / có tầm có tứ / có quá trình hướng ý nghĩ(chủ động) và im lặng quan sát (thụ động) một đề tài). Khi việc hướng ý nghĩ và quan sát lắng xuống, họ nhập và an trú trong tầng thiền thứ hai (second absorption / nhị thiền), có sự hân hoan và an vui sinh ra từ sự tập trung, với sự trong sáng nội tâm và tâm hợp nhất, lặng im không suy nghĩ, chỉ có quan sát (without placing the mind and keeping it connected / không tầm, có tứ / không có sự suy nghĩ, chỉ có sự im lặng để quan sát). Và với sự phai nhạt của hân hoan, họ nhập và an trú trong tầng thiền thứ ba (third absorption / tam thiền), nơi họ thiền định với sự bình thản, chánh niệm và tỉnh giác, tự mình trải nghiệm sự an vui mà các bậc cao quý tuyên bố: ‘Bình thản và chánh niệm, người ta thiền định trong an vui.’ Từ bỏ sự dễ chịu và khó chịu, và chấm dứt hạnh phúc và buồn bã trước đây, họ nhập và an trú trong tầng thiền thứ tư (fourth absorption / tứ thiền), không dễ chịu không khó chịu, với sự bình thản và chánh niệm trong sạch. Đây được gọi là định đúng."
1. Nhân duyên ở Sàvatthi.
2. − Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng và phân tích Thánh đạo Tám ngành này. Hãy lắng nghe và khéo tác ý. Ta sẽ giảng.
− Thưa vâng, bạch Thế Tôn.
Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:
3. − Này các Tỷ-kheo, thế nào là con đường Thánh đạo Tám ngành? Tức là chánh tri kiến… chánh định.
4. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là chánh tri kiến? Này các Tỷ-kheo, chính là trí về khổ, trí về khổ tập, trí về khổ diệt, trí về con đường đưa đến khổ diệt. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là chánh tri kiến.
5. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là chánh tư duy? Này các Tỷ-kheo, chính là xuất ly tư duy, vô sân tư duy, vô hại tư duy. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là chánh tư duy.
6. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là chánh ngữ? Này các Tỷ-kheo, chính là từ bỏ nói láo, từ bỏ nói hai lưỡi, từ bỏ nói lời độc ác, từ bỏ nói lời phù phiếm. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là chánh ngữ.
7. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là chánh nghiệp? Này các Tỷ-kheo, chính là từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ phi Phạm hạnh. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là chánh nghiệp.
8. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là chánh mạng? Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử đoạn trừ tà mạng, nuôi sống với chánh mạng. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là chánh mạng.
9. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là chánh tinh tấn? Ở đây, này các Tỷ-kheo, với mục đích khiến cho các ác, bất thiện pháp từ trước chưa sanh không cho sanh khởi, khởi lên ý muốn, cố gắng, tinh tấn, sách tấn, trì tâm; với mục đích khiến cho các ác, bất thiện pháp đã sanh được trừ diệt, khởi lên ý muốn, cố gắng, tinh tấn, sách tấn, trì tâm; với mục đích khiến cho các thiện pháp từ trước chưa sanh nay được sanh khởi, khởi lên ý muốn, cố gắng, tinh tấn, sách tấn, trì tâm; với mục đích khiến cho các thiện pháp đã được sanh có thể duy trì, không có lu mờ, được tăng trưởng, được quảng đại, được tu tập, được viên mãn, khởi lên ý muốn, cố gắng, tinh tấn, sách tấn, trì tâm. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là chánh tinh tấn.
10. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là chánh niệm? Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo sống quán thân trên thân, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, với mục đích điều phục tham ưu ở đời; Tỷ-kheo sống quán thọ trên các thọ, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm với mục đích điều phục tham ưu ở đời; Tỷ-kheo sống quán tâm trên tâm, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm với mục đích điều phục tham ưu ở đời; Tỷ-kheo sống quán pháp trên các pháp, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm với mục đích điều phục tham ưu ở đời. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là chánh niệm.
11. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là chánh định? Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ly dục, ly pháp bất thiện, chứng và trú Thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm, có tứ. Làm cho tịnh chỉ tầm và tứ, chứng và trú Thiền thứ hai, một trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm, không tứ, nội tĩnh, nhất tâm. Vị ấy ly hỷ trú xả, chánh niệm, tỉnh giác, thân cảm sự lạc thọ mà các bậc Thánh gọi là xả niệm lạc trú, chứng và trú Thiền thứ ba. Xả lạc, xả khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước, chứng và trú Thiền thứ tư, không khổ không lạc, xả niệm thanh tịnh. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là chánh định.
Tại Xá-vệ.
"Này các Tỷ kheo, giả sử một cái gai lúa hoặc lúa mạch bị chỉa sai hướng. Nếu các con dẫm lên nó bằng tay hoặc chân, không thể nào nó đâm rách da và làm chảy máu. Tại sao vậy? Vì cái gai bị chỉa sai hướng.
Tương tự như vậy, một Tỷ kheo có cái nhìn và sự phát triển con đường bị chỉa sai hướng không thể phá vỡ vô minh, tạo ra minh, và nhận ra sự dập tắt. Tại sao vậy? Vì cái nhìn của họ bị chỉa sai hướng.
Giả sử một cái gai lúa hoặc lúa mạch được chỉa đúng hướng. Nếu các con dẫm lên nó bằng tay hoặc chân, có thể nó sẽ đâm rách da và làm chảy máu. Tại sao vậy? Vì cái gai được chỉa đúng hướng.
Tương tự như vậy, một Tỷ kheo có cái nhìn và sự phát triển con đường được chỉa đúng hướng rất có thể phá vỡ vô minh, tạo ra minh, và nhận ra sự dập tắt. Tại sao vậy? Vì cái nhìn của họ được chỉa đúng hướng.
Và làm thế nào một Tỷ kheo có cái nhìn và sự phát triển con đường được chỉa đúng hướng lại phá vỡ vô minh, làm nảy sinh minh, và nhận ra sự dập tắt? Đó là khi một Tỷ kheo phát triển nhìn đúng, suy nghĩ đúng, lời nói đúng, hành động đúng, sống đúng, nỗ lực đúng, niệm đúng, và định đúng, vốn dựa trên sự ly dục, sự ly tham, và sự đoạn diệt, và chín muồi trong sự buông bỏ. Đó là cách một Tỷ kheo có cái nhìn và sự phát triển con đường được chỉa đúng hướng phá vỡ vô minh, làm nảy sinh minh, và nhận ra sự dập tắt."
1-2. Tại Sàvatthi…
− Này các Tỷ-kheo, ví như sợi râu của lúa mì hay sợi râu của lúa mạch đặt hướng sai lạc, khi bị tay hay chân đè vào, có thể đâm thủng tay hay chân, hay có thể làm đổ máu; sự tình này không xảy ra. Vì sao? Này các Tỷ-kheo, vì sợi râu bị đặt hướng sai lạc. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo kiến bị đặt hướng sai lạc, con đường tu tập bị đặt hướng sai lạc, có thể đâm thủng vô minh, làm minh sanh khởi, có thể đạt Niết-bàn; sự tình này không xảy ra. Vì sao? Này các Tỷ-kheo, vì kiến bị đặt hướng sai lạc.
3. Này các Tỷ-kheo, ví như sợi râu của lúa mì, hay sợi râu của lúa mạch được đặt hướng chân chánh, khi bị tay hay chân đè vào, có thể đâm thủng tay hay chân, hay có thể làm đổ máu; sự tình này có xảy ra. Vì sao? Này các Tỷ-kheo, vì sợi râu được đặt hướng chân chánh. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo kiến được đặt hướng chân chánh, con đường tu tập được đặt hướng chân chánh, có thể đâm thủng vô minh, làm minh sanh khởi, có thể chứng đạt Niết-bàn; sự tình này có xảy ra. Vì sao? Này các Tỷ-kheo, vì kiến được đặt hướng chân chánh.
4. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo có kiến được đặt hướng chân chánh, con đường tu tập được đặt hướng chân chánh, đâm thủng vô minh, làm minh sanh khởi, chứng đạt Niết-bàn?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập chánh tri kiến liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ… tu tập chánh định liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy do kiến được đặt hướng chân chánh, do con đường tu tập được đặt hướng chân chánh, nên đâm thủng vô minh, minh được sanh khởi, chứng được Niết-bàn.
Tại Xá-vệ.
Khi ấy, du sĩ Nandiya đến gặp Đức Phật, và chào hỏi Ngài. Sau khi chào hỏi và trò chuyện lịch sự xong, ông ngồi sang một bên và thưa với Đức Phật:
“Thưa ngài Cồ-đàm, có bao nhiêu điều, khi được phát triển và tu tập, sẽ có sự dập tắt là đỉnh cao, là đích đến, và là kết thúc?”
“Tám điều này, khi được phát triển và tu tập, sẽ có sự dập tắt là đỉnh cao, là đích đến, và là kết thúc. Tám điều gì? Đó là: nhìn đúng, suy nghĩ đúng, lời nói đúng, hành động đúng, sống đúng, nỗ lực đúng, niệm đúng, và định đúng. Tám điều này, khi được phát triển và tu tập, sẽ có sự dập tắt là đỉnh cao, là đích đến, và là kết thúc.”
Khi Ngài nói điều này, du sĩ Nandiya thưa với Đức Phật: “Tuyệt vời, thưa ngài Cồ-đàm! Tuyệt vời! … Kể từ hôm nay, xin ngài Cồ-đàm hãy nhớ đến con như một người cư sĩ đã quy y trọn đời.”
1. Tại Sàvatthi.
2. Rồi du sĩ Nandiya đi đến Thế Tôn; sau khi đến, nói lên những lời chào đón hỏi thăm với Thế Tôn, sau khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu liền ngồi xuống một bên.
3. Ngồi một bên, du sĩ Nandiya bạch Thế Tôn:
− Thưa Tôn giả Gotama, có bao nhiêu pháp được tu tập, được làm cho viên mãn, đưa đến Niết-bàn, hướng đến đích Niết-bàn, đưa đến cứu cánh Niết-bàn?
4. − Có tám pháp này, này Nandiya, đưa đến Niết-bàn, hướng đến đích Niết-bàn, đưa đến cứu cánh Niết-bàn. Tức là chánh tri kiến… chánh định. Có tám pháp này, này Nandiya, được tu tập, được làm cho viên mãn, đưa đến Niết-bàn, hướng đến đích Niết-bàn, đưa đến cứu cánh Niết-bàn.
5. Khi được nói vậy, du sĩ Nandiya bạch Thế Tôn:
− Thật vi diệu thay, thưa Tôn giả Gotama! Thật vi diệu thay, thưa Tôn giả Gotama! Như người dựng đứng lại những gì bị quăng ngã xuống… từ nay cho đến mạng chung, con xin trọn đời quy ngưỡng.
Tại Xá-vệ.
“Này các Tỷ kheo, ta muốn đi nhập thất trong nửa tháng. Không ai được đến gần ta, ngoại trừ người mang thức ăn khất thực cho ta.”
“Vâng, bạch Thế Tôn,” các Tỷ kheo ấy đáp lời. Và không ai đến gần Ngài, ngoại trừ người mang thức ăn khất thực.
Sau đó, sau nửa tháng trôi qua, Đức Phật ra khỏi nơi nhập thất và nói với các Tỷ kheo:
"Này các Tỷ kheo, ta đã thực hành một phần của thiền định mà ta đã thực hành khi mới giác ngộ. Ta hiểu rằng có cảm giác do cái nhìn sai điều kiện hóa và cảm giác do cái nhìn đúng điều kiện hóa. … Có cảm giác do sự tập trung sai điều kiện hóa, và cảm giác do sự tập trung đúng điều kiện hóa.
Có cảm giác do ham muốn, do suy nghĩ, và do nhận thức điều kiện hóa. Chừng nào ham muốn, suy nghĩ, và nhận thức chưa lắng xuống, thì còn có cảm giác do đó điều kiện hóa. Khi ham muốn, suy nghĩ, và nhận thức lắng xuống, thì có cảm giác do đó điều kiện hóa.
Có sự nỗ lực để đạt được điều chưa đạt được. Khi trạng thái đó đã được đạt đến, cũng có cảm giác do đó điều kiện hóa."
1. Nhân duyên ở Sàvatthi.
2. − Này các Tỷ-kheo, Ta muốn sống Thiền định trong nửa tháng, không có ai đến yết kiến Ta, trừ độc nhất người mang đồ ăn khất thực.
− Thưa vâng, bạch Thế Tôn.
Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Như vậy, không một ai đến yết kiến Thế Tôn, trừ một người người mang đồ ăn khất thực lại.
3. Rồi Thế Tôn sau nửa tháng, từ chỗ Thiền tịnh đứng dậy và gọi các Tỷ-kheo:
− Với sự an trú, Ta đã trú khi Ta mới chứng Chánh đẳng Chánh giác, nhưng Ta chỉ trú một phần thôi.
4. Như vậy, Ta rõ biết những gì được cảm thọ do duyên tà kiến, những gì được cảm thọ do duyên chánh kiến… những gì được cảm thọ do duyên tà định, những gì được cảm thọ do duyên chánh định, những gì được cảm thọ do duyên ước muốn (chanda), những gì được cảm thọ do duyên tầm (vitakka), những gì được cảm thọ do duyên tưởng (sannà).
5. Khi ước muốn không tịnh chỉ, thời tầm không tịnh chỉ, tưởng không tịnh chỉ; do duyên như vậy, có được những cảm thọ. Và khi ước muốn được tịnh chỉ, nhưng tầm chưa được tịnh chỉ, tưởng chưa được tịnh chỉ; do duyên như vậy, có được những cảm thọ. Và khi ước muốn được tịnh chỉ, tầm được tịnh chỉ, nhưng tưởng chưa được tịnh chỉ, do duyên như vậy, có được những cảm thọ. Và khi ước muốn được tịnh chỉ, tầm được tịnh chỉ, tưởng được tịnh chỉ, do duyên như vậy, có được những cảm thọ.
6. Ðối với người chưa chứng đạt, cần phải tinh tấn để được chứng đạt. Trong trường hợp đã được chứng đạt; do duyên như vậy, có được những cảm thọ.
Tại Xá-vệ.
“Này các Tỷ kheo, ta muốn đi nhập thất trong ba tháng. Không ai được đến gần ta, ngoại trừ người mang thức ăn khất thực cho ta.”
“Vâng, bạch Thế Tôn,” các Tỷ kheo ấy đáp lời. Và không ai đến gần Ngài, ngoại trừ người mang thức ăn khất thực.
Sau đó, sau ba tháng trôi qua, Đức Phật ra khỏi nơi nhập thất và nói với các Tỷ kheo:
"Này các Tỷ kheo, ta đã thực hành một phần của thiền định mà ta đã thực hành khi mới giác ngộ.
Ta hiểu rằng có cảm giác do cái nhìn sai và do sự lắng xuống của cái nhìn sai điều kiện hóa, do cái nhìn đúng và do sự lắng xuống của cái nhìn đúng điều kiện hóa. … Có cảm giác do sự tập trung sai và do sự lắng xuống của sự tập trung sai điều kiện hóa, do sự tập trung đúng và do sự lắng xuống của sự tập trung đúng điều kiện hóa.
Có cảm giác do ham muốn và do sự lắng xuống của ham muốn điều kiện hóa, do suy nghĩ và do sự lắng xuống của suy nghĩ điều kiện hóa, do nhận thức và do sự lắng xuống của nhận thức điều kiện hóa. Chừng nào ham muốn, suy nghĩ, và nhận thức chưa lắng xuống, thì còn có cảm giác do đó điều kiện hóa. Khi ham muốn, suy nghĩ, và nhận thức lắng xuống, thì có cảm giác do đó điều kiện hóa.
Có sự nỗ lực để đạt được điều chưa đạt được. Khi trạng thái đó đã được đạt đến, cũng có cảm giác do đó điều kiện hóa."
1-2. Ở Sàvatthi…
− Này các Tỷ-kheo, Ta muốn sống Thiền tịnh trong ba tháng…
3. Sau ba tháng, Thế Tôn từ Thiền tịnh đứng dậy, gọi các Tỷ-kheo:
− Với sự an trú, Ta đã trú khi Ta mới chứng Chánh đẳng Chánh giác. Nhưng Ta chỉ trú một phần thôi.
4. Như vậy, Ta rõ biết (pajànàmi) những gì được cảm thọ do duyên tà kiến, những gì được cảm thọ do duyên tà kiến được tịnh chỉ, những gì được cảm thọ do duyên chánh kiến, những gì được cảm thọ do duyên chánh kiến được tịnh chỉ, những gì được cảm thọ do duyên tà định, những gì được cảm thọ do duyên tà định được tịnh chỉ, những gì được cảm thọ do duyên chánh định, những gì được cảm thọ do duyên chánh định được tịnh chỉ, những gì được cảm thọ do duyên ước muốn (chanda), những gì được cảm thọ do duyên ước muốn được tịnh chỉ, những gì được cảm thọ do duyên tầm, những gì được cảm thọ do duyên tầm được tịnh chỉ, những gì được cảm thọ do duyên tưởng, những gì được cảm thọ do duyên tưởng được tịnh chỉ.
5. Khi ước muốn không tịnh chỉ, tầm không tịnh chỉ, tưởng không tịnh chỉ; do duyên như vậy, có được những cảm thọ. Và khi ước muốn được tịnh chỉ, nhưng tầm chưa được tịnh chỉ, tưởng chưa được tịnh chỉ; do duyên như vậy, có được những cảm thọ. Và khi ước muốn được tịnh chỉ, tầm được tịnh chỉ, nhưng tưởng chưa được tịnh chỉ; do duyên như vậy, có được những cảm thọ. Và khi ước muốn được tịnh chỉ, tầm được tịnh chỉ, tưởng được tịnh chỉ; do duyên như vậy, có được những cảm thọ.
6. Ðối với người chưa chứng đạt, cần phải tinh tấn để chứng đạt. Trong trường hợp đã được chứng đạt; do duyên như vậy, có được những cảm thọ.
Tại Xá-vệ.
Khi ấy, một Tỷ kheo đến gặp Đức Phật… và hỏi Ngài: “Bạch Thế Tôn, người ta nói về một người được gọi là ‘người đang tu học’. Một người đang tu học được định nghĩa như thế nào?”
“Này Tỷ kheo, đó là người có cái nhìn đúng, suy nghĩ đúng, lời nói đúng, hành động đúng, sống đúng, nỗ lực đúng, niệm đúng, và định đúng của một người đang tu học. Đó là cách một người đang tu học được định nghĩa.”
1. Ở Sàvatthi.
2. Rồi một Tỷ-kheo đi đến Thế Tôn…
3. Ngồi một bên, Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:
− “Hữu học, hữu học”, bạch Thế Tôn, được gọi là như vậy. Cho đến như thế nào, bạch Thế Tôn, là bậc hữu học?
4. − Ở đây, này Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đầy đủ chánh kiến của bậc hữu học… đầy đủ chánh định của bậc hữu học. Cho đến như vậy, Tỷ-kheo ấy được gọi là bậc hữu học.
Tại Xá-vệ.
“Này các Tỷ kheo, tám điều này không xuất hiện để được phát triển và tu tập trừ khi một Bậc Giác Ngộ, một bậc hoàn thiện, một vị Phật toàn giác đã xuất hiện. Tám điều gì? Đó là: nhìn đúng, suy nghĩ đúng, lời nói đúng, hành động đúng, sống đúng, nỗ lực đúng, niệm đúng, và định đúng. Tám điều này không xuất hiện để được phát triển và tu tập trừ khi một Bậc Giác Ngộ, một bậc hoàn thiện, một vị Phật toàn giác đã xuất hiện.”
1. Ở Sàvatthi…
2. − Có tám pháp này được tu tập, được làm cho viên mãn, chưa được sanh khởi, có thể sanh khởi, nhưng chỉ khi nào Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh Ðẳng Giác xuất hiện.
3. Thế nào là tám? Tức là chánh tri kiến… chánh định. Tám pháp này, này các Tỷ-kheo, được tu tập, được làm cho viên mãn, chưa được sanh khởi có thể sanh khởi, nhưng chỉ khi nào Như Lai, bậc A-lahán, Chánh Ðẳng Giác xuất hiện.
Tại Xá-vệ.
“Này các Tỷ kheo, tám điều này không xuất hiện để được phát triển và tu tập ngoài sự rèn luyện của Bậc Thiêng Liêng. Tám điều gì? Đó là: nhìn đúng, suy nghĩ đúng, lời nói đúng, hành động đúng, sống đúng, nỗ lực đúng, niệm đúng, và định đúng. Đây là tám điều không xuất hiện để được phát triển và tu tập ngoài sự rèn luyện của Bậc Thiêng Liêng.”
1. Ở Sàvatthi…
2. − Có tám pháp này, này các Tỷ-kheo, được tu tập, được làm cho viên mãn, nếu chưa sanh khởi có thể sanh khởi, nhưng chỉ trong giới luật của bậc Thiện Thệ.
3. Thế nào là tám? Tức là chánh tri kiến… chánh định. Có tám pháp này, này các Tỷ-kheo, được tu tập, được làm cho viên mãn, nếu chưa được sanh khởi có thể sanh khởi, nhưng chỉ trong giới luật của bậc Thiện Thệ.
Tại Xá-vệ.
“Này các Tỷ kheo, tám điều này không xuất hiện để được thanh tịnh, sáng tỏ, không tì vết, và thoát khỏi các sự hư hỏng trừ khi một Bậc Giác Ngộ, một bậc hoàn thiện, một vị Phật toàn giác đã xuất hiện. Tám điều gì? Đó là: nhìn đúng, suy nghĩ đúng, lời nói đúng, hành động đúng, sống đúng, nỗ lực đúng, niệm đúng, và định đúng. Tám điều này không xuất hiện để được thanh tịnh, sáng tỏ, không tì vết, và thoát khỏi các sự hư hỏng trừ khi một Bậc Giác Ngộ, một bậc hoàn thiện, một vị Phật toàn giác đã xuất hiện.”
1-2. Tại Sàvatthi…
Thế Tôn nói như sau:
3. − Có tám pháp này, này các Tỷ-kheo, thanh tịnh, trong sáng, không cấu uế, ly các phiền não, nếu chưa sanh khởi có thể sanh khởi, nhưng chỉ khi nào Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh Ðẳng Giác xuất hiện.
4. Thế nào là tám? Tức là chánh tri kiến… chánh định. Có tám pháp này, này các Tỷ-kheo, thanh tịnh, trong sáng, không có cấu uế, ly các phiền não, nếu chưa sanh khởi có thể sanh khởi, nhưng chỉ khi nào Như Lai, bậc A-la-hán Chánh Ðẳng Giác xuất hiện.
Tại Xá-vệ.
“Này các Tỷ kheo, tám điều này không xuất hiện để được thanh tịnh, sáng tỏ, không tì vết, và thoát khỏi các sự hư hỏng ngoài sự rèn luyện của Bậc Thiêng Liêng. Tám điều gì? Đó là: nhìn đúng, suy nghĩ đúng, lời nói đúng, hành động đúng, sống đúng, nỗ lực đúng, niệm đúng, và định đúng. Tám điều này không xuất hiện để được thanh tịnh, sáng tỏ, không tì vết, và thoát khỏi các sự hư hỏng ngoài sự rèn luyện của Bậc Thiêng Liêng.”
1-2. Tại Sàvatthi…
Thế Tôn nói như sau:
3. − Có tám pháp này, này các Tỷ-kheo, thanh tịnh, trong sáng… có thể sanh khởi, nhưng chỉ trong giới luật của bậc Thiện Thệ.
4. Thế nào là tám? Tức là chánh tri kiến… chánh định. Có tám pháp này, này các Tỷ-kheo, thanh tịnh, trong sáng, không có cấu uế, ly các phiền não, nếu chưa sanh khởi có thể sanh khởi, nhưng chỉ trong giới luật của bậc Thiện Thệ.
Như vầy tôi nghe. Một thời, các tôn giả A-nan và Bhadda đang ở gần Pāṭaliputta, trong Tu viện Gà. Khi ấy, vào cuối buổi chiều, Tôn giả Bhadda ra khỏi nơi nhập thất, đến gặp Tôn giả A-nan, và chào hỏi ngài. Sau khi chào hỏi và trò chuyện lịch sự xong, ngài ngồi sang một bên và nói với A-nan:
“Thưa Tôn giả, người ta nói về một thứ gọi là ‘không phải con đường tâm linh’. Cái gì không phải là con đường tâm linh?”
“Lành thay, lành thay, Tôn giả Bhadda! Cách tiếp cận và diễn đạt của ngài thật tuyệt vời, và đó là một câu hỏi hay. Vì ngài đã hỏi: ‘Người ta nói về một thứ gọi là “không phải con đường tâm linh”. Cái gì không phải là con đường tâm linh?’”
“Vâng, thưa Tôn giả.”
“Cái không phải là con đường tâm linh chính là con đường tám nhánh sai lầm, tức là: nhìn sai, suy nghĩ sai, lời nói sai, hành động sai, sống sai, nỗ lực sai, niệm sai, và định sai.”
1. Như vầy tôi nghe.
Một thời Tôn giả Ananda, Tôn giả Bhadda trú tại Vườn Gà, tại Pàtaliputta.
2. Rồi Tôn giả Bhadda, vào buổi chiều, từ Thiền tịnh đứng dậy, đi đến Tôn giả Ananda; sau khi đến, nói lên với Tôn giả Ananda những lời chào đón hỏi thăm, sau khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu, liền ngồi xuống một bên.
3. Ngồi một bên, Tôn giả Bhadda nói với Tôn giả Ananda:
− “Phi Phạm hạnh, phi Phạm hạnh”, này Hiền giả Ananda, được nói đến như vậy. Thế nào, thưa Hiền giả, là phi Phạm hạnh?
− Lành thay, lành thay, Hiền giả Bhadda! Hiền thiện thay, này Hiền giả Bhadda, là đường hầm (ummagga) của Hiền giả! Hiền thiện thay, là lời biện tài! Tốt đẹp thay, là câu hỏi!
4. Này Hiền giả Bhadda, có phải như vầy là câu hỏi của Hiền giả: “Phi Phạm hạnh, phi Phạm hạnh, này Hiền giả Ananda, được nói đến như vậy. Thế nào, thưa Hiền giả, là phi Phạm hạnh?” chăng?
− Thưa vâng, Hiền giả.
5. − Này Hiền giả, con đường tà đạo tám ngành này là phi Phạm hạnh. Tức là tà tri kiến… tà định.
Tại Pāṭaliputta.
“Thưa Tôn giả, người ta nói về một thứ gọi là ‘con đường tâm linh’. Con đường tâm linh là gì? Và đâu là đỉnh cao của con đường tâm linh?”
“Lành thay, lành thay, Tôn giả Bhadda! Cách tiếp cận và diễn đạt của ngài thật tuyệt vời, và đó là một câu hỏi hay. Vì ngài đã hỏi: ‘Người ta nói về một thứ gọi là “con đường tâm linh”. Con đường tâm linh là gì? Và đâu là đỉnh cao của con đường tâm linh?’”
“Vâng, thưa Tôn giả.”
"Con đường tâm linh chính là con đường tám nhánh cao quý này, tức là: nhìn đúng, suy nghĩ đúng, lời nói đúng, hành động đúng, sống đúng, nỗ lực đúng, niệm đúng, và định đúng.
Sự chấm dứt tham, sân, và si: đây là đỉnh cao của con đường tâm linh."
1-2. Nhân duyên ở Pàtaliputta…
3.− “Phạm hạnh, Phạm hạnh”, này Hiền giả Ananda, được nói đến như vậy. Này Hiền giả, thế nào là
Phạm hạnh, thế nào là cứu cánh Phạm hạnh?
− Lành thay, lành thay, này Hiền giả Bhadda! Hiền thiện thay, này Hiền giả Bhadda, là đường hầm của Hiền giả! Hiền thiện thay, là lời biện tài! Tốt đẹp thay, là câu hỏi!
4. Này Hiền giả Bhadda, có phải như vầy là câu hỏi của Hiền giả: “Phạm hạnh, Phạm hạnh, này Hiền giả Ananda, như vậy được nói đến. Này Hiền giả, thế nào là Phạm hạnh, thế nào là cứu cánh Phạm hạnh?” chăng?
− Thưa phải, Hiền giả.
5. − Này Hiền giả, con đường Thánh đạo Tám ngành này là Phạm hạnh. Tức là chánh tri kiến… chánh định. Này Hiền giả, đoạn tận tham, đoạn tận sân, đoạn tận si là cứu cánh Phạm hạnh này.
Tại Pāṭaliputta.
“Thưa Tôn giả, người ta nói về một thứ gọi là ‘con đường tâm linh’. Con đường tâm linh là gì? Ai là người trên con đường tâm linh? Và đâu là đỉnh cao của con đường tâm linh?”
"Lành thay, lành thay, Tôn giả Bhadda! Cách tiếp cận và diễn đạt của ngài thật tuyệt vời, và đó là một câu hỏi hay. …
Con đường tâm linh chính là con đường tám nhánh cao quý này, tức là: nhìn đúng, suy nghĩ đúng, lời nói đúng, hành động đúng, sống đúng, nỗ lực đúng, niệm đúng, và định đúng.
Người nào sở hữu con đường tám nhánh cao quý này được gọi là người trên con đường tâm linh.
Sự chấm dứt tham, sân, và si: đây là đỉnh cao của con đường tâm linh."
1-2. Nhân duyên tại Pàtaliputta…
3.− “Phạm hạnh, Phạm hạnh”, thưa Hiền giả, như vậy được nói đến. Thưa Hiền giả, thế nào là Phạm hạnh? Thế nào là người hành Phạm hạnh? Thế nào là cứu cánh Phạm hạnh?
4. − Lành thay, lành thay, Hiền giả Bhadda! Hiền thiện thay, này Hiền giả Bhadda, là đường hầm của Hiền giả! Hiền thiện thay là lời biện tài! Tốt đẹp thay, là câu hỏi!
5. Này Hiền giả Bhadda, có phải như vầy là câu hỏi của Hiền giả: “Phạm hạnh, Phạm hạnh, này Hiền giả Ananda, như vậy được nói đến. Này Hiền giả, thế nào là Phạm hạnh? Thế nào là người hành Phạm hạnh? Thế nào là cứu cánh Phạm hạnh?” chăng?
− Thưa phải, Hiền giả.
6. − Này Hiền giả, con đường Thánh đạo Tám ngành này là Phạm hạnh, tức là chánh tri kiến… chánh định. Này Hiền giả, ai đầy đủ Thánh đạo Tám ngành này, người ấy được gọi là người hành Phạm hạnh. Này Hiền giả, đoạn tận tham, đoạn tận sân, đoạn tận si, đây là cứu cánh Phạm hạnh.
Tại Xá-vệ.
"Này các Tỷ kheo, ta sẽ dạy các con về con đường sai lầm và con đường đúng đắn. Hãy lắng nghe…
Và con đường sai lầm là gì? Đó là nhìn sai, suy nghĩ sai, lời nói sai, hành động sai, sống sai, nỗ lực sai, niệm sai, và định sai. Đây được gọi là con đường sai lầm.
Và con đường đúng đắn là gì? Đó là nhìn đúng, suy nghĩ đúng, lời nói đúng, hành động đúng, sống đúng, nỗ lực đúng, niệm đúng, và định đúng. Đây được gọi là con đường đúng đắn."
1-2. Nhân duyên ở Sàvatthi…
3. − Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng cho các Ông về tà tánh và chánh tánh. Hãy lắng nghe.
4. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là tà tánh? Tức là tà tri kiến… tà định. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là tà tánh.
5. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là chánh tánh? Tức là chánh tri kiến… chánh định. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là chánh tánh.
Tại Xá-vệ.
"Này các Tỷ kheo, ta sẽ dạy các con về các phẩm chất thiện và bất thiện. Hãy lắng nghe…
Và các phẩm chất bất thiện là gì? Đó là nhìn sai, suy nghĩ sai, lời nói sai, hành động sai, sống sai, nỗ lực sai, niệm sai, và định sai. Đây được gọi là các phẩm chất bất thiện.
Và các phẩm chất thiện là gì? Đó là nhìn đúng, suy nghĩ đúng, lời nói đúng, hành động đúng, sống đúng, nỗ lực đúng, niệm đúng, và định đúng. Đây được gọi là các phẩm chất thiện."
1-2. Nhân duyên ở Sàvatthi.
Thế Tôn nói như sau:
3. − Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng cho các Ông về bất thiện pháp và thiện pháp. Hãy lắng nghe.
4. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là bất thiện pháp? Tức là tà tri kiến… tà định. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là bất thiện pháp.
5. Thế nào là thiện pháp? Tức là chánh tri kiến… chánh định. Ðây gọi là thiện pháp.
Tại Xá-vệ.
"Này các Tỷ kheo, ta sẽ dạy các con về sự thực hành sai lầm và sự thực hành đúng đắn. Hãy lắng nghe…
Và sự thực hành sai lầm là gì? Đó là nhìn sai, suy nghĩ sai, lời nói sai, hành động sai, sống sai, nỗ lực sai, niệm sai, và định sai. Đây được gọi là sự thực hành sai lầm.
Và sự thực hành đúng đắn là gì? Đó là nhìn đúng, suy nghĩ đúng, lời nói đúng, hành động đúng, sống đúng, nỗ lực đúng, niệm đúng, và định đúng. Đây được gọi là sự thực hành đúng đắn."
1-2. Sàvatthi.
Thế Tôn nói như sau:
3. − Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng cho các Ông về tà đạo lộ và chánh đạo lộ. Hãy lắng nghe.
4. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là tà đạo lộ? Tức là tà tri kiến… tà định. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là tà đạo lộ.
5. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là chánh đạo lộ? Tức là chánh tri kiến… chánh định. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là chánh đạo lộ.
Tại Xá-vệ.
"Này các Tỷ kheo, ta không tán dương sự thực hành sai lầm đối với người tại gia hay người xuất gia. Vì sự thực hành sai lầm, cả người tại gia lẫn người xuất gia đều không thành công trong hệ thống giáo pháp thiện lành.
Và sự thực hành sai lầm là gì? Đó là nhìn sai, suy nghĩ sai, lời nói sai, hành động sai, sống sai, nỗ lực sai, niệm sai, và định sai. Đây được gọi là sự thực hành sai lầm. Ta không tán dương sự thực hành sai lầm đối với người tại gia hay người xuất gia. Vì sự thực hành sai lầm, cả người tại gia lẫn người xuất gia đều không thành công trong hệ thống giáo pháp thiện lành.
Ta tán dương sự thực hành đúng đắn đối với người tại gia và người xuất gia. Vì sự thực hành đúng đắn, cả người tại gia lẫn người xuất gia đều thành công trong hệ thống giáo pháp thiện lành. Và sự thực hành đúng đắn là gì? Đó là nhìn đúng, suy nghĩ đúng, lời nói đúng, hành động đúng, sống đúng, nỗ lực đúng, niệm đúng, và định đúng. Đây được gọi là sự thực hành đúng đắn. Ta tán dương sự thực hành đúng đắn đối với người tại gia và người xuất gia.
Vì sự thực hành đúng đắn, cả người tại gia lẫn người xuất gia đều thành công trong hệ thống giáo pháp thiện lành."
1-2. Sàvatthi.
Thế Tôn nói như sau:
3. − Này các Tỷ-kheo, với người tại gia hay với người xuất gia, Ta không tán thán tà đạo lộ.
4. Người tại gia hay người xuất gia, theo tà hạnh, này các Tỷ-kheo, do vì tà hạnh và nhân tà hạnh, vị ấy không phải là người phát huy (àràdhaka) chánh lý (nàyam), pháp (dhammam), và thiện (kusatam). Và này các Tỷ-kheo, thế nào là tà đạo lộ? Tức là tà tri kiến… tà định. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là tà đạo lộ. Ðối với người tại gia hay người xuất gia, này các Tỷ-kheo, Ta không tán thán tà đạo lộ.
5. Người tại gia hay người xuất gia theo tà hạnh, này các Tỷ-kheo, do vì tà hạnh và nhân tà hạnh, vị ấy không phải là người phát huy chánh lý, pháp và thiện.
6. Và này các Tỷ-kheo, với người tại gia hay với người xuất gia, Ta tán thán chánh đạo lộ.
7. Người tại gia hay người xuất gia theo chánh hạnh, này các Tỷ-kheo, do vì chánh hạnh và nhân chánh hạnh, vị ấy là người phát triển chánh lý, pháp và thiện. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là chánh đạo lộ? Tức là chánh tri kiến… chánh định. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là chánh đạo lộ. Và này với người tại gia hay người xuất gia, Ta tán thán chánh đạo lộ.
8. Người tại gia, hay người xuất gia, theo chánh hạnh, này các Tỷ-kheo, do vì chánh hạnh và do nhân chánh hạnh, vị ấy trở thành người phát huy chánh lý, pháp và thiện.
Tại Xá-vệ.
"Này các Tỷ kheo, ta sẽ dạy các con về một người không chân thật và một người chân thật. Hãy lắng nghe…
Và một người không chân thật là gì? Đó là người có nhìn sai, suy nghĩ sai, lời nói sai, hành động sai, sống sai, nỗ lực sai, niệm sai, và định sai. Đây được gọi là một người không chân thật.
Và một người chân thật là gì? Đó là người có nhìn đúng, suy nghĩ đúng, lời nói đúng, hành động đúng, sống đúng, nỗ lực đúng, niệm đúng, và định đúng. Đây được gọi là một người chân thật."
1-2. Ở Sàvatthi…
Thế Tôn nói như sau:
3. − Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng cho các Ông về phi chân nhân và chân nhân. Hãy lắng nghe.
4. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là phi chân nhân? Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người theo tà tri kiến, tà tư duy, tà ngữ, tà nghiệp, tà mạng, là tinh tấn, tà niệm, tà định. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là phi chân nhân.
5. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là chân nhân? Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người theo chánh tri kiến, theo chánh tư duy, theo chánh ngữ, theo chánh nghiệp, theo chánh mạng, theo chánh tinh tấn, theo chánh niệm, theo chánh định. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là chân nhân.
Tại Xá-vệ.
"Này các Tỷ kheo, ta sẽ dạy các con về một người không chân thật và một người còn không chân thật hơn, một người chân thật và một người còn chân thật hơn. Hãy lắng nghe…
Và một người không chân thật là gì? Đó là người có nhìn sai, suy nghĩ sai, lời nói sai, hành động sai, sống sai, nỗ lực sai, niệm sai, và định sai. Đây được gọi là một người không chân thật.
Và một người còn không chân thật hơn là gì? Đó là người có nhìn sai, suy nghĩ sai, lời nói sai, hành động sai, sống sai, nỗ lực sai, niệm sai, định sai, hiểu biết sai, và giải thoát sai. Đây được gọi là một người còn không chân thật hơn.
Và một người chân thật là gì? Đó là người có nhìn đúng, suy nghĩ đúng, lời nói đúng, hành động đúng, sống đúng, nỗ lực đúng, niệm đúng, và định đúng. Đây được gọi là một người chân thật.
Và một người còn chân thật hơn là gì? Đó là người có nhìn đúng, suy nghĩ đúng, lời nói đúng, hành động đúng, sống đúng, nỗ lực đúng, niệm đúng, định đúng, hiểu biết đúng, và giải thoát đúng. Đây được gọi là một người còn chân thật hơn."
1-2. Ở Sàvatthi…
Ở đấy, Thế Tôn nói như sau:
3. − Ta sẽ giảng cho các Ông, này các Tỷ-kheo, về phi chân nhân và tệ hơn phi chân nhân. Ta sẽ giảng cho các Ông, này các Tỷ-kheo, về chân nhân và tốt hơn chân nhân. Hãy lắng nghe…
4. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là phi chân nhân? Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người theo tà kiến… theo tà định. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là phi chân nhân.
5. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là phi chân nhân còn tệ hơn phi chân nhân? Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người theo tà kiến… theo tà định, theo tà trí, theo tà giải thoát. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là phi chân nhân còn tệ hơn phi chân nhân.
6. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là bậc chân nhân? Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người theo chánh tri kiến… theo chánh định. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là chân nhân.
7. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là bậc chân nhân còn tốt đẹp hơn bậc chân nhân? Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người theo chánh tri kiến… theo chánh định, theo chánh trí, theo chánh giải thoát. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là bậc chân nhân còn tốt đẹp hơn các bậc chân nhân.
Tại Xá-vệ.
"Một cái nồi không có giá đỡ thì dễ bị lật, nhưng nếu có giá đỡ thì khó bị lật. Tương tự như vậy, một tâm trí không có giá đỡ thì dễ bị lật, nhưng nếu có giá đỡ thì khó bị lật.
Và giá đỡ cho tâm trí là gì? Đó chính là con đường tám nhánh cao quý này, tức là: nhìn đúng, suy nghĩ đúng, lời nói đúng, hành động đúng, sống đúng, nỗ lực đúng, niệm đúng, và định đúng. Đây là giá đỡ cho tâm trí.
Một cái nồi không có giá đỡ thì dễ bị lật, nhưng nếu có giá đỡ thì khó bị lật. Tương tự như vậy, một tâm trí không có giá đỡ thì dễ bị lật, nhưng nếu có giá đỡ thì khó bị lật."
1-2. Ở Sàvatthi…
3.− Này các Tỷ-kheo, ví như một cái bình, nếu không có cái giá chống đỡ thời dễ bị nghiêng ngã, nếu có cái giá chống đỡ thời khó nghiêng ngã. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, nếu tâm không có cái giá chống đỡ thời dễ bị nghiêng ngã, nếu có cái giá chống đỡ thời khó nghiêng ngã.
4. Và này các Tỷ-kheo, cái gì là giá chống đỡ cho tâm? Chính là Thánh đạo Tám ngành này, tức là chánh tri kiến… chánh định. Ðây gọi là cái giá chống đỡ tâm.
5. Này các Tỷ-kheo, ví như cái bình không có cái giá chống đỡ thời dễ bị nghiêng ngã, nếu có cái giá chống đỡ thời khó bị nghiêng ngã. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, nếu tâm không có cái giá chống đỡ thời dễ bị nghiêng ngã, nếu có cái giá chống đỡ thời khó bị nghiêng ngã.
Tại Xá-vệ.
"Này các Tỷ kheo, ta sẽ dạy các con về định đúng cao quý cùng với các điều kiện thiết yếu và các điều kiện tiên quyết của nó. Hãy lắng nghe…
Và định đúng cao quý cùng với các điều kiện thiết yếu và các điều kiện tiên quyết của nó là gì? Đó là nhìn đúng, suy nghĩ đúng, lời nói đúng, hành động đúng, sống đúng, nỗ lực đúng, và niệm đúng.
Sự hợp nhất của tâm với bảy yếu tố này làm điều kiện tiên quyết được gọi là định đúng cao quý ‘cùng với các điều kiện thiết yếu’ và ‘cùng với các điều kiện tiên quyết’ của nó."
1-2. Ở Sàvatthi…
Rồi Thế Tôn nói như sau:
3. − Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ thuyết cho các Ông về chánh định với sở y (saupanisam), với tư lường (saparikkhàram). Hãy lắng nghe.
4. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là chánh định với sở y, với tư lương? Tức là chánh tri kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm.
5. Nhứt tâm, này các Tỷ-kheo, có bảy chi phần này làm tư lương. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là Thánh chánh định với sở y, với tư lường.
Tại Xá-vệ.
"Này các Tỷ kheo, có ba loại cảm giác này. Ba loại nào? Cảm giác dễ chịu, khó chịu, và trung tính. Đây là ba loại cảm giác.
Con đường tám nhánh cao quý nên được phát triển để hiểu biết hoàn toàn ba loại cảm giác này. Con đường tám nhánh cao quý là gì? Đó là nhìn đúng, suy nghĩ đúng, lời nói đúng, hành động đúng, sống đúng, nỗ lực đúng, niệm đúng, và định đúng.
Con đường tám nhánh cao quý này nên được phát triển để hiểu biết hoàn toàn ba loại cảm giác này."
1-2. Ở Sàvatthi…
Thế Tôn nói như sau:
3. − Này các Tỷ-kheo, có ba thọ này. Thế nào là ba? Lạc thọ, khổ thọ, phi khổ phi lạc thọ. Này các Tỷ-kheo, đây là ba thọ này.
4. Muốn liễu tri ba thọ này cần phải tu tập Thánh đạo Tám ngành, tức là chánh tri kiến… chánh định. Muốn liễu tri thọ này cần phải tu tập Thánh đạo Tám ngành.
Tại Xá-vệ.
Khi ấy, Tôn giả Uttiya đến gặp Đức Phật… và hỏi Ngài: “Vừa rồi, bạch Thế Tôn, khi con đang nhập thất riêng, ý nghĩ này nảy ra trong tâm con. ‘Đức Phật đã nói về năm loại kích thích giác quan. Chúng là gì?’”
"Lành thay, lành thay, Uttiya! Ta đã nói về năm loại kích thích giác quan này. Năm loại nào? Hình ảnh được biết bởi mắt, vốn đáng yêu, đáng mong muốn, dễ chịu, thú vị, thuộc về giác quan, và khêu gợi. Âm thanh được biết bởi tai… Mùi hương được biết bởi mũi… Vị được biết bởi lưỡi… Sự xúc chạm được biết bởi thân, vốn đáng yêu, đáng mong muốn, dễ chịu, thú vị, thuộc về giác quan, và khêu gợi. Đây là năm loại kích thích giác quan mà ta đã nói đến.
Con đường tám nhánh cao quý nên được phát triển để từ bỏ năm loại kích thích giác quan này. Con đường tám nhánh cao quý là gì? Đó là nhìn đúng, suy nghĩ đúng, lời nói đúng, hành động đúng, sống đúng, nỗ lực đúng, niệm đúng, và định đúng. Đây là con đường tám nhánh cao quý nên được phát triển để từ bỏ năm loại kích thích giác quan này."
1-2. Nhân duyên ở Sàvatthi…
3. Rồi Tôn giả Uittiya đi đến Thế Tôn…
4. Ngồi một bên, Tôn giả Uttiya bạch Thế Tôn:
− Ở đây, bạch Thế Tôn, trong khi con độc cư Thiền tịnh, tư tưởng như sau được khởi lên: “Năm dục công đức được Thế Tôn nói đến, và năm dục công đức được Thế Tôn nói đến là gì?”
5 − Lành thay, lành thay, này Uttiya! Năm dục công đức này được Ta nói đến, này Uttiya. Thế nào là năm? Các sắc do mắt nhận thức khả lạc, khả hỷ, khả ý, khả ái, liên hệ đến dục, hấp dẫn, các tiếng do tai nhận thức… các hương do mũi nhận thức… các vị do lưỡi nhận nhận thức… các xúc do thân nhận thức khả lạc, khả hỷ, khả ý, khả ái, liên hệ đến dục, hấp dẫn. Năm dục công đức này, này Uttiya, được Ta nói đến.
6. Muốn đoạn tận năm dục công đức này, này Uttiya, cần phải tu tập Thánh đạo Tám ngành. Thế nào là Thánh đạo Tám ngành? Tức là chánh tri kiến… chánh định. Muốn đoạn tận năm dục công đức này, này
Uttiya, cần phải tu tập Thánh đạo Tám ngành này.
Tại Xá-vệ.
"Này các Tỷ kheo, ta sẽ dạy các con về sự thực hành sai lầm và sự thực hành đúng đắn. Hãy lắng nghe…
Và sự thực hành sai lầm là gì? Đó là nhìn sai, suy nghĩ sai, lời nói sai, hành động sai, sống sai, nỗ lực sai, niệm sai, và định sai. Đây được gọi là sự thực hành sai lầm.
Và sự thực hành đúng đắn là gì? Đó là nhìn đúng, suy nghĩ đúng, lời nói đúng, hành động đúng, sống đúng, nỗ lực đúng, niệm đúng, và định đúng. Đây được gọi là sự thực hành đúng đắn."
1-2. Nhân duyên ở Sàvatthi…
Thế Tôn nói như sau:
3. − Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng cho các Ông về tà hạnh và về chánh hạnh. Hãy lắng nghe.
4. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là tà hạnh? Tức là tà tri kiến… tà định. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là tà hạnh.
5. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là chánh hạnh? Tức là chánh tri kiến… chánh định. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là chánh hạnh.
Tại Xá-vệ.
"Này các Tỷ kheo, ta sẽ dạy các con về người thực hành sai lầm và người thực hành đúng đắn. Hãy lắng nghe…
Và ai là người thực hành sai lầm? Đó là người có nhìn sai, suy nghĩ sai, lời nói sai, hành động sai, sống sai, nỗ lực sai, niệm sai, và định sai. Đây được gọi là người thực hành sai lầm.
Và ai là người thực hành đúng đắn? Đó là người có nhìn đúng, suy nghĩ đúng, lời nói đúng, hành động đúng, sống đúng, nỗ lực đúng, niệm đúng, và định đúng. Đây được gọi là người thực hành đúng đắn."
1-2. Ở Sàvatthi…
Ở đây, Thế Tôn nói như sau:
3. − Và này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng cho các Ông về người tà hạnh và người chánh hạnh. Hãy lắng nghe.
4. Này các Tỷ-kheo, thế nào là người tà hạnh? Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người theo tà kiến… theo tà định. Ðây gọi là người tà hạnh.
5. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là người chánh hạnh? Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người theo chánh tri kiến… chánh định. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là người chánh hạnh.
Tại Xá-vệ.
"Này các Tỷ kheo, ai đã bỏ lỡ con đường tám nhánh cao quý thì đã bỏ lỡ con đường cao quý dẫn đến sự chấm dứt hoàn toàn khổ đau. Ai đã thực hành con đường tám nhánh cao quý thì đã thực hành con đường cao quý dẫn đến sự chấm dứt hoàn toàn khổ đau.
Và con đường tám nhánh cao quý là gì? Đó là nhìn đúng, suy nghĩ đúng, lời nói đúng, hành động đúng, sống đúng, nỗ lực đúng, niệm đúng, và định đúng.
Ai đã bỏ lỡ con đường tám nhánh cao quý thì đã bỏ lỡ con đường cao quý dẫn đến sự chấm dứt hoàn toàn khổ đau. Ai đã thực hành con đường tám nhánh cao quý thì đã thực hành con đường cao quý dẫn đến sự chấm dứt hoàn toàn khổ đau."
1-2. Tại Sàvatthi…
3. − Với những ai, này các Tỷ-kheo, Thánh đạo Tám ngành bị thối thất, đối với họ, bị thối thất là Thánh đạo Tám ngành, con đường chân chánh đưa đến đoạn tận khổ đau. Với những ai, này các Tỷ-kheo, Thánh đạo Tám ngành được thực hiện (àraddho), đối với họ, được thực hiện là Thánh đạo Tám ngành, con đường chân chánh đưa đến đoạn tận khổ đau.
4. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Thánh đạo Tám ngành? Tức là chánh tri kiến… chánh định. Ðối với những ai, này các Tỷ-kheo, Thánh đạo Tám ngành bị thối thất, bị thối thất là Thánh đạo Tám ngành, con đường chân chánh đưa đến đoạn tận khổ đau. Với những ai, này các Tỷ-kheo, Thánh đạo Tám ngành được thực hiện, đối với họ, được thực hiện là Thánh đạo Tám ngành, con đường chân chánh đưa đến đoạn tận khổ đau.
Tại Xá-vệ.
“Này các Tỷ kheo, khi tám điều này được phát triển và tu tập, chúng sẽ dẫn đến việc đi từ bờ bên này sang bờ bên kia. Tám điều gì? Đó là nhìn đúng, suy nghĩ đúng, lời nói đúng, hành động đúng, sống đúng, nỗ lực đúng, niệm đúng, và định đúng. Khi tám điều này được phát triển và tu tập, chúng sẽ dẫn đến việc đi từ bờ bên này sang bờ bên kia.”
Đó là những gì Đức Phật đã nói. Rồi Đấng Thiêng Liêng, Bậc Đạo Sư, nói tiếp:
"Ít người trong nhân loại
vượt qua được đến bờ bên kia.
Phần còn lại chỉ chạy
loanh quanh ở bờ bên này.Khi giáo pháp được giải thích rõ ràng,
những người thực hành theo đó
là những người sẽ vượt qua
lãnh địa của Thần Chết khó qua.Thoát khỏi các phẩm chất tối tăm,
một người sáng suốt nên phát triển điều sáng tỏ.
Rời bỏ gia đình
để đến nơi ly dục khó tận hưởng,bạn nên cố gắng tìm thấy niềm vui ở đó,
đã từ bỏ các thú vui giác quan.
Không có tài sản, một người sáng suốt
nên thanh lọc mình khỏi những ô nhiễm tinh thần.Và những người có tâm được phát triển đúng đắn
trong các yếu tố của sự giác ngộ (awakening factors / giác chi);
buông bỏ các chấp trước,
họ vui thích trong việc không bám giữ.
Với các ô nhiễm đã chấm dứt, rực rỡ,
họ được dập tắt trong thế giới này."
1-2. Tại Sàvatthi…
3. − Có tám pháp này, này các Tỷ-kheo, được tu tập, được làm cho sung mãn, đưa từ bờ bên này đến bờ bên kia (apàràpa ramgamanàya). Thế nào là tám? Tức là chánh tri kiến… chánh định. Tám pháp này, này các Tỷ-kheo, được tu tập, được làm cho sung mãn, đưa từ bờ bên này đến bờ bên kia.
4. Thế Tôn thuyết như vậy. Thiện Thệ thuyết như vậy xong, bậc Ðạo Sư lại nói thêm:
1) Ít thay là những người,
Ðạt đến bờ bên kia.
Phần lớn quần chúng khác,
Chạy qua lại bờ này.
2) Những ai theo thuyết giảng,
Chánh pháp khéo tuyên thuyết,
Họ đến bờ bên kia,
Khéo vượt cảnh giới Ma.
3) Ðoạn tận các hắc pháp,
Bậc trí tu bạch pháp,
Bỏ nhà, sống không nhà,
Trong độc cư, khó lạc.
4) Ở đây, muốn hưởng lạc,
Hãy bỏ mọi dục vọng,
Bậc trí tự thanh lọc,
Tự tâm khỏi phiền não.
5) Những ai khéo tu tập,
Chánh tâm trong giác chi,
Từ bỏ các chấp trước,
Hoan hỷ không chấp thủ,
Lậu hoặc tận, chói sáng,
Ðạt tịch tịnh ở đời.
Tại Xá-vệ.
"Này các Tỷ kheo, ta sẽ dạy các con về đời sống sa-môn và quả của đời sống sa-môn. Hãy lắng nghe…
Và đời sống sa-môn là gì? Đó chính là con đường tám nhánh cao quý này, tức là: nhìn đúng, suy nghĩ đúng, lời nói đúng, hành động đúng, sống đúng, nỗ lực đúng, niệm đúng, và định đúng. Đây được gọi là đời sống sa-môn.
Và quả của đời sống sa-môn là gì? Quả của bậc nhập lưu, nhất lai, bất lai, và bậc hoàn thiện. Đây được gọi là quả của đời sống sa-môn."
1-2. Tại Sàvatthi…
3. − Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng cho các Ông về Sa-môn hạnh và quả Sa-môn hạnh. Hãy lắng nghe.
4. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Sa-môn hạnh? Chính là Thánh đạo Tám ngành này, tức là chánh tri kiến… chánh định. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là Sa-môn hạnh.
5. Và này các Tỷ-kheo, theá nào là quả Sa-môn hạnh? Dự lưu quả, Nhất lai quả, Bất lai quả, A-la-hán quả. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là quả Sa-môn hạnh.
Tại Xá-vệ.
"Này các Tỷ kheo, ta sẽ dạy các con về đời sống sa-môn và mục tiêu của đời sống sa-môn. Hãy lắng nghe…
Và đời sống sa-môn là gì? Đó chính là con đường tám nhánh cao quý này, tức là: nhìn đúng, suy nghĩ đúng, lời nói đúng, hành động đúng, sống đúng, nỗ lực đúng, niệm đúng, và định đúng. Đây được gọi là đời sống sa-môn.
Và mục tiêu của đời sống sa-môn là gì? Sự chấm dứt tham, sân, và si. Đây được gọi là mục tiêu của đời sống sa-môn."
1-2. Ở Sàvatthi…
3. − Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng cho các Ông về Sa-môn hạnh và mục đích Sa-môn hạnh. Hãy lắng nghe.
4. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Sa-môn hạnh? Chính là Thánh đạo Tám ngành này, tức là chánh tri kiến… chánh định. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là Sa-môn hạnh.
5. Này các Tỷ-kheo, thế nào là mục đích Sa-môn hạnh? Này các Tỷ-kheo, đoạn tận tham, đoạn tận sân, đoạn tận si. Ðây gọi là mục đích Sa-môn hạnh (sàmannattho).
Tại Xá-vệ.
"Này các Tỷ kheo, ta sẽ dạy các con về đời sống phạm hạnh và quả của đời sống phạm hạnh. Hãy lắng nghe…
Và đời sống phạm hạnh là gì? Đó chính là con đường tám nhánh cao quý này, tức là: nhìn đúng, suy nghĩ đúng, lời nói đúng, hành động đúng, sống đúng, nỗ lực đúng, niệm đúng, và định đúng. Đây được gọi là đời sống phạm hạnh.
Và quả của đời sống phạm hạnh là gì? Quả của bậc nhập lưu, nhất lai, bất lai, và bậc hoàn thiện. Đây được gọi là quả của đời sống phạm hạnh."
(Giống như 35-36, chỉ khác: các kinh trước nói đến Sa-môn hạnh, các kinh này nói đến Bà-la-môn hạnh)
Tại Xá-vệ.
"Này các Tỷ kheo, ta sẽ dạy các con về đời sống phạm hạnh và mục tiêu của đời sống phạm hạnh. Hãy lắng nghe…
Và đời sống phạm hạnh là gì? Đó chính là con đường tám nhánh cao quý này, tức là: nhìn đúng, suy nghĩ đúng, lời nói đúng, hành động đúng, sống đúng, nỗ lực đúng, niệm đúng, và định đúng. Đây được gọi là đời sống phạm hạnh.
Và mục tiêu của đời sống phạm hạnh là gì? Sự chấm dứt tham, sân, và si. Đây được gọi là mục tiêu của đời sống phạm hạnh."
(Giống như kinh 35-36, chỉ khác: các kinh trước nói đến Sa-môn hạnh, các kinh này nói đến Phạm hạnh)
Tại Xá-vệ.
"Này các Tỷ kheo, ta sẽ dạy các con về con đường tâm linh và quả của con đường tâm linh. Hãy lắng nghe…
Và con đường tâm linh là gì? Đó chính là con đường tám nhánh cao quý này, tức là: nhìn đúng, suy nghĩ đúng, lời nói đúng, hành động đúng, sống đúng, nỗ lực đúng, niệm đúng, và định đúng. Đây được gọi là con đường tâm linh.
Và quả của con đường tâm linh là gì? Quả của bậc nhập lưu, nhất lai, bất lai, và bậc hoàn thiện. Đây được gọi là quả của con đường tâm linh."
?
Tại Xá-vệ.
"Này các Tỷ kheo, ta sẽ dạy các con về con đường tâm linh và mục tiêu của con đường tâm linh. Hãy lắng nghe…
Và con đường tâm linh là gì? Đó chính là con đường tám nhánh cao quý này, tức là: nhìn đúng, suy nghĩ đúng, lời nói đúng, hành động đúng, sống đúng, nỗ lực đúng, niệm đúng, và định đúng. Đây được gọi là con đường tâm linh.
Và mục tiêu của con đường tâm linh là gì? Sự chấm dứt tham, sân, và si. Đây được gọi là mục tiêu của con đường tâm linh."
?
Tại Xá-vệ.
"Này các Tỷ kheo, nếu các du sĩ theo tôn giáo khác hỏi các con: ‘Thưa các Tôn giả, mục đích của việc sống đời sống tâm linh dưới sự hướng dẫn của Sa-môn Cồ-đàm là gì?’ Các con nên trả lời họ như thế này: ‘Mục đích của việc sống đời sống tâm linh dưới sự hướng dẫn của Đức Phật là sự phai nhạt của tham lam.’
Nếu các du sĩ theo tôn giáo khác hỏi các con: ‘Có con đường và phương pháp thực hành nào cho sự phai nhạt của tham lam không?’ Các con nên trả lời họ như thế này: ‘Có một con đường và phương pháp thực hành cho sự phai nhạt của tham lam.’
Và con đường đó là gì, phương pháp thực hành đó là gì cho sự phai nhạt của tham lam? Đó chính là con đường tám nhánh cao quý này, tức là: nhìn đúng, suy nghĩ đúng, lời nói đúng, hành động đúng, sống đúng, nỗ lực đúng, niệm đúng, và định đúng. Đây là con đường, đây là phương pháp thực hành cho sự phai nhạt của tham lam.
Khi bị các du sĩ theo tôn giáo khác hỏi, đó là cách các con nên trả lời họ."
Ngoại Ðạo Trung Lược
1. Nhân duyên ở Sàvatthi…
2. Rồi nhiều Tỷ-kheo… bạch Thế Tôn.
3. − Này các Tỷ-kheo, nếu các du sĩ ngoại đạo hỏi các Ông như sau: “Vì mục đích gì, này chư Hiền, Phạm hạnh được sống dưới Sa-môn Gotama?” Ðược hỏi vậy, này các Tỷ-kheo, các Ông cần phải trả lời các du sĩ ngoại đạo ấy như sau: “Do mục đích đoạn tận tham, này chư Hiền, Phạm hạnh được sống dưới Sa-môn Gotama”.
4. Này các Tỷ-kheo, nhưng nếu các du sĩ ngoại đạo hỏi các Ông như sau: “Có con đường nào, có đạo lộ nào, này chư Hiền, đưa đến đoạn tận tham?” Ðược hỏi như vậy, này các Tỷ-kheo, các Ông phải trả lời cho các du sĩ ngoại đạo ấy như sau: “Có con đường, có đạo lộ đưa đến đoạn tận tham”.
5. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là con đường, thế nào là đạo lộ đưa đến đoạn tận tham? Chính là Thánh đạo Tám ngành này, tức là chánh tri kiến… chánh định. Này các Tỷ-kheo, đây là con đường, đây là đạo lộ đưa đến đoạn tận tham. Ðược hỏi vậy, này các Tỷ-kheo, các Ông cần phải trả lời như vậy cho các du sĩ ngoại đạo ấy.
"Này các Tỷ kheo, nếu các du sĩ theo tôn giáo khác hỏi các con: ‘Thưa các Tôn giả, mục đích của việc sống đời sống tâm linh dưới sự hướng dẫn của Sa-môn Cồ-đàm là gì?’ Các con nên trả lời họ như thế này:
‘Mục đích của việc sống đời sống tâm linh dưới sự hướng dẫn của Đức Phật là để từ bỏ các xiềng xích (The fetters / kiết sử / cái cùm, xiềng xích, là các ô nhiễm gốc rễ sâu trong tâm).’ …
‘… để nhổ bật gốc rễ các khuynh hướng ngầm hướng về (underlying tendencies / tùy miên / ngủ ngầm, chiều hướng cơ bản).’ …
‘… để hiểu biết hoàn toàn dòng chảy của thời gian.’ …
‘… để chấm dứt các ô nhiễm.’ …
‘… để nhận ra quả của sự hiểu biết và giải thoát.’ …
‘… vì sự hiểu biết và cái thấy.’ …"
1. …
2.− Này các Tỷ-kheo, nếu các du sĩ ngoại đạo hỏi các Ông như sau: “Vì mục đích gì, này chư Hiền, Phạm hạnh được sống dưới Sa-môn Gotama?” Ðược hỏi vậy, này các Tỷ-kheo, các Ông cần phải trả lời cho các du sĩ ngoại đạo ấy như sau: “Vì mục đích đoạn tận các kiết sử, này chư Hiền, Phạm hạnh được sống dưới Sa-môn Gotama…”.
1. …
2. “… Vì mục đích nhổ sạch lên các tùy miên, này chư Hiền, Phạm hạnh được sống dưới Thế Tôn…”.
1. …
2. “… Vì mục đích liễu tri hành lộ, này chư Hiền, Phạm hạnh được sống dưới Thế Tôn…”.
1. …
2. “… Vì mục đích đoạn tận các lậu hoặc, này chư Hiền, Phạm hạnh được sống dưới Thế Tôn…”.
1. …
2. “… Vì mục đích chứng ngộ được quả giải thoát nhờ minh, này chư Hiền, Phạm hạnh được sống dưới Thế Tôn…”.
1. …
2. “… Vì mục đích tự kiến, này chư Hiền, Phạm hạnh được sống dưới Thế Tôn…”.
Tại Xá-vệ.
"Này các Tỷ kheo, nếu các du sĩ theo tôn giáo khác hỏi các con: ‘Thưa các Tôn giả, mục đích của việc sống đời sống tâm linh dưới sự hướng dẫn của Sa-môn Cồ-đàm là gì?’ Các con nên trả lời họ như thế này: ‘Mục đích của việc sống đời sống tâm linh dưới sự hướng dẫn của Đức Phật là sự dập tắt bằng cách không bám giữ (grasping / chấp thủ / dựa vào, khăng khăng vào).’
Nếu các du sĩ theo tôn giáo khác hỏi các con: ‘Có con đường và phương pháp thực hành nào cho sự dập tắt bằng cách không bám giữ không?’ Các con nên trả lời họ như thế này: ‘Có một con đường và phương pháp thực hành cho sự dập tắt bằng cách không bám giữ.’
Và con đường đó là gì, phương pháp thực hành đó là gì cho sự dập tắt bằng cách không bám giữ? Đó chính là con đường tám nhánh cao quý này, tức là: nhìn đúng, suy nghĩ đúng, lời nói đúng, hành động đúng, sống đúng, nỗ lực đúng, niệm đúng, và định đúng. Đây là con đường, đây là phương pháp thực hành cho sự dập tắt bằng cách không bám giữ.
Khi bị các du sĩ theo tôn giáo khác hỏi, đó là cách các con nên trả lời họ."
1. …
2.− Này các Tỷ-kheo, nếu các du sĩ ngoại đạo hỏi các Ông như sau: “Vì mục đích gì, này chư Hiền, Phạm hạnh được sống dưới Sa-môn Gotama?” Ðược hỏi vậy, này các Tỷ-kheo, các Ông cần phải trả lời cho các du sĩ ngoại ấy như sau: “Vì mục đích hoàn toàn tịch tịnh, không có chấp thủ, này chư Hiền, Phạm hạnh được sống dưới Thế Tôn”.
3. Nhưng này các Tỷ-kheo, nếu các du sĩ ngoại đạo hỏi các Ông như sau: “Có con đường nào, này chư Hiền, có đạo lộ nào đưa đến hoàn toàn tịch tịnh không có chấp thủ?” Ðược hỏi vậy, này các Tỷ-kheo, các Ông cần phải trả lời cho các du sĩ ngoại đạo ấy như sau: “Có con đường, này chư Hiền, có đạo lộ đưa đến hoàn toàn tịch tịnh, không có chấp thủ”.
4. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là con đường, thế nào là đạo lộ đưa đến tịch tịnh hoàn toàn không có chấp thủ? Chính Thánh đạo Tám ngành này, tức là chánh tri kiến… chánh định. Này các Tỷ-kheo, đây là con đường, đây là đạo lộ đưa đến hoàn toàn tịch tịnh, không có chấp thủ. Ðược hỏi vậy, này các Tỷ-kheo, các Ông cần phải trả lời cho các du sĩ ngoại đạo ấy như vậy.
Mặt Trời Lược Thuyết (Suriyassa peyyàlam)
Tất cả đều nhân duyên ở Sàvatthi.
Tại Xá-vệ.
"Này các Tỷ kheo, bình minh là điềm báo và tiền thân của mặt trời mọc. Tương tự như vậy, tình bạn tốt là điềm báo và tiền thân của con đường tám nhánh cao quý đối với một Tỷ kheo. Một Tỷ kheo có bạn lành có thể mong đợi phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý.
Và làm thế nào một Tỷ kheo có bạn lành lại phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý? Đó là khi một Tỷ kheo phát triển nhìn đúng, suy nghĩ đúng, lời nói đúng, hành động đúng, sống đúng, nỗ lực đúng, niệm đúng, và định đúng, vốn dựa trên sự ly dục, sự ly tham, và sự đoạn diệt, và chín muồi trong sự buông bỏ. Đó là cách một Tỷ kheo có bạn lành phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý."
1. …
2.− Này các Tỷ-kheo, như cái đi trước và điềm tướng báo trước mặt trời mọc, tức là rạng đông (arunuggam); cũng vậy, này các Tỷ-kheo, cái đi trước và điềm tướng báo trước sự sanh khởi của Thánh đạo Tám ngành, chính là bạn hữu với thiện.
3. Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo bạn hữu với thiện, thời chờ đợi rằng Thánh đạo Tám ngành sẽ được tu tập, Thánh đạo Tám ngành sẽ được sung mãn. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo bạn hữu với thiện, tu tập Thánh đạo Tám ngành và làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành?
4. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập chánh tri kiến liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ… tu tập chánh định… hướng đến từ bỏ. Như vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo làm bạn hữu với thiện, tu tập Thánh đạo Tám ngành và làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành.
“Này các Tỷ kheo, bình minh là điềm báo và tiền thân của mặt trời mọc. Tương tự như vậy, sự hoàn thiện trong đạo đức là điềm báo và tiền thân của con đường tám nhánh cao quý đối với một Tỷ kheo. Một Tỷ kheo hoàn thiện trong đạo đức có thể mong đợi…” …
“… hoàn thiện trong sự nhiệt tình…”
“… hoàn thiện trong sự tự phát triển…”
“… hoàn thiện trong cái nhìn…”
“… hoàn thiện trong sự tinh cần…”
1. …
2.− Này các Tỷ-kheo, như cái đi trước và điềm tướng báo trước mặt trời mọc, tức là rạng đông; cũng vậy, này các Tỷ-kheo, cái đi trước và điềm báo trước Thánh đạo Tám ngành sanh khởi chính là sự thành tựu giới hạnh.
3. Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo thành tựu giới hạnh, thời chờ đợi rằng… (như kinh trên, với những thay đổi cần thiết).
1-2. … Tức là sự đầy đủ ước muốn (chanda-sampadà) … (như kinh trên, với những thay đổi cần thiết).
(Ðầy đủ ngã… đầy đủ kiến… đầy đủ không phóng dật, với những thay đổi cần thiết)…
"Này các Tỷ kheo, bình minh là điềm báo và tiền thân của mặt trời mọc. Tương tự như vậy, sự hoàn thiện trong việc như lý tác ý (apply the mind rationally / suy nghĩ với trí tuệ) là điềm báo và tiền thân của con đường tám nhánh cao quý đối với một Tỷ kheo. Một Tỷ kheo hoàn thiện trong việc như lý tác ý có thể mong đợi phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý.
Và làm thế nào một Tỷ kheo hoàn thiện trong việc như lý tác ý lại phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý? Đó là khi một Tỷ kheo phát triển nhìn đúng, suy nghĩ đúng, lời nói đúng, hành động đúng, sống đúng, nỗ lực đúng, niệm đúng, và định đúng, vốn dựa trên sự ly dục, sự ly tham, và sự đoạn diệt, và chín muồi trong sự buông bỏ. Đó là cách một Tỷ kheo hoàn thiện trong việc như lý tác ý phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý."
1. …
2.− Này các Tỷ-kheo, như cái đi trước và điềm tướng báo trước mặt trời mọc, tức là rạng đông; cũng vậy, này các Tỷ-kheo, cái đi trước và điềm tướng báo trước Thánh đạo Tám ngành sanh khởi chính là đầy đủ như lý tác ý (yonisomana-sikàrasampadà).
3. Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đầy đủ như lý tác ý này, thời chờ đợi rằng Thánh đạo Tám ngành sẽ được tu tập, Thánh đạo tám ngành sẽ được sung mãn. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo đầy đủ như lý tác ý, tu tập Thánh đạo Tám ngành, và làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành?
4. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập chánh tri kiến liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ… tu tập chánh định, liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đầy đủ như lý tác ý, tu tập Thánh đạo Tám ngành, làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành.
"Này các Tỷ kheo, bình minh là điềm báo và tiền thân của mặt trời mọc. Tương tự như vậy, tình bạn tốt là điềm báo và tiền thân của con đường tám nhánh cao quý đối với một Tỷ kheo. Một Tỷ kheo có bạn lành có thể mong đợi phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý.
Và làm thế nào một Tỷ kheo có bạn lành lại phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý? Đó là khi một Tỷ kheo phát triển nhìn đúng, suy nghĩ đúng, lời nói đúng, hành động đúng, sống đúng, nỗ lực đúng, niệm đúng, và định đúng, mà đỉnh cao là sự loại bỏ tham, sân, và si. Đó là cách một Tỷ kheo có bạn lành phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý."
1. …
2.− Này các Tỷ-kheo, như cái đi trước và điềm tướng báo trước mặt trời mọc… chính là bạn hữu với thiện.
3. Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo làm bạn hữu với thiện, thời chờ đợi rằng Thánh đạo Tám ngành sẽ được tu tập, Thánh đạo Tám ngành sẽ được sung mãn. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo bạn hữu với thiện, tu tập Thánh đạo Tám ngành, và làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành?
4. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập chánh tri kiến với cứu cánh là nhiếp phục tham, với cứu cánh là nhiếp phục sân, với cứu cánh là nhiếp phục si… tu tập chánh định, với cứu cánh là nhiếp phục tham, với cứu cánh là nhiếp phục sân, với cứu cánh là nhiếp phục si. Như vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo làm bạn hữu với thiện, tu tập Thánh đạo Tám ngành, làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành.
“Này các Tỷ kheo, bình minh là điềm báo và tiền thân của mặt trời mọc. Tương tự như vậy, sự hoàn thiện trong đạo đức là điềm báo và tiền thân của con đường tám nhánh cao quý đối với một Tỷ kheo. …”
“… sự hoàn thiện trong sự nhiệt tình…”
“… sự hoàn thiện trong sự tự phát triển…”
“… sự hoàn thiện trong cái nhìn…”
“… sự hoàn thiện trong sự tinh cần…”
1-2.− Này các Tỷ-kheo, như cái đi trước… chính là sự thành tựu giới hạnh… (như trên).
1-2. − Này các Tỷ-kheo, như cái đi trước… chính là sự đầy đủ ước muốn… (như trên)…
1-2. − Này các Tỷ-kheo, như cái đi trước… chính là sự đầy đủ ngã… (như trên)…
1-2. − Này các Tỷ-kheo, như cái đi trước… chính là sự đầy đủ kiến… (như trên)…
1-2. … chính là sự đầy đủ không phóng dật… (như trên)…
"… sự hoàn thiện trong việc như lý tác ý. Một Tỷ kheo hoàn thiện trong việc như lý tác ý có thể mong đợi phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý.
Và làm thế nào một Tỷ kheo hoàn thiện trong việc như lý tác ý lại phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý? Đó là khi một Tỷ kheo phát triển nhìn đúng, suy nghĩ đúng, lời nói đúng, hành động đúng, sống đúng, nỗ lực đúng, niệm đúng, và định đúng, mà đỉnh cao là sự loại bỏ tham, sân, và si. Đó là cách một Tỷ kheo hoàn thiện trong việc như lý tác ý phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý."
1. …
2.−…Này các Tỷ-kheo, như cái đi trước… chính là sự đầy đủ như lý tác ý.
3. Và này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đầy đủ như lý tác ý này, thời chờ đợi rằng Thánh đạo Tám ngành sẽ được tu tập, Thánh đạo Tám ngành sẽ được sung mãn. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo đầy đủ như lý tác ý, tu tập Thánh đạo Tám ngành, làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành?
4. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập chánh tri kiến với cứu cánh là nhiếp phục tham, với cứu cánh là nhiếp phục sân, với cứu cánh là nhiếp phục si. Như vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đầy đủ như lý tác ý… tu tập chánh định với cứu cánh là nhiếp phục tham, với cứu cánh là nhiếp phục sân, với cứu cánh là nhiếp phục si… Như vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đầy đủ như lý tác ý, tu tập Thánh đạo Tám ngành, và làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành.
Tại Xá-vệ.
"Này các Tỷ kheo, có một điều giúp làm nảy sinh con đường tám nhánh cao quý. Một điều gì? Đó là tình bạn tốt. Một Tỷ kheo có bạn lành có thể mong đợi phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý.
Và làm thế nào một Tỷ kheo có bạn lành lại phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý? Đó là khi một Tỷ kheo phát triển nhìn đúng, suy nghĩ đúng, lời nói đúng, hành động đúng, sống đúng, nỗ lực đúng, niệm đúng, và định đúng, vốn dựa trên sự ly dục, sự ly tham, và sự đoạn diệt, và chín muồi trong sự buông bỏ. Đó là cách một Tỷ kheo có bạn lành phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý."
Một Pháp Trung Lược I
Tất cả đều nhân duyên ở Sàvatthi.
1. …
2.− Có một pháp, này các Tỷ-kheo, lợi ích nhiều cho Thánh đạo Tám ngành được sanh khởi. Thế nào là một pháp? Chính là bạn hữu với thiện.
3. Với Tỷ-kheo bạn hữu với thiện, này các Tỷ-kheo, được chờ đợi là Thánh đạo Tám ngành sẽ được tu tập, sẽ được làm cho sung mãn. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo bạn hữu với thiện, tu tập Thánh đạo Tám ngành và làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành?
4. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập chánh tri kiến liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ… tu tập chánh định liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo làm bạn hữu với thiện, tu tập Thánh đạo Tám ngành và làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành.
“Này các Tỷ kheo, có một điều giúp làm nảy sinh con đường tám nhánh cao quý. Một điều gì? Đó là sự hoàn thiện trong đạo đức. …”
“… sự hoàn thiện trong sự nhiệt tình…”
“… sự hoàn thiện trong sự tự phát triển…”
“… sự hoàn thiện trong cái nhìn…”
“… sự hoàn thiện trong sự tinh cần…”
1. …
2. − Có một pháp, này các Tỷ-kheo, lợi ích nhiều cho Thánh đạo Tám ngành sanh khởi. Và thế nào là một pháp lợi ích nhiều cho Thánh đạo Tám ngành sanh khởi?.. (như trên)…
1-2. … tức là đầy đủ ước muốn…
1-2. … tức là đầy đủ ngã…
1-2. … tức là đầy đủ kiến…
1-2. … tức là đầy đủ không phóng dật…
"… sự hoàn thiện trong việc như lý tác ý. Một Tỷ kheo hoàn thiện trong việc như lý tác ý có thể mong đợi phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý.
Và làm thế nào một Tỷ kheo hoàn thiện trong việc như lý tác ý lại phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý? Đó là khi một Tỷ kheo phát triển nhìn đúng, suy nghĩ đúng, lời nói đúng, hành động đúng, sống đúng, nỗ lực đúng, niệm đúng, và định đúng, vốn dựa trên sự ly dục, sự ly tham, và sự đoạn diệt, và chín muồi trong sự buông bỏ. Đó là cách một Tỷ kheo hoàn thiện trong việc như lý tác ý phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý."
1-2. … tức là đầy đủ như lý tác ý…
3. Với các Tỷ-kheo đầy đủ như lý tác ý, được chờ đợi là Thánh đạo Tám ngành sẽ được tu tập, Thánh đạo Tám ngành sẽ được sung mãn. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo đầy đủ như lý tác ý, tu tập Thánh đạo Tám ngành và làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành?
4. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập chánh tri kiến liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ… tu tập chánh định liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo đầy đủ như lý tác ý, tu tập Thánh đạo Tám ngành, làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành.
Tại Xá-vệ.
"Này các Tỷ kheo, có một điều giúp làm nảy sinh con đường tám nhánh cao quý. Một điều gì? Đó là tình bạn tốt. Một Tỷ kheo có bạn lành có thể mong đợi phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý.
Và làm thế nào một Tỷ kheo có bạn lành lại phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý? Đó là khi một Tỷ kheo phát triển nhìn đúng, suy nghĩ đúng, lời nói đúng, hành động đúng, sống đúng, nỗ lực đúng, niệm đúng, và định đúng, mà đỉnh cao là sự loại bỏ tham, sân, và si. Đó là cách một Tỷ kheo có bạn lành phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý."
Tại Xá-vệ.
“Này các Tỷ kheo, có một điều giúp làm nảy sinh con đường tám nhánh cao quý. Một điều gì? Đó là sự hoàn thiện trong đạo đức. …”
“… sự hoàn thiện trong sự nhiệt tình…”
“… sự hoàn thiện trong sự tự phát triển…”
“… sự hoàn thiện trong cái nhìn…”
“… sự hoàn thiện trong sự tinh cần…”
?
"… sự hoàn thiện trong việc như lý tác ý. Một Tỷ kheo hoàn thiện trong việc như lý tác ý có thể mong đợi phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý.
Và làm thế nào một Tỷ kheo hoàn thiện trong việc như lý tác ý lại phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý? Đó là khi một Tỷ kheo phát triển nhìn đúng, suy nghĩ đúng, lời nói đúng, hành động đúng, sống đúng, nỗ lực đúng, niệm đúng, và định đúng, mà đỉnh cao là sự loại bỏ tham, sân, và si. Đó là cách một Tỷ kheo hoàn thiện trong việc như lý tác ý phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý."
1. Ở Sàvatthi…
(Hoàn toàn giống như từ số 63 đến số 69).
Tại Xá-vệ.
"Này các Tỷ kheo, ta không thấy một điều duy nhất nào làm nảy sinh con đường tám nhánh cao quý, hoặc, nếu nó đã nảy sinh, phát triển nó một cách trọn vẹn như tình bạn tốt. Một Tỷ kheo có bạn lành có thể mong đợi phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý.
Và làm thế nào một Tỷ kheo có bạn lành lại phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý? Đó là khi một Tỷ kheo phát triển nhìn đúng, suy nghĩ đúng, lời nói đúng, hành động đúng, sống đúng, nỗ lực đúng, niệm đúng, và định đúng, vốn dựa trên sự ly dục, sự ly tham, và sự đoạn diệt, và chín muồi trong sự buông bỏ. Đó là cách một Tỷ kheo có bạn lành phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý."
Một Pháp Trung Lược II
Tất cả đều nhân duyên ở Sàvatthi…
1. …
2. − Ta không thấy một pháp nào khác, do pháp ấy, Thánh đạo Tám ngành chưa khởi lên được sanh khởi, hay Thánh đạo Tám ngành khởi lên rồi được đi đến tu tập sung mãn. Pháp ấy tức là bạn hữu với thiện.
3. Với Tỷ-kheo bạn hữu với thiện, này các Tỷ-kheo, thời được chờ đợi Thánh đạo Tám ngành sẽ được tu tập, Thánh đạo Tám ngành sẽ được làm cho sung mãn. Và này các Tỷ-kheo, như thế nào Tỷ-kheo bạn hữu với thiện, tu tập Thánh đạo Tám ngành và làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành?
4. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập chánh tri kiến liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ… tu tập chánh định liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo bạn hữu với thiện, tu tập Thánh đạo Tám ngành và làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành.
“Này các Tỷ kheo, ta không thấy một điều duy nhất nào làm nảy sinh con đường tám nhánh cao quý, hoặc, nếu nó đã nảy sinh, phát triển nó một cách trọn vẹn như sự hoàn thiện trong đạo đức. …”
“… sự hoàn thiện trong sự nhiệt tình…”
“… sự hoàn thiện trong sự tự phát triển…”
“… sự hoàn thiện trong cái nhìn…”
“… sự hoàn thiện trong sự tinh cần…”
(Như các đoạn trước với những thay đổi cần thiết).
"… sự hoàn thiện trong việc như lý tác ý. Một Tỷ kheo hoàn thiện trong việc như lý tác ý có thể mong đợi phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý.
Và làm thế nào một Tỷ kheo hoàn thiện trong việc như lý tác ý lại phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý? Đó là khi một Tỷ kheo phát triển nhìn đúng, suy nghĩ đúng, lời nói đúng, hành động đúng, sống đúng, nỗ lực đúng, niệm đúng, và định đúng, vốn dựa trên sự ly dục, sự ly tham, và sự đoạn diệt, và chín muồi trong sự buông bỏ. Đó là cách một Tỷ kheo hoàn thiện trong việc như lý tác ý phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý."
?
"Này các Tỷ kheo, ta không thấy một điều duy nhất nào làm nảy sinh con đường tám nhánh cao quý, hoặc, nếu nó đã nảy sinh, phát triển nó một cách trọn vẹn như tình bạn tốt. Một Tỷ kheo có bạn lành có thể mong đợi phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý.
Và làm thế nào một Tỷ kheo có bạn lành lại phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý? Đó là khi một Tỷ kheo phát triển nhìn đúng, suy nghĩ đúng, lời nói đúng, hành động đúng, sống đúng, nỗ lực đúng, niệm đúng, và định đúng, mà đỉnh cao là sự loại bỏ tham, sân, và si. Đó là cách một Tỷ kheo có bạn lành phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý."
1. …
2. − Ta không thấy một pháp nào khác, này các Tỷ-kheo, do pháp ấy, Thánh đạo Tám ngành được tu tập, được làm cho viên mãn. Chính là bạn hữu với thiện.
3. Với Tỷ-kheo bạn hữu với thiện, này các Tỷ-kheo, được chờ đợi Thánh đạo Tám ngành sẽ được tu tập, Thánh đạo Tám ngành sẽ được làm cho sung mãn. Và này các Tỷ-kheo, như thế nào là Tỷ-kheo bạn hữu với thiện, tu tập Thánh đạo Tám ngành và làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành?
4. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập chánh tri kiến với cứu cánh là nhiếp phục tham, với cứu cánh là nhiếp phục sân, với cứu cánh là nhiếp phục si… tu tập chánh định với cứu cánh là nhiếp phục tham, với cứu cánh là nhiếp phục sân, với cứu cánh là nhiếp phục si. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo bạn hữu với thiện, tu tập Thánh đạo Tám ngành và làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành.
“Này các Tỷ kheo, ta không thấy một điều duy nhất nào làm nảy sinh con đường tám nhánh cao quý, hoặc, nếu nó đã nảy sinh, phát triển nó một cách trọn vẹn như sự hoàn thiện trong đạo đức. …”
“… sự hoàn thiện trong sự nhiệt tình…”
“… sự hoàn thiện trong sự tự phát triển…”
“… sự hoàn thiện trong cái nhìn…”
“… sự hoàn thiện trong sự tinh cần…”
(Như những đoạn trước với những thay đổi cần thiết).
"… sự hoàn thiện trong việc như lý tác ý. Một Tỷ kheo hoàn thiện trong việc như lý tác ý có thể mong đợi phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý.
Và làm thế nào một Tỷ kheo hoàn thiện trong việc như lý tác ý lại phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý? Đó là khi một Tỷ kheo phát triển nhìn đúng, suy nghĩ đúng, lời nói đúng, hành động đúng, sống đúng, nỗ lực đúng, niệm đúng, và định đúng, mà đỉnh cao là sự loại bỏ tham, sân, và si. Đó là cách một Tỷ kheo hoàn thiện trong việc như lý tác ý phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý."
?
Tại Xá-vệ.
"Này các Tỷ kheo, sông Hằng nghiêng, dốc, và hướng về phía đông. Tương tự như vậy, một Tỷ kheo phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý sẽ nghiêng, dốc, và hướng về sự dập tắt.
Và làm thế nào một Tỷ kheo phát triển con đường tám nhánh cao quý lại nghiêng, dốc, và hướng về sự dập tắt? Đó là khi một Tỷ kheo phát triển nhìn đúng, suy nghĩ đúng, lời nói đúng, hành động đúng, sống đúng, nỗ lực đúng, niệm đúng, và định đúng, vốn dựa trên sự ly dục, sự ly tham, và sự đoạn diệt, và chín muồi trong sự buông bỏ. Đó là cách một Tỷ kheo phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý nghiêng, dốc, và hướng về sự dập tắt."
Hằng Hà Lược Thuyết
Tất cả đều nhân duyên ở Sàvatthi…
1. …
2. − Ví như, này các Tỷ-kheo, sông Hằng thiên về hướng Ðông, hướng về hướng Ðông, xuôi về hướng Ðông. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành, thiên về Niếtbàn, hướng về Niết-bàn, xuôi về Niết-bàn. Này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo tu tập Thánh đạo Tám ngành, làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành, thiên về Niết-bàn, hướng về Niết-bàn, xuôi về Niếtbàn?
3. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập chánh tri kiến liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ… tu tập chánh định liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ. Này các Tỷ-kheo, như vậy là Tỷ-kheo tu tập Thánh đạo Tám ngành, làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành, thiên về Niết-bàn, hướng về Niết-bàn, xuôi về Niết-bàn.
“Này các Tỷ kheo, sông Yamunā nghiêng, dốc, và hướng về phía đông. …”
“… sông Aciravatī…”
“… sông Sarabhū…”
“… sông Mahī…”
(Như kinh 91, chỉ khác tên các con sông Yamunà, Aciiravatii, Sarabuu, Mahii, các sông lớn như các sông Hằng, Yamunà, Aciiravattii, Sarabhuu, Mahii…)
"Này các Tỷ kheo, tất cả các con sông lớn—tức là sông Hằng, Yamunā, Aciravatī, Sarabhū, và Mahī—đều nghiêng, dốc, và hướng về phía đông. Tương tự như vậy, một Tỷ kheo phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý sẽ nghiêng, dốc, và hướng về sự dập tắt.
Và làm thế nào một Tỷ kheo phát triển con đường tám nhánh cao quý lại nghiêng, dốc, và hướng về sự dập tắt? Đó là khi một Tỷ kheo phát triển nhìn đúng, suy nghĩ đúng, lời nói đúng, hành động đúng, sống đúng, nỗ lực đúng, niệm đúng, và định đúng, vốn dựa trên sự ly dục, sự ly tham, và sự đoạn diệt, và chín muồi trong sự buông bỏ. Đó là cách một Tỷ kheo phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý nghiêng, dốc, và hướng về sự dập tắt."
?
“Này các Tỷ kheo, sông Hằng nghiêng, dốc, và hướng ra biển. Tương tự như vậy, một Tỷ kheo phát triển con đường tám nhánh cao quý sẽ nghiêng, dốc, và hướng về sự dập tắt. …”
(Như các kinh 91-96, chỉ khác, ở đây là hướng về biển, không phải hướng về hướng Ðông).
“Này các Tỷ kheo, sông Yamunā nghiêng, dốc, và hướng ra biển. …”
“… sông Aciravatī…”
“… sông Sarabhū…”
“… sông Mahī…”
“… tất cả các con sông lớn…”
?
"Này các Tỷ kheo, sông Hằng nghiêng, dốc, và hướng về phía đông. Tương tự như vậy, một Tỷ kheo phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý sẽ nghiêng, dốc, và hướng về sự dập tắt.
Và làm thế nào một Tỷ kheo phát triển con đường tám nhánh cao quý lại nghiêng, dốc, và hướng về sự dập tắt? Đó là khi một Tỷ kheo phát triển nhìn đúng, suy nghĩ đúng, lời nói đúng, hành động đúng, sống đúng, nỗ lực đúng, niệm đúng, và định đúng, mà đỉnh cao là sự loại bỏ tham, sân, và si. Đó là cách một Tỷ kheo phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý nghiêng, dốc, và hướng về sự dập tắt."
“Này các Tỷ kheo, sông Yamunā nghiêng, dốc, và hướng về phía đông. …”
“… sông Aciravatī…”
“… sông Sarabhū…”
“… sông Mahī…”
“… tất cả các con sông lớn…”
?
"Này các Tỷ kheo, sông Hằng nghiêng, dốc, và hướng ra biển. Tương tự như vậy, một Tỷ kheo phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý sẽ nghiêng, dốc, và hướng về sự dập tắt.
Và làm thế nào một Tỷ kheo phát triển con đường tám nhánh cao quý lại nghiêng, dốc, và hướng về sự dập tắt? Đó là khi một Tỷ kheo phát triển nhìn đúng, suy nghĩ đúng, lời nói đúng, hành động đúng, sống đúng, nỗ lực đúng, niệm đúng, và định đúng, mà đỉnh cao là sự loại bỏ tham, sân, và si. Đó là cách một Tỷ kheo phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý nghiêng, dốc, và hướng về sự dập tắt."
1-2. …
3. − Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập chánh tri kiến với cứu cánh là nhiếp phục tham, với cứu cánh là nhiếp phục sân, với cứu cánh là nhiếp phục si… (như trên với những thay đổi cần thiết) …
“Này các Tỷ kheo, sông Yamunā nghiêng, dốc, và hướng ra biển. …”
“… sông Aciravatī…”
“… sông Sarabhū…”
“… sông Mahī…”
“… tất cả các con sông lớn…”
"Này các Tỷ kheo, sông Hằng nghiêng, dốc, và hướng về phía đông. Tương tự như vậy, một Tỷ kheo phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý sẽ nghiêng, dốc, và hướng về sự dập tắt.
Và làm thế nào một Tỷ kheo phát triển con đường tám nhánh cao quý lại nghiêng, dốc, và hướng về sự dập tắt? Đó là khi một Tỷ kheo phát triển nhìn đúng, suy nghĩ đúng, lời nói đúng, hành động đúng, sống đúng, nỗ lực đúng, niệm đúng, và định đúng, mà đỉnh cao, kết thúc, và chấm dứt trong sự tự do khỏi cái chết. Đó là cách một Tỷ kheo phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý nghiêng, dốc, và hướng về sự dập tắt."
1-2. …
3.− Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập chánh tri kiến, nhập vào bất tử, hướng về bất tử, cứu cánh là bất tử.
“Này các Tỷ kheo, sông Yamunā nghiêng, dốc, và hướng về phía đông. …”
“… sông Aciravatī…”
“… sông Sarabhū…”
“… sông Mahī…”
“… tất cả các con sông lớn…”
"Này các Tỷ kheo, sông Hằng nghiêng, dốc, và hướng ra biển. Tương tự như vậy, một Tỷ kheo phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý sẽ nghiêng, dốc, và hướng về sự dập tắt.
Và làm thế nào một Tỷ kheo phát triển con đường tám nhánh cao quý lại nghiêng, dốc, và hướng về sự dập tắt? Đó là khi một Tỷ kheo phát triển nhìn đúng, suy nghĩ đúng, lời nói đúng, hành động đúng, sống đúng, nỗ lực đúng, niệm đúng, và định đúng, mà đỉnh cao, kết thúc, và chấm dứt trong sự tự do khỏi cái chết. Đó là cách một Tỷ kheo phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý nghiêng, dốc, và hướng về sự dập tắt."
1-2. …
3. − Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập chánh tri kiến, thiên về Niết-bàn, hướng về Niết-bàn, xuôi về Niết-bàn… Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập Thánh đạo Tám ngành, làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành… thiên về Niết-bàn, hướng về Niết-bàn, xuôi về Niết-bàn.
“Này các Tỷ kheo, sông Yamunā nghiêng, dốc, và hướng ra biển. …”
“… sông Aciravatī…”
“… sông Sarabhū…”
“… sông Mahī…”
“… tất cả các con sông lớn…”
?
"Này các Tỷ kheo, sông Hằng nghiêng, dốc, và hướng về phía đông. Tương tự như vậy, một Tỷ kheo phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý sẽ nghiêng, dốc, và hướng về sự dập tắt.
Và làm thế nào một Tỷ kheo phát triển con đường tám nhánh cao quý lại nghiêng, dốc, và hướng về sự dập tắt? Đó là khi một Tỷ kheo phát triển nhìn đúng, suy nghĩ đúng, lời nói đúng, hành động đúng, sống đúng, nỗ lực đúng, niệm đúng, và định đúng, vốn nghiêng, dốc, và hướng về sự dập tắt. Đó là cách một Tỷ kheo phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý nghiêng, dốc, và hướng về sự dập tắt."
?
“Này các Tỷ kheo, sông Yamunā nghiêng, dốc, và hướng về phía đông. …”
“… sông Aciravatī…”
“… sông Sarabhū…”
“… sông Mahī…”
“… tất cả các con sông lớn…”
?
"Này các Tỷ kheo, sông Hằng nghiêng, dốc, và hướng ra biển. Tương tự như vậy, một Tỷ kheo phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý sẽ nghiêng, dốc, và hướng về sự dập tắt.
Và làm thế nào một Tỷ kheo phát triển con đường tám nhánh cao quý lại nghiêng, dốc, và hướng về sự dập tắt? Đó là khi một Tỷ kheo phát triển nhìn đúng, suy nghĩ đúng, lời nói đúng, hành động đúng, sống đúng, nỗ lực đúng, niệm đúng, và định đúng, vốn nghiêng, dốc, và hướng về sự dập tắt. Đó là cách một Tỷ kheo phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý nghiêng, dốc, và hướng về sự dập tắt."
?
“Này các Tỷ kheo, sông Yamunā nghiêng, dốc, và hướng ra biển. …”
“… sông Aciravatī…”
“… sông Sarabhū…”
“… sông Mahī…”
“… tất cả các con sông lớn…”
?
Tại Xá-vệ.
"Này các Tỷ kheo, Bậc Giác Ngộ, bậc hoàn thiện, vị Phật toàn giác, được cho là bậc cao nhất trong tất cả chúng sanh—dù là không chân, hai chân, bốn chân, hay nhiều chân; có hình sắc hay không hình sắc; có nhận thức hay không có nhận thức hay không có nhận thức cũng không phải không có nhận thức. Tương tự như vậy, tất cả các phẩm chất thiện đều bắt nguồn từ sự tinh cần và quy tụ tại sự tinh cần, và sự tinh cần được cho là tốt nhất trong số đó. Một Tỷ kheo tinh cần có thể mong đợi phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý.
Và làm thế nào một Tỷ kheo tinh cần lại phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý? Đó là khi một Tỷ kheo phát triển nhìn đúng, suy nghĩ đúng, lời nói đúng, hành động đúng, sống đúng, nỗ lực đúng, niệm đúng, và định đúng, vốn dựa trên sự ly dục, sự ly tham, và sự đoạn diệt, và chín muồi trong sự buông bỏ. Đó là cách một Tỷ kheo tinh cần phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý.
1. Nhân duyên ở Sàvatthi…
2. − Cũng như, này các Tỷ-kheo, đối với tất cả loại hữu tình không chân, hai chân bốn chân, hay nhiều chân, có sắc hay không sắc, có tưởng hay không tưởng, hay không có tưởng và không không có tưởng; Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh Ðẳng Giác, được gọi là tối thượng. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, phàm có thiện pháp gì, tất cả đều lấy không phóng dật làm căn bản, đều lấy không phóng dật làm chỗ quy tụ. Không phóng dật được gọi là tối thượng đối với tất cả pháp ấy.
3. Với Tỷ-kheo không phóng dật, này các Tỷ-kheo, chờ đợi rằng Thánh đạo Tám ngành được tu tập, Thánh đạo tám ngành được làm cho sung mãn. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo không phóng dật, tu tập Thánh đạo Tám ngành và làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành?
4. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo không phóng dật, tu tập chánh tri kiến liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ… tu tập chánh định liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ.
5. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo không phóng dật, tu tập Thánh đạo Tám ngành, làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành. (Ba kinh khác về viễn ly, cũng được thuyết tương tự).
Này các Tỷ kheo, Bậc Giác Ngộ, bậc hoàn thiện, vị Phật toàn giác, được cho là bậc cao nhất trong tất cả chúng sanh—dù là không chân, hai chân, bốn chân, hay nhiều chân; có hình sắc hay không hình sắc; có nhận thức hay không có nhận thức hay không có nhận thức cũng không phải không có nhận thức. Tương tự như vậy, tất cả các phẩm chất thiện đều bắt nguồn từ sự tinh cần và quy tụ tại sự tinh cần, và sự tinh cần được cho là tốt nhất trong số đó. Một Tỷ kheo tinh cần có thể mong đợi phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý.
Và làm thế nào một Tỷ kheo tinh cần lại phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý? Đó là khi một Tỷ kheo phát triển nhìn đúng, suy nghĩ đúng, lời nói đúng, hành động đúng, sống đúng, nỗ lực đúng, niệm đúng, và định đúng, mà đỉnh cao là sự loại bỏ tham, sân, và si. Đó là cách một Tỷ kheo tinh cần phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý.
1-2-3. …
4. − Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập chánh tri kiến, lấy nhiếp phục tham làm cứu cánh, lấy nhiếp phục sân làm cứu cánh, lấy nhiếp phục si làm cứu cánh… tu tập chánh định, lấy nhiếp phục tham làm cứu cánh, lấy nhiếp phục sân làm cứu cánh, lấy nhiếp phục si làm cứu cánh…
Này các Tỷ kheo, Bậc Giác Ngộ, bậc hoàn thiện, vị Phật toàn giác, được cho là bậc cao nhất trong tất cả chúng sanh—dù là không chân, hai chân, bốn chân, hay nhiều chân; có hình sắc hay không hình sắc; có nhận thức hay không có nhận thức hay không có nhận thức cũng không phải không có nhận thức. Tương tự như vậy, tất cả các phẩm chất thiện đều bắt nguồn từ sự tinh cần và quy tụ tại sự tinh cần, và sự tinh cần được cho là tốt nhất trong số đó. Một Tỷ kheo tinh cần có thể mong đợi phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý.
Và làm thế nào một Tỷ kheo tinh cần lại phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý? Đó là khi một Tỷ kheo phát triển nhìn đúng, suy nghĩ đúng, lời nói đúng, hành động đúng, sống đúng, nỗ lực đúng, niệm đúng, và định đúng, mà đỉnh cao, kết thúc, và chấm dứt trong sự tự do khỏi cái chết. Đó là cách một Tỷ kheo tinh cần phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý.
1-2-3. …
4. − Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập chánh tri kiến, lấy bất tử làm chỗ hội nhập, lấy bất tử làm mục đích, lất bất tử làm cứu cánh… tu tập chánh định, lấy bất tử làm chỗ hội nhập, lấy bất tử làm mục đích, lấy bất tử làm cứu cánh.
Này các Tỷ kheo, Bậc Giác Ngộ, bậc hoàn thiện, vị Phật toàn giác, được cho là bậc cao nhất trong tất cả chúng sanh—dù là không chân, hai chân, bốn chân, hay nhiều chân; có hình sắc hay không hình sắc; có nhận thức hay không có nhận thức hay không có nhận thức cũng không phải không có nhận thức. Tương tự như vậy, tất cả các phẩm chất thiện đều bắt nguồn từ sự tinh cần và quy tụ tại sự tinh cần, và sự tinh cần được cho là tốt nhất trong số đó. Một Tỷ kheo tinh cần có thể mong đợi phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý.
Và làm thế nào một Tỷ kheo tinh cần lại phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý? Đó là khi một Tỷ kheo phát triển nhìn đúng, suy nghĩ đúng, lời nói đúng, hành động đúng, sống đúng, nỗ lực đúng, niệm đúng, và định đúng, vốn nghiêng, dốc, và hướng về sự dập tắt. Đó là cách một Tỷ kheo tinh cần phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý."
1-2-3. …
4. − Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập chánh tri kiến thiên về Niết-bàn, hướng về Niết-bàn, xuôi về Niết-bàn… tu tập chánh định thiên về Niết-bàn, hướng về Niết-bàn, xuôi về Niết-bàn…
"Dấu chân của tất cả các sinh vật đi bộ đều có thể nằm gọn trong dấu chân của một con voi. Vì vậy, dấu chân của voi được cho là lớn nhất trong tất cả. Tương tự như vậy, tất cả các phẩm chất thiện đều bắt nguồn từ sự tinh cần và quy tụ tại sự tinh cần, và sự tinh cần được cho là tốt nhất trong số đó. Một Tỷ kheo tinh cần có thể mong đợi phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý.
Và làm thế nào một Tỷ kheo tinh cần lại phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý? Đó là khi một Tỷ kheo phát triển nhìn đúng, suy nghĩ đúng, lời nói đúng, hành động đúng, sống đúng, nỗ lực đúng, niệm đúng, và định đúng, vốn dựa trên sự ly dục, sự ly tham, và sự đoạn diệt, và chín muồi trong sự buông bỏ. … Đó là cách một Tỷ kheo tinh cần phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý."
1. Ở Sàvatthi…
2. − Ví như, này các Tỷ-kheo, phàm có những dấu chân của các loại chúng sanh bộ hành nào, tất cả đều hội tập (samodhànam gachanti) trong chân con voi, vì chân con voi được gọi là tối thượng trong tất cả loại chân, tức là về phần to lớn. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, phàm có những thiện pháp nào, tất cả đều lấy không phóng dật làm căn bản, lấy không phóng dật làm chỗ quy tụ, không phóng dật được gọi là tối thượng trong tất cả thiện pháp.
3. Với Tỷ-kheo không phóng dật, này các Tỷ-kheo, được chờ đợi rằng Thánh đạo Tám ngành được tu tập, Thánh đạo Tám ngành sẽ được sung mãn.
“Này các Tỷ kheo, các kèo của một ngôi nhà gỗ đều nghiêng về nóc, dốc về nóc, và gặp nhau ở nóc, vì vậy nóc được cho là cao nhất trong tất cả. Tương tự như vậy…”
(Kể đầy đủ như trong bài kinh trước.)
“Trong tất cả các loại rễ thơm, cam tùng được cho là tốt nhất. …”
“Trong tất cả các loại lõi cây thơm, gỗ đàn hương đỏ được cho là tốt nhất. …”
“Trong tất cả các loại hoa thơm, hoa nhài được cho là tốt nhất. …”
“Tất cả các vị vua nhỏ đều là chư hầu của một vị vua chuyển luân, vì vậy vị vua chuyển luân được cho là đứng đầu trong tất cả. …”
1. Ở Sàvatthi…
2. − Ví như, này các Tỷ-kheo, các đòn tay nào của một ngôi nhà có mái nhọn, tất cả đều đi đến mái nhọn, hướng đến mái nhọn, quy tụ vào mái nhọn. Mái nhọn đối với chúng được gọi là tối thượng. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo… (như kinh trên)
1. …
2. − Ví như, này các Tỷ-kheo, phàm có những loại rễ hương nào, loại chiên-đàn đen (kàlànu-sàriyam) được gọi là tối thượng. Cũng vậy… (như trên) …
1. …
2. − Ví như, này các Tỷ-kheo, phàm có những loại lõi hương nào, loại chiên-đàn đỏ (lohitacandanam) được gọi là tối thượng. Cũng vậy… (như trên) …
1. …
2. − Ví như, này các Tỷ-kheo, phàm có những loại hoa hương nào, hoa huệ được gọi là tối thượng. Cũng vậy… (như trên) …
1. …
2. − Ví như, này các Tỷ-kheo, phàm có những tiểu vương nào (kuttaràjàno), tất cả đều tùy thuộc Chuyển luân vương. Vua Chuyển luân đối với họ được gọi là tối thượng. Cũng vậy… (như trên) …
“Ánh sáng của tất cả các vì sao không bằng một phần mười sáu ánh sáng của mặt trăng, vì vậy ánh sáng của mặt trăng được cho là tốt nhất trong tất cả. …”
“Vào mùa thu, bầu trời trong và không mây. Và khi mặt trời đang mọc lên trên bầu trời, đã xua tan mọi bóng tối của không gian, nó chiếu sáng, rực rỡ và tỏa sáng. …”
“Này các Tỷ kheo, vải từ Kāsi được cho là loại vải dệt tốt nhất. …”
(Kể đầy đủ những điều này như trong phần về Bậc Giác Ngộ.)
1. …
2. − Ví như, này các Tỷ-kheo, phàm ánh sáng của bất cứ loại sao nào, tất cả đều không bằng một phần mười sáu ánh sáng của mặt trăng. Ánh sáng mặt trăng đối với chúng được gọi là tối thượng. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo… (như trên) …
1. …
2. − Ví như, này các Tỷ-kheo, vào mùa thu, khi hư không mở rộng không có mây mù, mặt trời vươn thẳng lên hư không, quét sạch mọi tối tăm trên trời, chói sáng, bừng sáng. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo… (như trên) …
1. …
2. − Ví như, này các Tỷ-kheo, phàm có vải gì được dệt, vải dệt ở Ba-la-nại được gọi là tối thượng… Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, phàm có những thiện pháp nào, tất cả đều lấy không phóng dật làm căn bản, lấy không phóng dật làm chỗ quy tụ, không phóng dật được gọi là tối thượng trong tất cả thiện pháp.
3. Với Tỷ-kheo không phóng dật, này các Tỷ-kheo, được chờ đợi rằng Thánh đạo Tám ngành được tu tập, Thánh đạo Tám ngành được làm cho sung mãn. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo không phóng dật, tu tập Thánh đạo Tám ngành và làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành?
4. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập chánh tri kiến liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ… tu tập chánh định liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ.
5. Như vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo không phóng dật, tu tập Thánh đạo Tám ngành và làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành.
Tại Xá-vệ.
"Này các Tỷ kheo, tất cả công việc chăm chỉ được thực hiện đều phụ thuộc vào mặt đất và dựa trên mặt đất. Tương tự như vậy, một Tỷ kheo phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý phụ thuộc vào và dựa trên đạo đức.
Và làm thế nào một Tỷ kheo dựa trên đạo đức lại phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý? Đó là khi một Tỷ kheo phát triển nhìn đúng, suy nghĩ đúng, lời nói đúng, hành động đúng, sống đúng, nỗ lực đúng, niệm đúng, và định đúng, vốn dựa trên sự ly dục, sự ly tham, và sự đoạn diệt, và chín muồi trong sự buông bỏ. Đó là cách một Tỷ kheo dựa trên đạo đức phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý."
“… mà đỉnh cao là sự loại bỏ tham, sân, và si…”
“… đỉnh cao, kết thúc, và chấm dứt trong sự tự do khỏi cái chết…”
“… nghiêng, dốc, và hướng về sự dập tắt…”
Tất cả đều nhân duyên ở Sàvatthi.
1. …
2.− Ví như, này các Tỷ-kheo, phàm có những hành động gì muốn làm cần phải có sức lực, tất cả những hành động ấy đều y cứ vào đất, đều an trú vào đất. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo y cứ trên giới, an trú trên giới, tu tập Thánh đạo Tám ngành, làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo y cứ trên giới, an trú trên giới, tu tập Thánh đạo Tám ngành và làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành?
3. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập chánh tri kiến liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ… tu tập chánh định liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo y cứ vào giới, an trú vào giới, tu tập Thánh đạo Tám ngành và làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành.
(Ðoạn này giống với đoạn “Hằng hà lược thuyết”, được thuyết rộng thêm).
"Tất cả các loài cây và hạt giống đạt được sự tăng trưởng, phát triển, và trưởng thành đều phụ thuộc vào mặt đất và dựa trên mặt đất. Tương tự như vậy, một Tỷ kheo phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý phụ thuộc vào và dựa trên đạo đức, đạt được sự tăng trưởng, phát triển, và trưởng thành trong các phẩm chất tốt.
Và làm thế nào một Tỷ kheo phát triển con đường tám nhánh cao quý phụ thuộc vào và dựa trên đạo đức, đạt được sự tăng trưởng, phát triển, và trưởng thành trong các phẩm chất tốt? Đó là khi một Tỷ kheo phát triển nhìn đúng, suy nghĩ đúng, lời nói đúng, hành động đúng, sống đúng, nỗ lực đúng, niệm đúng, và định đúng, vốn dựa trên sự ly dục, sự ly tham, và sự đoạn diệt, và chín muồi trong sự buông bỏ. Đó là cách một Tỷ kheo phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý phụ thuộc vào và dựa trên đạo đức, đạt được sự tăng trưởng, phát triển, và trưởng thành trong các phẩm chất tốt."
1. …
2.− Ví như, này các Tỷ-kheo, phàm có những hột giống nào, những cây mạ nào (bhùtagàmà) tăng trưởng, lớn mạnh, quảng đại, tất cả đều y cứ vào đất, đều an trú vào đất. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo,
Tỷ-kheo y cứ vào giới, an trú vào giới, tu tập Thánh đạo Tám ngành, làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành, đạt được tăng trưởng, lớn mạnh và quảng đại trong các pháp. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo y cứ vào giới, an trú vào giới, tu tập Thánh đạo Tám ngành, làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành, đạt được tăng trưởng, lớn mạnh, quảng đại trong các pháp?
3. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập chánh tri kiến liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ… tu tập chánh định liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo y cứ vào giới, an trú vào giới, tu tập Thánh đạo Tám ngành, làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành và đạt đến tăng trưởng, lớn mạnh và quảng đại trong các pháp.
"Này các Tỷ kheo, rồng lớn lên và trở nên mạnh mẽ nhờ vào dãy Himalaya, vua của các ngọn núi. Khi chúng mạnh mẽ, chúng lặn xuống các ao. Sau đó chúng lặn xuống các hồ, các dòng suối, các con sông, và cuối cùng là đại dương. Ở đó chúng có được một thân hình to lớn và dồi dào. Tương tự như vậy, một Tỷ kheo phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý phụ thuộc vào và dựa trên đạo đức, có được các phẩm chất tốt to lớn và dồi dào.
Và làm thế nào một Tỷ kheo phát triển con đường tám nhánh cao quý phụ thuộc vào và dựa trên đạo đức, có được các phẩm chất tốt to lớn và dồi dào? Đó là khi một Tỷ kheo phát triển nhìn đúng, suy nghĩ đúng, lời nói đúng, hành động đúng, sống đúng, nỗ lực đúng, niệm đúng, và định đúng, vốn dựa trên sự ly dục, sự ly tham, và sự đoạn diệt, và chín muồi trong sự buông bỏ. Đó là cách một Tỷ kheo phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý phụ thuộc vào và dựa trên đạo đức, có được các phẩm chất tốt to lớn và dồi dào."
1. …
2. − Y cứ vào vua núi Tuyết sơn, này các Tỷ-kheo, các loài rắn lớn tăng trưởng tự thân, thâu hoạch sức mạnh. Ở đấy, khi chúng tăng trưởng tự thân, thâu hoạch sức mạnh, chúng đi xuống các hồ nhỏ; sau khi xuống các hồ nhỏ, chúng đi xuống các hồ lớn, chúng đi xuống các sông nhỏ; sau khi đi xuống các sông nhỏ, chúng đi xuống các sông lớn; sau khi đi xuống các sông lớn, chúng đi ra biển, ra đại dương. Tại đấy thân của chúng được to lớn và quảng đại hơn.
3. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo y cứ vào giới, an trú vào giới, tu tập Thánh đạo Tám ngành, làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành, đạt được sự to lớn, sự quảng đại trong các thiện pháp.
Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo y cứ vào giới, an trú vào giới, tu tập Thánh đạo Tám ngành, làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành, đạt đến sự to lớn, sự quảng đại trong các thiện pháp?
4. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập chánh tri kiến… tu tập chánh định liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo y cứ vào giới, an trú trên giới, tu tập Thánh đạo Tám ngành, làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành, đạt đến sự to lớn, sự quảng đại trong các pháp…
“Này các Tỷ kheo, giả sử một cái cây nghiêng, dốc, và hướng về phía đông. Nếu nó bị chặt ở gốc, nó sẽ ngã về đâu?”
“Bạch Thế Tôn, nó sẽ ngã về hướng mà nó nghiêng, dốc, và hướng tới.”
"Tương tự như vậy, một Tỷ kheo phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý sẽ nghiêng, dốc, và hướng về sự dập tắt.
Và làm thế nào một Tỷ kheo phát triển con đường tám nhánh cao quý lại nghiêng, dốc, và hướng về sự dập tắt? Đó là khi một Tỷ kheo phát triển nhìn đúng, suy nghĩ đúng, lời nói đúng, hành động đúng, sống đúng, nỗ lực đúng, niệm đúng, và định đúng, vốn dựa trên sự ly dục, sự ly tham, và sự đoạn diệt, và chín muồi trong sự buông bỏ. Đó là cách một Tỷ kheo phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý nghiêng, dốc, và hướng về sự dập tắt."
1. …
2. − Ví như, này các Tỷ-kheo, có cây thiên về hướng Ðông, hướng về hướng Ðông, xuôi về hướng Ðông, khi bị chặt từ gốc, cây ấy sẽ rơi về hướng nào?
− Bạch Thế Tôn, về phía nó thiên về, về phía nó hướng về, về phía nó xuôi về.
3. − Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập Thánh đạo Tám ngành, làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành, thiên về Niết-bàn, hướng về Niết-bàn, xuôi về Niết-bàn. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo tu tập Thánh đạo Tám ngành, làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành, thiên về Niết-bàn, hướng về Niết-bàn, xuôi về Niết-bàn?
4. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập chánh tri kiến liên hệ đến viễn ly… tu tập chánh định liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập Thánh đạo Tám ngành, làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành, thiên về Niết-bàn, hướng về Niết-bàn, xuôi về Niết-bàn.
"Này các Tỷ kheo, giả sử một cái nồi đầy nước bị lật úp, nước chảy ra hết và không quay trở lại. Tương tự như vậy, một Tỷ kheo phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý sẽ loại bỏ các phẩm chất xấu, bất thiện và không để chúng quay trở lại.
Và làm thế nào một Tỷ kheo phát triển con đường tám nhánh cao quý lại loại bỏ các phẩm chất xấu, bất thiện và không để chúng quay trở lại? Đó là khi một Tỷ kheo phát triển nhìn đúng, suy nghĩ đúng, lời nói đúng, hành động đúng, sống đúng, nỗ lực đúng, niệm đúng, và định đúng, vốn dựa trên sự ly dục, sự ly tham, và sự đoạn diệt, và chín muồi trong sự buông bỏ. Đó là cách một Tỷ kheo phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý loại bỏ các phẩm chất xấu, bất thiện và không để chúng quay trở lại."
1. …
2. − Ví như, này các Tỷ-kheo, một cái ghè, nếu bị nghiêng đổ, nước đã bị đổ ra không thể đổ vào lại được. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập Thánh đạo Tám ngành, làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành, đối với các bất thiện pháp đã được đổ ra, không thể đổ vào lại được. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo tu tập Thánh đạo Tám ngành, làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành, đối với các ác, bất thiện pháp đã được đổ ra, không thể đổ vào lại được?
3. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập chánh tri kiến liên hệ đến viễn ly,… tu tập chánh định liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập Thánh đạo Tám ngành, làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành, đối với các bất thiện pháp đã được đổ ra, không có thể đổ vào lại được.
"Này các Tỷ kheo, giả sử một cái gai lúa hoặc lúa mạch được chỉa đúng hướng. Nếu các con dẫm lên nó bằng tay hoặc chân, có thể nó sẽ đâm rách da và làm chảy máu. Tại sao vậy? Vì cái gai được chỉa đúng hướng.
Tương tự như vậy, một Tỷ kheo có cái nhìn và sự phát triển con đường được chỉa đúng hướng rất có thể phá vỡ vô minh, tạo ra minh, và nhận ra sự dập tắt. Tại sao vậy? Vì cái nhìn của họ được chỉa đúng hướng.
Và làm thế nào một Tỷ kheo có cái nhìn và sự phát triển con đường được chỉa đúng hướng lại phá vỡ vô minh, làm nảy sinh minh, và nhận ra sự dập tắt? Đó là khi một Tỷ kheo phát triển nhìn đúng, suy nghĩ đúng, lời nói đúng, hành động đúng, sống đúng, nỗ lực đúng, niệm đúng, và định đúng, vốn dựa trên sự ly dục, sự ly tham, và sự đoạn diệt, và chín muồi trong sự buông bỏ. Đó là cách một Tỷ kheo có cái nhìn và sự phát triển con đường được chỉa đúng hướng phá vỡ vô minh, làm nảy sinh minh, và nhận ra sự dập tắt."
1. …
2. − Ví như, này các Tỷ-kheo, sợi râu lúa mì, hay sợi râu lúa mạch được đặt hướng chân chánh, khi bị tay chân đè vào, có thể đâm thủng tay chân, hay có thể làm đổ máu. Sự tình này có xảy ra. Vì sao? Vì sợi râu được đặt hướng chân chánh.
3. Cũng vậy, Tỷ-kheo nhờ đặt hướng chân chánh, tu tập con đường chơn chánh, thời vô minh được cắt đoạn, minh sẽ được khởi lên, Niết-bàn sẽ được chứng đắc. Sự kiện như vậy có xảy ra. Vì sao? Vì tri kiến được đặt hướng một cách chân chánh. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo nhờ chân chánh đặt hướng tri kiến, nhờ chân chánh đặt hướng con đường tu tập nên đâm thủng vô minh, làm minh sanh khởi, chứng ngộ được Niết-bàn?
4. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập chánh tri kiến liên hệ đến viễn ly… tu tập chánh định liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo chân chánh đặt hướng tri kiến, chân chánh đặt hướng con đường tu tập, đâm thủng vô minh, làm minh sanh khởi, chứng ngộ được Niết-bàn.
"Này các Tỷ kheo, có nhiều loại gió thổi trên bầu trời. Gió thổi từ phía đông, phía tây, phía bắc, và phía nam. Có những cơn gió bụi bặm và không bụi, mát và ấm, yếu và mạnh. Tương tự như vậy, khi con đường tám nhánh cao quý được phát triển và tu tập, những điều sau đây được phát triển đầy đủ: bốn niệm xứ (the four kinds of mindfulness meditation / bốn nơi để thực hành chánh niệm), bốn tinh cần đúng đắn (right efforts / chánh cần), bốn nền tảng của thần lực (bases of psychic power / thần túc), năm năng lực (faculties / căn / khả năng, năng lực), năm sức mạnh (powers / lực), và bảy yếu tố của sự giác ngộ.
Và chúng được phát triển đầy đủ như thế nào? Đó là khi một Tỷ kheo phát triển nhìn đúng, suy nghĩ đúng, lời nói đúng, hành động đúng, sống đúng, nỗ lực đúng, niệm đúng, và định đúng, vốn dựa trên sự ly dục, sự ly tham, và sự đoạn diệt, và chín muồi trong sự buông bỏ. Đó là cách chúng được phát triển đầy đủ."
1. …
2.− Ví như, này các Tỷ-kheo, trên không trung, có nhiều loại gió thổi, gió từ phương Ðông thổi, gió từ phương Tây thổi, gió từ phương Bắc thổi, gió từ phương Nam thổi, gió có bụi thổi, gió không bụi thổi, gió lạnh thổi, gió nóng thổi, gió nhỏ thổi, gió thật lớn thổi.
3. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập Thánh đạo Tám ngành, làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành, thời bốn niệm xứ được tu tập, đi đến viên mãn, bốn chánh cần… bốn như ý túc… năm căn… năm lực… bảy giác chi được tu tập đi đến viên mãn. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo tu tập Thánh đạo Tám ngành, làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành, bốn niệm xứ được tu tập đi đến viên mãn… bốn chánh cần… bốn như ý túc… năm căn… năm lực… bảy giác chi được tu tập đi đến viên mãn?
4. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập chánh tri kiến liên hệ đến viễn ly… tu tập chánh định liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo,
Tỷ-kheo tu tập Thánh đạo Tám ngành, làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành, bốn niệm xứ được tu tập đi đến viên mãn, bốn chánh cần… bốn như ý túc… năm căn… năm lực… bảy giác chi được tu tập đi đến sung mãn.
"Này các Tỷ kheo, vào tháng cuối cùng của mùa hè, khi bụi bẩn bị khuấy động, một cơn bão lớn bất ngờ làm tan và lắng đọng nó ngay tại chỗ. Tương tự như vậy, một Tỷ kheo phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý sẽ làm tan và lắng dịu các phẩm chất xấu, bất thiện ngay tại chỗ.
Làm thế nào một Tỷ kheo phát triển con đường tám nhánh cao quý lại làm tan và lắng dịu các phẩm chất xấu, bất thiện ngay tại chỗ? Đó là khi một Tỷ kheo phát triển nhìn đúng, suy nghĩ đúng, lời nói đúng, hành động đúng, sống đúng, nỗ lực đúng, niệm đúng, và định đúng, vốn dựa trên sự ly dục, sự ly tham, và sự đoạn diệt, và chín muồi trong sự buông bỏ. Đó là cách một Tỷ kheo phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý làm tan và lắng dịu các phẩm chất xấu, bất thiện ngay tại chỗ."
1. …
2.− Ví như, này các Tỷ-kheo, vào cuối tháng mùa hạ, bụi mù bay lên, rồi có đám mây lớn trái mùa thình lình làm chúng tiêu tan và tịnh chỉ. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập Thánh đạo Tám ngành, làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành, đối với các ác, bất thiện pháp tiếp tục sanh thình lình làm chúng tiêu tan và tịnh chỉ. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo tu tập Thánh đạo Tám ngành, làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành, đối với các ác, bất thiện pháp tiếp tục sanh lập tức làm cho chúng tiêu tan và tịnh chỉ?
3. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập chánh tri kiến liên hệ đến viễn ly… tu tập chánh định liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập Thánh đạo Tám ngành, làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành, đối với các ác, bất thiện pháp tiếp tục sanh (uppannuppanne) lập tức làm cho chúng tiêu tan và tịnh chỉ.
"Này các Tỷ kheo, khi một cơn bão lớn nổi lên, một cơn gió mạnh làm tan và lắng đọng nó khi nó tiến tới. Tương tự như vậy, một Tỷ kheo phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý sẽ làm tan và lắng dịu các phẩm chất xấu, bất thiện khi chúng tiến tới.
Và làm thế nào một Tỷ kheo phát triển con đường tám nhánh cao quý lại làm tan và lắng dịu các phẩm chất xấu, bất thiện khi chúng tiến tới? Đó là khi một Tỷ kheo phát triển nhìn đúng, suy nghĩ đúng, lời nói đúng, hành động đúng, sống đúng, nỗ lực đúng, niệm đúng, và định đúng, vốn dựa trên sự ly dục, sự ly tham, và sự đoạn diệt, và chín muồi trong sự buông bỏ. Đó là cách một Tỷ kheo phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý làm tan và lắng dịu các phẩm chất xấu, bất thiện khi chúng tiến tới."
1. …
2. − Ví như, này các Tỷ-kheo, một ngọn gió lớn thỉnh thoảng làm cho đám mây mưa lớn khởi lên bị tiêu tan, tịnh chỉ. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập Thánh đạo Tám ngành, làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành, đối với các ác, bất thiện pháp tiếp tục sanh khởi, khiến chúng tiêu tan và tịnh chỉ. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo tu tập Thánh đạo Tám ngành, làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành, đối với các ác, bất thiện pháp tiếp tục sanh khởi khiến chúng tiêu tan và tịnh chỉ?
3. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập chánh tri kiến liên hệ đến viễn ly… tu tập chánh định… hướng đến từ bỏ. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập Thánh đạo Tám ngành, làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành, đối với các ác, bất thiện pháp tiếp tục sanh khởi khiến chúng tiêu tan và tịnh chỉ.
"Này các Tỷ kheo, giả sử có một con tàu đi biển được buộc lại bằng dây thừng. Trong sáu tháng, chúng bị hư hỏng trong nước. Sau đó, vào mùa lạnh, nó được kéo lên bờ khô, nơi các sợi dây bị gió và nắng làm cho mục nát. Khi mây mưa làm ướt chúng, các sợi dây sẽ dễ dàng sụp đổ và mục rữa. Tương tự như vậy, khi một Tỷ kheo phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý, các xiềng xích của họ sẽ dễ dàng sụp đổ và mục rữa.
Và làm thế nào họ phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý để các xiềng xích của họ dễ dàng sụp đổ và mục rữa? Đó là khi một Tỷ kheo phát triển nhìn đúng, suy nghĩ đúng, lời nói đúng, hành động đúng, sống đúng, nỗ lực đúng, niệm đúng, và định đúng, vốn dựa trên sự ly dục, sự ly tham, và sự đoạn diệt, và chín muồi trong sự buông bỏ. Đó là cách họ phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý để các xiềng xích của họ dễ dàng sụp đổ và mục rữa."
1. …
2. − Ví như, này các Tỷ-kheo, một chiếc thuyền đi biển, đầy đủ cột buồm, và dây buồm (vettabandhanabandhàya), và bị mắc cạn trên bờ, trong sáu tháng bị nước làm cho hao mòn. Còn trong mùa khô, các dây buồm bị gió và mặt trời làm cho hư hại. Rồi trong mùa mưa, bị thấm ướt (abhippavutthàni) bởi cơn mưa giông, rất dễ (appakasiraneva) bị yếu, hư và mục nát. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập Thánh đạo Tám ngành, làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành, rất dễ làm cho các kiết sử yếu mòn và mục nát. Và thế nào, này các Tỷ-kheo, một Tỷ-kheo tu tập Thánh đạo Tám ngành, làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành, rất dễ làm cho các kiết sử yếu mòn và mục nát?
3. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập chánh tri kiến liên hệ đến viễn ly… tu tập chánh định liên hệ đến viễn ly… hướng đến từ bỏ. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập Thánh đạo Tám ngành, làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành, rất dễ làm cho các kiết sử yếu mòn và mục nát.
"Này các Tỷ kheo, giả sử có một nhà trọ. Khách trọ đến từ phía đông, tây, bắc, và nam. Quý tộc, bà-la-môn, nông dân, và tiện dân đều ở đó. Tương tự như vậy, một Tỷ kheo phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý sẽ hiểu biết hoàn toàn bằng hiểu biết trực tiếp những điều cần được hiểu biết hoàn toàn bằng hiểu biết trực tiếp. Họ từ bỏ bằng hiểu biết trực tiếp những điều cần được từ bỏ bằng hiểu biết trực tiếp. Họ nhận ra bằng hiểu biết trực tiếp những điều cần được nhận ra bằng hiểu biết trực tiếp. Họ phát triển bằng hiểu biết trực tiếp những điều cần được phát triển bằng hiểu biết trực tiếp.
Và những điều cần được hiểu biết hoàn toàn bằng hiểu biết trực tiếp là gì? Nên nói rằng: năm uẩn bám giữ. Năm uẩn nào? Đó là: Cơ thể, cảm giác, nhận thức, hành động, và thức (Form, feeling, perception, choices, and consciousness / Sắc, thọ, tưởng, hành, và thức). Đây là những điều cần được hiểu biết hoàn toàn bằng hiểu biết trực tiếp. Và những điều cần được từ bỏ bằng hiểu biết trực tiếp là gì? Vô minh và mong muốn tồn tại (craving for continued existence / Hữu ái). Đây là những điều cần được từ bỏ bằng hiểu biết trực tiếp. Và những điều cần được nhận ra bằng hiểu biết trực tiếp là gì? Minh và sự giải thoát (freedom / giải thoát). Đây là những điều cần được nhận ra bằng hiểu biết trực tiếp. Và những điều cần được phát triển bằng hiểu biết trực tiếp là gì? Thiền Định và Thiền Quán (Serenity and Discernment / samatha và vipassanā/ chỉ và quán / sự tĩnh lặng và sự quan sát sáng suốt). Đây là những điều cần được phát triển bằng hiểu biết trực tiếp.
Và làm thế nào một Tỷ kheo phát triển con đường tám nhánh cao quý theo cách này? Đó là khi một Tỷ kheo phát triển nhìn đúng, suy nghĩ đúng, lời nói đúng, hành động đúng, sống đúng, nỗ lực đúng, niệm đúng, và định đúng, vốn dựa trên sự ly dục, sự ly tham, và sự đoạn diệt, và chín muồi trong sự buông bỏ. Đó là cách một Tỷ kheo phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý theo cách này."
1. …
2. − Ví như, này các Tỷ-kheo, có một nhà khách, ở đấy có người từ phương Ðông tới ở, có người từ phương Tây tới ở, có người từ phương Bắc tới ở, có người từ phương Nam tới ở, có người Sát-đế-lị tới ở, có người Bà-la-môn tới ở, có người Phệ-xá tới ở, có người Thủ-đà tới ở. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập Thánh đạo Tám ngành, làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành, với các pháp cần phải liễu tri nhờ thắng trí, họ nhờ thắng trí liễu tri các pháp ấy; với các pháp cần phải đoạn tận nhờ thắng trí, họ đoạn tận các pháp ấy nhờ thắng trí; với các pháp cần phải chứng ngộ nhờ thắng trí, họ chứng ngộ các pháp ấy nhờ thắng trí; với những pháp cần phải tu tập nhờ thắng trí, họ tu tập những pháp ấy nhờ thắng trí.
3. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là những pháp cần phải liễu tri nhờ thắng trí? Cần phải được trả lời là năm thủ uẩn. Thế nào là năm? Tức là sắc thủ uẩn, thọ thủ uẩn, tưởng thủ uẩn, hành thủ uẩn, thức thủ uẩn. Những pháp này, này các Tỷ-kheo, là những pháp cần phải liễu tri nhờ thắng trí.
4. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là những pháp cần phải đoạn tận nhờ thắng trí? Vô minh, hữu và ái (bhavatanhà), những pháp này cần phải đoạn tận nhờ thắng trí.
5. Và này các Tỷ-kheo, những pháp nào cần phải chứng ngộ nhờ thắng trí? Minh và giải thoát, này các Tỷ-kheo, những pháp này cần phải chứng ngộ nhờ thắng trí.
6. Và này các Tỷ-kheo, những pháp nào cần phải tu tập nhờ thắng trí? Chỉ và quán, này các Tỷ-kheo, những pháp này cần phải tu tập nhờ thắng trí.
7. Và thế nào, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập Thánh đạo Tám ngành, làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành; đối với các pháp cần phải liễu tri, họ liễu tri được các pháp ấy nhờ thắng trí; đối với các pháp cần phải đoạn tận nhờ thắng trí, họ đoạn tận các pháp ấy nhờ thắng trí; đối với những pháp cần phải chứng ngộ nhờ thắng trí, họ chứng ngộ những pháp ấy nhờ thắng trí; đối với những pháp cần phải tu tập nhờ thắng trí, họ tu tập những pháp ấy nhờ thắng trí?
8. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập chánh tri kiến… tu tập chánh định liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ. Như vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập Thánh đạo Tám ngành, làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành; đối với các pháp cần phải liễu tri nhờ thắng trí, vị ấy liễu tri những pháp ấy nhờ thắng trí; đối với những pháp cần phải đoạn tận nhờ thắng trí, vị ấy đoạn tận những pháp ấy nhờ thắng trí; đối với những pháp cần phải chứng ngộ nhờ thắng trí, vị ấy chứng ngộ những pháp ấy nhờ thắng trí; đối với những pháp cần phải tu tập nhờ thắng trí, vị ấy tu tập những pháp ấy nhờ thắng trí.
"Này các Tỷ kheo, giả sử rằng, mặc dù sông Hằng nghiêng, dốc, và hướng về phía đông, một đám đông lớn đến với cuốc và giỏ, nói rằng: ‘Chúng ta sẽ làm cho sông Hằng này nghiêng, dốc, và hướng về phía tây!’
Các con nghĩ sao, này các Tỷ kheo? Liệu họ có thành công không?"
“Không, bạch Thế Tôn. Tại sao vậy? Sông Hằng nghiêng, dốc, và hướng về phía đông. Không dễ để làm cho nó nghiêng, dốc, và hướng về phía tây. Đám đông lớn đó cuối cùng sẽ mệt mỏi và thất vọng.”
"Tương tự như vậy, trong khi một Tỷ kheo phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý, nếu các nhà cai trị hoặc các vị đại thần của họ, bạn bè hoặc đồng nghiệp, họ hàng hoặc người thân mời họ nhận của cải, nói rằng: ‘Này người đáng kính, tại sao lại để những chiếc áo cà sa này hành hạ ông? Tại sao lại theo thực hành cạo đầu và mang bát khất thực? Hãy trở về cuộc sống thấp kém hơn, hưởng thụ của cải, và tạo công đức!’ Hoàn toàn không thể có chuyện một Tỷ kheo phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý lại từ bỏ sự rèn luyện và trở về cuộc sống thấp kém hơn. Tại sao vậy? Bởi vì trong một thời gian dài, tâm của Tỷ kheo đó đã nghiêng, dốc, và hướng về sự ly dục. Vì vậy, không thể có chuyện họ trở về cuộc sống thấp kém hơn.
Và làm thế nào một Tỷ kheo phát triển con đường tám nhánh cao quý? Đó là khi một Tỷ kheo phát triển nhìn đúng, suy nghĩ đúng, lời nói đúng, hành động đúng, sống đúng, nỗ lực đúng, niệm đúng, và định đúng, vốn dựa trên sự ly dục, sự ly tham, và sự đoạn diệt, và chín muồi trong sự buông bỏ. Đó là cách một Tỷ kheo phát triển và tu tập con đường tám nhánh cao quý."
1. …
2. − Ví như, này các Tỷ-kheo, sông Hằng thiên về hướng Ðông, hướng về hướng Ðông, xuôi về hướng Ðông. Rồi có một quần chúng lớn đến cầm cuốc và giỏ nói rằng: “Chúng ta sẽ làm cho sông Hằng này thiên về hướng Tây, hướng về hướng Tây, xuôi về hướng Tây”. Các Ông nghĩ thế nào, này các Tỷ-kheo, quần chúng lớn ấy có thể làm cho sông Hằng thiên về hướng Tây, hướng về hướng Tây, xuôi về hướng Tây không?
− Thưa không, bạch Thế Tôn.
− Vì sao? Vì rằng sông Hằng thiên về hướng Ðông, hướng về hướng Ðông, xuôi về hướng Ðông, không dễ gì có thể làm sông Hằng thiên về hướng Tây, hướng về hướng Tây, xuôi về hướng Tây. Quần chúng lớn ấy chỉ phải khổ nhọc, phiền não mà thôi.
3. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập Thánh đạo Tám ngành, làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành, thời các vua, đại thần của vua, bằng hữu, đồng nghiệp, thân thích hay quyến thuộc cùng một huyết thống, đem tài sản đến mời mọc: “Hãy đến, này Bạn ! Sao để những cà-sa này làm phiền não Bạn? Sao lại bộ hành với đầu trọc và y bát? Hãy hoàn tục, hưởng các tài sản và làm các công đức”. Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập Thánh đạo Tám ngành, làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành từ bỏ học pháp và hoàn tục; sự kiện như vậy không xảy ra. Vì sao? Vì rằng, này các Tỷ-kheo, tâm của vị ấy đã lâu ngày thiên về viễn ly, hướng về viễn ly, xuôi về viễn ly, không thể nào có thể trở lại hoàn tục; sự kiện như vậy không xảy ra. Và thế nào là Tỷ-kheo tu tập Thánh đạo Tám ngành, làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành?
4. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập chánh tri kiến liên hệ đến viễn ly… tu tập chánh định liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo tu tập Thánh đạo Tám ngành, làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành.
Tại Xá-vệ.
"Này các Tỷ kheo, có ba sự tìm kiếm này. Ba sự tìm kiếm nào? Sự tìm kiếm các thú vui giác quan, sự tìm kiếm sự tồn tại tiếp diễn, và sự tìm kiếm một con đường tâm linh. Đây là ba sự tìm kiếm.
Con đường tám nhánh cao quý nên được phát triển để hiểu biết trực tiếp ba sự tìm kiếm này. Con đường tám nhánh cao quý là gì? Đó là khi một Tỷ kheo phát triển nhìn đúng, suy nghĩ đúng, lời nói đúng, hành động đúng, sống đúng, nỗ lực đúng, niệm đúng, và định đúng, vốn dựa trên sự ly dục, sự ly tham, và sự đoạn diệt, và chín muồi trong sự buông bỏ.
Đây là con đường tám nhánh cao quý nên được phát triển để hiểu biết trực tiếp ba sự tìm kiếm này."
"Này các Tỷ kheo, có ba sự tìm kiếm này. Ba sự tìm kiếm nào? Sự tìm kiếm các thú vui giác quan, sự tìm kiếm sự tồn tại tiếp diễn, và sự tìm kiếm một con đường tâm linh. Đây là ba sự tìm kiếm.
Con đường tám nhánh cao quý nên được phát triển để hiểu biết trực tiếp ba sự tìm kiếm này. Con đường tám nhánh cao quý là gì? Đó là khi một Tỷ kheo phát triển nhìn đúng, suy nghĩ đúng, lời nói đúng, hành động đúng, sống đúng, nỗ lực đúng, niệm đúng, và định đúng, mà đỉnh cao là sự loại bỏ tham, sân, và si.
Đây là con đường tám nhánh cao quý nên được phát triển để hiểu biết trực tiếp ba sự tìm kiếm này."
"Này các Tỷ kheo, có ba sự tìm kiếm này. Ba sự tìm kiếm nào? Sự tìm kiếm các thú vui giác quan, sự tìm kiếm sự tồn tại tiếp diễn, và sự tìm kiếm một con đường tâm linh. Đây là ba sự tìm kiếm.
Con đường tám nhánh cao quý nên được phát triển để hiểu biết trực tiếp ba sự tìm kiếm này. Con đường tám nhánh cao quý là gì? Đó là khi một Tỷ kheo phát triển nhìn đúng, suy nghĩ đúng, lời nói đúng, hành động đúng, sống đúng, nỗ lực đúng, niệm đúng, và định đúng, mà đỉnh cao, kết thúc, và chấm dứt trong sự tự do khỏi cái chết.
Đây là con đường tám nhánh cao quý nên được phát triển để hiểu biết trực tiếp ba sự tìm kiếm này."
"Này các Tỷ kheo, có ba sự tìm kiếm này. Ba sự tìm kiếm nào? Sự tìm kiếm các thú vui giác quan, sự tìm kiếm sự tồn tại tiếp diễn, và sự tìm kiếm một con đường tâm linh. Đây là ba sự tìm kiếm.
Con đường tám nhánh cao quý nên được phát triển để hiểu biết trực tiếp ba sự tìm kiếm này. Con đường tám nhánh cao quý là gì? Đó là khi một Tỷ kheo phát triển nhìn đúng, suy nghĩ đúng, lời nói đúng, hành động đúng, sống đúng, nỗ lực đúng, niệm đúng, và định đúng, vốn nghiêng, dốc, và hướng về sự dập tắt.
Đây là con đường tám nhánh cao quý nên được phát triển để hiểu biết trực tiếp ba sự tìm kiếm này."
"Này các Tỷ kheo, có ba sự tìm kiếm này. Ba sự tìm kiếm nào? Sự tìm kiếm các thú vui giác quan, sự tìm kiếm sự tồn tại tiếp diễn, và sự tìm kiếm một con đường tâm linh. Đây là ba sự tìm kiếm.
Con đường tám nhánh cao quý nên được phát triển để hiểu biết hoàn toàn…"
1. Tất cả đều nhân duyên ở Sàvatthi.
1. …
2. − Này các Tỷ-kheo, có ba loại tầm cầu. Thế nào là ba? Tầm cầu về dục, tầm cầu về hữu, tầm cầu về Phạm hạnh. Những pháp này, này các Tỷ-kheo, là ba tầm cầu. Chính do thắng tri ba tầm cầu này mà Thánh đạo tám ngành này được tu tập. Thế nào là Thánh đạo tám ngành được tu tập?
3. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập chánh tri kiến liên hệ đến viễn ly… tu tập chánh định liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ. Chính do thắng tri ba tầm cầu này mà Thánh đạo Tám ngành này được tu tập.
4-5. … Tu tập chánh định, với cứu cánh là đoạn tận tham, với cứu cánh là đoạn tận sân, với cứu cánh là đoạn tận si.
6-7. … Tu tập chánh định, thể nhập vào bất tử, với mục đích là bất tử, với cứu cánh là bất tử.
8-9. … Tu tập chánh định, thiên về Niết-bàn, hướng về Niết-bàn, xuôi về Niết-bàn.
(Kể đầy đủ với “hiểu biết hoàn toàn” thay vì “hiểu biết trực tiếp”.)
"Này các Tỷ kheo, có ba sự tìm kiếm này. Ba sự tìm kiếm nào? Sự tìm kiếm các thú vui giác quan, sự tìm kiếm sự tồn tại tiếp diễn, và sự tìm kiếm một con đường tâm linh. Đây là ba sự tìm kiếm.
Con đường tám nhánh cao quý nên được phát triển để kết thúc…"
10-17. − Này các Tỷ-kheo, có ba loại tầm cầu. Thế nào là ba? Tầm cầu về dục, tầm cầu về hữu, tầm cầu về Phạm hạnh. Những pháp này, này các Tỷ-kheo, là ba tầm cầu. Chính vì liễu tri ba tầm cầu này mà Thánh đạo Tám ngành được tu tập.
(Kể đầy đủ với “kết thúc” thay vì “hiểu biết trực tiếp”.)
"Này các Tỷ kheo, có ba sự tìm kiếm này. Ba sự tìm kiếm nào? Sự tìm kiếm các thú vui giác quan, sự tìm kiếm sự tồn tại tiếp diễn, và sự tìm kiếm một con đường tâm linh. Đây là ba sự tìm kiếm.
Con đường tám nhánh cao quý nên được phát triển để từ bỏ…"
18-25. − Này các Tỷ-kheo, có ba loại tầm cầu. Thế nào là ba? Tầm cầu dục, tầm cầu hữu, tầm cầu Phạm hạnh. Chính vì mục đích đoạn tận ba tầm cầu này mà Thánh đạo Tám ngành được tu tập.
(Kể đầy đủ với “từ bỏ” thay vì “hiểu biết trực tiếp”.)
26-33. − Này các Tỷ-kheo, có ba tầm cầu này. Thế nào là ba? Tầm cầu dục, tầm cầu hữu, tầm cầu Phạm hạnh. Chính vì mục đích đoạn tận ba tầm cầu này mà Thánh đạo Tám ngành được tu tập.
"Này các Tỷ kheo, có ba loại phân biệt. Ba loại nào? Người ta phân biệt, nghĩ rằng ‘tôi giỏi hơn’ hoặc ‘tôi bằng’ hoặc ‘tôi kém hơn’. Đây là ba loại phân biệt.
Con đường tám nhánh cao quý nên được phát triển để hiểu biết trực tiếp, hiểu biết hoàn toàn, kết thúc, và từ bỏ ba loại phân biệt này. Con đường tám nhánh cao quý là gì? Đó là khi một Tỷ kheo phát triển nhìn đúng, suy nghĩ đúng, lời nói đúng, hành động đúng, sống đúng, nỗ lực đúng, niệm đúng, và định đúng, vốn dựa trên sự ly dục, sự ly tham, và sự đoạn diệt, và chín muồi trong sự buông bỏ. Đây là con đường tám nhánh cao quý nên được phát triển để hiểu biết trực tiếp, hiểu biết hoàn toàn, kết thúc, và từ bỏ ba loại phân biệt này."
(Kể đầy đủ như trong phần về sự tìm kiếm.)
1. … Sàvatthi…
2-33. − Này các Tỷ-kheo, có ba kiêu mạn. Thế nào là ba? Kiêu mạn: “Tôi hơn”; kiêu mạn: “Tôi bằng”; kiêu mạn: “Tôi thua”. Này các Tỷ-kheo, đó là ba kiêu mạn này. Chính vì mục đích thắng tri, liễu tri, đoạn diệt, đoạn tận ba kiêu mạn này mà Thánh đạo Tám ngành được tu tập. Thế nào là Thánh đạo Tám ngành được tu tập?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập chánh tri kiến… tu tập chánh định liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ. Chính vì mục đích thắng tri, liễu tri, đoạn diệt, đoạn tận ba kiêu mạn này mà Thánh đạo Tám ngành này cần phải tu tập.
"Này các Tỷ kheo, có ba loại ô nhiễm này. Ba loại nào? Ô nhiễm của dục vọng, mong muốn tái sinh, và vô minh. Đây là ba loại ô nhiễm.
Con đường tám nhánh cao quý nên được phát triển để hiểu biết trực tiếp, hiểu biết hoàn toàn, kết thúc, và từ bỏ ba loại ô nhiễm này."
1. …
2-33. − Này các Tỷ-kheo, có ba lậu hoặc này. Thế nào là ba? Dục lậu, hữu lậu, vô minh lậu. Này các Tỷ-kheo, đó là ba lậu hoặc này. Chính vì mục đích thắng tri… liễu tri… đoạn diệt… đoạn tận ba lậu hoặc này mà Thánh đạo Tám ngành này cần phải tu tập.
"Có ba trạng thái tồn tại này. Ba trạng thái nào? Tồn tại trong cõi dục, cõi sắc giới, và cõi vô sắc. Đây là ba trạng thái tồn tại.
Con đường tám nhánh cao quý nên được phát triển để hiểu biết trực tiếp, hiểu biết hoàn toàn, kết thúc, và từ bỏ ba trạng thái tồn tại này."
1. …
2-33. − Này các Tỷ-kheo, có ba hữu này. Thế nào là ba? Dục hữu, sắc hữu, vô sắc hữu. Chính vì mục đích thắng tri… liễu tri… đoạn diệt… đoạn tận ba hữu này, này các Tỷ-kheo, Thánh đạo Tám ngành này cần phải tu tập.
"Này các Tỷ kheo, có ba dạng khổ đau này. Ba dạng nào? Nỗi khổ đến từ cảm sự đau đớn; Nỗi khổ đến từ sự thay đổi (biến hoại); và nỗi khổ đến từ bản chất của vạn vật (Nỗi khổ là bản chất của các pháp hữu vi). … Đây là ba dạng khổ đau.
Con đường tám nhánh cao quý nên được phát triển để hiểu biết trực tiếp, hiểu biết hoàn toàn, kết thúc, và từ bỏ ba dạng khổ đau này."
1. …
2-33. − Này các Tỷ-kheo, có ba khổ tánh này. Thế nào là ba? Khổ khổ tánh, hành khổ tánh, hoại khổ tánh. Chính vì mục đích thắng tri… liễu tri… đoạn diệt… đoạn tận ba khổ tánh này, này các Tỷ-kheo, Thánh đạo Tám ngành này cần phải tu tập.
"Này các Tỷ kheo, có ba loại cằn cỗi này. Ba loại nào? Tham, sân, và si. Đây là ba loại cằn cỗi.
Con đường tám nhánh cao quý nên được phát triển để hiểu biết trực tiếp, hiểu biết hoàn toàn, kết thúc, và từ bỏ ba loại cằn cỗi này."
1. …
2-33. − Này các Tỷ-kheo, có ba hoang vu này. Thế nào là ba? Tham hoang vu, sân hoang vu, si hoang vu. Chính vì mục đích thắng tri… liễu tri… đoạn diệt… đoạn tận ba hoang vu này, này các Tỷ-kheo, Thánh đạo Tám ngành này cần phải tu tập.
"Này các Tỷ kheo, có ba vết bẩn này. Ba vết bẩn nào? Tham, sân, và si. Đây là ba vết bẩn.
Con đường tám nhánh cao quý nên được phát triển để hiểu biết trực tiếp, hiểu biết hoàn toàn, kết thúc, và từ bỏ ba vết bẩn này."
1. …
2-33. − Này các Tỷ-kheo, có ba cấu nhiễm này. Thế nào là ba? Tham cấu nhiễm, sân cấu nhiễm, si cấu nhiễm. Này các Tỷ-kheo, đó là ba cấu nhiễm này. Chính vì mục đích thắng tri… liễu tri… đoạn diệt… đoạn tận ba cấu nhiễm này, này các Tỷ-kheo, Thánh đạo Tám ngành này cần phải tu tập.
"Này các Tỷ kheo, có ba phiền não này. Ba phiền não nào? Tham, sân, và si. Đây là ba phiền não.
Con đường tám nhánh cao quý nên được phát triển để hiểu biết trực tiếp, hiểu biết hoàn toàn, kết thúc, và từ bỏ ba phiền não này."
1. …
2-33. − Này các Tỷ-kheo, có ba dao động này. Thế nào là ba? Tham giao động, sân dao động, si dao động. Này các Tỷ-kheo, đó là ba dao động này. Chính vì mục đích thắng tri… liễu tri… đoạn diệt… đoạn tận ba dao động này, này các Tỷ-kheo, Thánh đạo Tám ngành này cần phải tu tập.
"Này các Tỷ kheo, có ba cảm giác này: Ba cảm giác nào? Dễ chịu, khó chịu, và trung tính. Đây là ba cảm giác.
Con đường tám nhánh cao quý nên được phát triển để hiểu biết trực tiếp, hiểu biết hoàn toàn, kết thúc, và từ bỏ ba cảm giác này."
1. …
2-33. − Này các Tỷ-kheo, có ba thọ này. Thế nào là ba? Lạc thọ, khổ thọ, phi khổ phi lạc thọ. Này các Tỷ-kheo, đó là ba thọ này. Chính vì mục đích thắng tri… liễu tri… đoạn diệt… đoạn tận ba thọ này, này các Tỷ-kheo, Thánh đạo Tám ngành này cần phải tu tập.
"Này các Tỷ kheo, có ba loại ái dục này. Ba loại nào? Ái dục đối với các thú vui giác quan, ái dục để tiếp tục tồn tại, và ái dục để chấm dứt tồn tại. Đây là ba loại ái dục.
Con đường tám nhánh cao quý nên được phát triển để hiểu biết trực tiếp, hiểu biết hoàn toàn, kết thúc, và từ bỏ ba loại ái dục này. Con đường tám nhánh cao quý là gì? Đó là khi một Tỷ kheo phát triển nhìn đúng, suy nghĩ đúng, lời nói đúng, hành động đúng, sống đúng, nỗ lực đúng, niệm đúng, và định đúng, vốn dựa trên sự ly dục, sự ly tham, và sự đoạn diệt, và chín muồi trong sự buông bỏ.
Đây là con đường tám nhánh cao quý nên được phát triển để hiểu biết trực tiếp, hiểu biết hoàn toàn, kết thúc, và từ bỏ ba loại ái dục này."
1. …
2-3. − Này các Tỷ-kheo, có ba khát ái này. Thế nào là ba? Dục khát ái, hữu khát ái, phi hữu khát ái. Này các Tỷ-kheo, đó là ba khát ái này. Chính vì mục đích thắng tri… liễu tri… đoạn diệt… đoạn tận ba khát ái này, Thánh đạo Tám ngành này cần phải tu tập. Thế nào là Thánh đạo Tám ngành cần phải tu tập?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập chánh tri kiến liên hệ đến viễn ly… tu tập chánh định liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ đến đoạn diệt, liên hệ đến đoạn tận, hướng đến từ bỏ.
Chính vì mục đích thắng tri, liễu tri, đoạn diệt, đoạn tận ba khát ái này, này các Tỷ-kheo, Thánh đạo Tám ngành này cần phải tu tập.
"Này các Tỷ kheo, có ba khát vọng này. Ba khát vọng nào? Khát vọng đối với các thú vui giác quan, khát vọng để tiếp tục tồn tại, và khát vọng để chấm dứt tồn tại.
Để hiểu biết trực tiếp, hiểu biết hoàn toàn, kết thúc, và từ bỏ ba khát vọng này… … mà đỉnh cao là sự loại bỏ tham, sân, và si. … mà đỉnh cao, kết thúc, và chấm dứt trong sự tự do khỏi cái chết. … vốn nghiêng, dốc, và hướng về sự dập tắt.
Con đường tám nhánh cao quý nên được phát triển để hiểu biết trực tiếp, hiểu biết hoàn toàn, kết thúc, và từ bỏ ba khát vọng này."
1-2-3. …
4-33. − Có ba khát ái này, này các Tỷ-kheo… Chính vì mục đích thắng tri, liễu tri, đoạn diệt, đoạn tận ba khát ái này, này các Tỷ-kheo, Thánh đạo Tám ngành này cần phải tu tập.
Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập chánh tri kiến liên hệ đến viễn ly… tu tập chánh định liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly tham… liên hệ đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ… tu tập chánh định với cứu cánh là đoạn tận tham, với cứu cánh là đoạn tận sân, với cứu cánh là đoạn tận si… tu tập chánh định với mục đích là thể nhập bất tử, với mục đích là bất tử, với cứu cánh là bất tử… tu tập chánh định thiên về Niếtbàn, hướng về Niết-bàn, xuôi về Niết-bàn… Chính vì mục đích thắng tri… liễu tri… đoạn diệt… đoạn tận ba khát ái này, Thánh đạo Tám ngành này cần phải tu tập.
Tại Xá-vệ.
"Này các Tỷ kheo, có bốn bộc lưu (floods / ogha / dòng lũ cuốn trôi) này. Bốn bộc lưu nào? Bộc lưu của dục vọng, mong muốn tái sinh, tà kiến, và vô minh. Đây là bốn bộc lưu.
Con đường tám nhánh cao quý nên được phát triển để hiểu biết trực tiếp, hiểu biết hoàn toàn, kết thúc, và từ bỏ bốn bộc lưu này."
(Kể đầy đủ như trong phần về sự tìm kiếm.)
1. Tất cả đều nhân duyên ở Sàvatthi…
1. …
2. − Này các Tỷ-kheo, có bốn bộc lưu này. Thế nào là bốn? Dục bộc lưu, hữu bộc lưu, kiến bộc lưu, vô minh bộc lưu. Này các Tỷ-kheo, đó là bốn bộc lưu này. Chính vì mục đích muốn thắng tri, muốn liễu tri, muốn đoạn diệt, muốn đoạn tận bốn bộc lưu này, này các Tỷ-kheo, Thánh đạo Tám ngành này cần phải tu tập.
3-33. (Như đoạn về Tầm cầu…)
"Này các Tỷ kheo, có bốn ách trói buộc (yokes / yoga / gông cùm) này. Bốn ách nào? Ách trói buộc của các thú vui giác quan, các kiếp sống tương lai, tà kiến, và vô minh. Đây là bốn ách trói buộc.
Con đường tám nhánh cao quý nên được phát triển để hiểu biết trực tiếp, hiểu biết hoàn toàn, kết thúc, và từ bỏ bốn ách trói buộc này."
1. …
2-33. − Này các Tỷ-kheo, có bốn ách phược này. Thế nào là bốn? Dục ách phược, hữu ách phược, kiến ách phược, vô minh ách phược. Này các Tỷ-kheo, đó là bốn ách phược này. Chính vì mục đích thắng tri, liễu tri, đoạn diệt, đoạn tận bốn ách phược này, này các Tỷ-kheo, Thánh đạo Tám ngành này cần phải tu tập.
"Này các Tỷ kheo, có bốn loại bám giữ này. Bốn loại nào? Bám giữ vào các thú vui giác quan, tà kiến, sùng tín và giáo điều (misapprehension of precepts and observances / giới cấm thủ / mê tín và rập khuôn), và các lý thuyết về một cái tôi. Đây là bốn loại bám giữ.
Con đường tám nhánh cao quý nên được phát triển để hiểu biết trực tiếp, hiểu biết hoàn toàn, kết thúc, và từ bỏ bốn loại bám giữ này."
1. …
2-33. − Này các Tỷ-kheo, có bốn chấp thủ. Thế nào là bốn? Dục thủ, kiến thủ, giới cấm thủ, ngã luận thủ. Này các Tỷ-kheo, đó là bốn chấp thủ này. Chính vì mục đích thắng tri, liễu tri, đoạn diệt, đoạn tận bốn chấp thủ này, Thánh đạo Tám ngành này cần phải tu tập.
"Này các Tỷ kheo, có bốn sự trói buộc này. Bốn sự trói buộc nào? Sự trói buộc cá nhân vào lòng tham lam, ác ý, sùng tín và giáo điều, và sự khăng khăng rằng đây là chân lý duy nhất. Đây là bốn sự trói buộc.
Con đường tám nhánh cao quý nên được phát triển để hiểu biết trực tiếp, hiểu biết hoàn toàn, kết thúc, và từ bỏ bốn sự trói buộc này."
1. …
2-33. − Này các Tỷ-kheo, có bốn hệ phược này. Thế nào là bốn? Tham thân hệ phược, sân thân hệ phược,giới cấm thủ thân hệ phược, chấp đây là sự thực thân hệ phược. Này các Tỷ-kheo, đó là bốn hệ phược này. Chính vì mục đích thắng tri, liễu tri, đoạn diệt, đoạn tận bốn hệ phược này, này các Tỷ-kheo, Thánh đạo tám ngành này cần phải tu tập.
"Này các Tỷ kheo, có bảy khuynh hướng ngầm hướng về này. Bảy khuynh hướng nào? Khuynh hướng ngầm hướng về tham dục, ác cảm, tà kiến, nghi ngờ, ngã mạn, mong muốn tái sinh, và vô minh. Đây là bảy khuynh hướng ngầm hướng về.
Con đường tám nhánh cao quý nên được phát triển để hiểu biết trực tiếp, hiểu biết hoàn toàn, kết thúc, và từ bỏ bảy khuynh hướng ngầm hướng về này."
1. …
2-33. − Này các Tỷ-kheo, có bảy tùy miên này. Thế nào là bảy? Dục tham tùy miên (kàmaràgànusaya), hận tùy miên, kiến tùy miên, nghi tùy miên, mạn tùy miên, hữu tham tùy miên (bhavaràgànusaya), vô minh tùy miên. Này các Tỷ-kheo, đó là bảy tùy miên này. Chính vì mục đích thắng tri, liễu tri, đoạn diệt, đoạn tận bảy tùy miên này, này các Tỷ-kheo, Thánh đạo Tám ngành này cần phải tu tập.
"Này các Tỷ kheo, có năm loại kích thích giác quan này. Năm loại nào? Hình ảnh được biết bởi mắt, vốn đáng yêu, đáng mong muốn, dễ chịu, thú vị, thuộc về giác quan, và khêu gợi. Âm thanh được biết bởi tai… Mùi hương được biết bởi mũi… Vị được biết bởi lưỡi… Sự xúc chạm được biết bởi thân, vốn đáng yêu, đáng mong muốn, dễ chịu, thú vị, thuộc về giác quan, và khêu gợi. Đây là năm loại kích thích giác quan.
Con đường tám nhánh cao quý nên được phát triển để hiểu biết trực tiếp, hiểu biết hoàn toàn, kết thúc, và từ bỏ năm loại kích thích giác quan này."
1. …
2-33. − Này các Tỷ-kheo, có năm dục công đức. Thế nào là năm? Các sắc do mắt nhận thức khả lạc, khả hỷ, khả ý, khả ái, liên hệ đến dục, hấp dẫn. Các tiếng do tai nhận thức… Các hương do mũi nhận thức… Các vị do lưỡi nhận thức… Các xúc do thân nhận thức, khả lạc, khả hỷ, khả ý, khả ái, liên hệ đến dục, hấp dẫn.
Này các Tỷ-kheo, đó là năm dục công đức này. Chính vì mục đích thắng tri, liễu tri, đoạn diệt, đoạn tận năm dục công đức này, này các Tỷ-kheo, Thánh đạo Tám ngành này phải được tu tập.
"Này các Tỷ kheo, có năm Phiền nhiễu (hindrances / triền cái / chướng ngại, là trạng thái bất an, bồn chồn gây khó tập trung trong hiện tại) này. Năm phiền nhiễu nào? Phiền nhiễu của tham dục, tức giận, tâm trí đờ đẫn và buồn ngủ, tâm bất an và hối tiếc, và nghi ngờ. Đây là năm phiền nhiễu.
Con đường tám nhánh cao quý nên được phát triển để hiểu biết trực tiếp, hiểu biết hoàn toàn, kết thúc, và từ bỏ năm phiền nhiễu này."
1. …
2-33. − Này các Tỷ-kheo, có năm triền cái này. Thế nào là năm? Dục tham triền cái (kàmacchandaniivaranà), sân triền cái, hôn trầm thụy miên triền cái, trạo hối triền cái, nghi triền cái. Này các Tỷ-kheo, đó là năm triền cái này. Chính vì mục đích thắng tri, liễu tri, đoạn diệt, đoạn tận năm triền cái này, này các Tỷ-kheo, Thánh đạo Tám ngành này cần phải tu tập.
"Này các Tỷ kheo, có năm uẩn bám giữ này. Năm uẩn nào? Các uẩn bám giữ của cơ thể, cảm giác, nhận thức, hành động, và thức. Đây là năm uẩn bám giữ.
Con đường tám nhánh cao quý nên được phát triển để hiểu biết trực tiếp, hiểu biết hoàn toàn, kết thúc, và từ bỏ năm uẩn bám giữ này."
1. …
2-33. − Này các Tỷ-kheo, có năm thủ uẩn này. Thế nào là năm? Tức là sắc thủ uẩn, thọ thủ uẩn, tưởng thủ uẩn, hành thủ uẩn, thức thủ uẩn.
Này các Tỷ-kheo, đó là năm thủ uẩn này. Chính vì mục đích thắng tri, liễu tri, đoạn diệt, đoạn tận năm thủ uẩn này, này các Tỷ-kheo, Thánh đạo Tám ngành này cần phải tu tập.
"Này các Tỷ kheo, có năm xiềng xích thấp. Năm xiềng xích nào? Thân kiến (Substantialist view / quan điểm về một thực thể bền vững), nghi ngờ, sùng tín và giáo điều, tham dục, và tức giận. Đây là năm xiềng xích thấp.
Con đường tám nhánh cao quý nên được phát triển để hiểu biết trực tiếp, hiểu biết hoàn toàn, kết thúc, và từ bỏ năm xiềng xích thấp này."
1. …
2-33. − Này các Tỷ-kheo, có năm hạ phần kiết sử này. Thế nào là năm? Thân kiến, nghi, giới cấm thủ, dục tham, sân. Này các Tỷ-kheo, đó là năm hạ phần kiết sử này. Chính vì mục đích thắng tri, liễu tri, đoạn diệt, đoạn tận năm hạ phần kiết sử này, Thánh đạo tám ngành này cần phải tu tập.
"Này các Tỷ kheo, có năm xiềng xích cao. Năm xiềng xích nào? Mong muốn tái sinh trong cõi sắc giới, mong muốn tái sinh trong cõi vô sắc, ngã mạn, bồn chồn lo lắng, và vô minh. Đây là năm xiềng xích cao.
Con đường tám nhánh cao quý nên được phát triển để hiểu biết trực tiếp, hiểu biết hoàn toàn, kết thúc, và từ bỏ năm xiềng xích cao này. Con đường tám nhánh cao quý là gì? Đó là khi một Tỷ kheo phát triển nhìn đúng, suy nghĩ đúng, lời nói đúng, hành động đúng, sống đúng, nỗ lực đúng, niệm đúng, và định đúng, vốn dựa trên sự ly dục, sự ly tham, và sự đoạn diệt, và chín muồi trong sự buông bỏ.
Đây là con đường tám nhánh cao quý nên được phát triển để hiểu biết trực tiếp, hiểu biết hoàn toàn, kết thúc, và từ bỏ năm xiềng xích cao này."
"Này các Tỷ kheo, có năm xiềng xích cao. Năm xiềng xích nào? Mong muốn tái sinh trong cõi sắc giới, mong muốn tái sinh trong cõi vô sắc, ngã mạn, bồn chồn lo lắng, và vô minh. Đây là năm xiềng xích cao.
Con đường tám nhánh cao quý nên được phát triển để hiểu biết trực tiếp, hiểu biết hoàn toàn, kết thúc, và từ bỏ năm xiềng xích cao này. Con đường tám nhánh cao quý là gì? Đó là khi một Tỷ kheo phát triển nhìn đúng, suy nghĩ đúng, lời nói đúng, hành động đúng, sống đúng, nỗ lực đúng, niệm đúng, và định đúng, mà đỉnh cao là sự loại bỏ tham, sân, và si…" “… mà đỉnh cao, kết thúc, và chấm dứt trong sự tự do khỏi cái chết…” "… vốn nghiêng, dốc, và hướng về sự dập tắt.
Đây là con đường tám nhánh cao quý nên được phát triển để hiểu biết trực tiếp, hiểu biết hoàn toàn, kết thúc, và từ bỏ năm xiềng xích cao này."
Các Bài Kinh Liên Quan đến Con Đường là phần đầu tiên.
1. …
2. − Có năm thượng phần kiết sử này, này các Tỷ-kheo. Thế nào là năm? Sắc tham, vô sắc tham, mạn, trạo cử, vô minh. Này các Tỷ-kheo, đó là năm thượng phần kiết sử này. Chính vì mục đích thắng tri, liễu tri, đoạn diệt, đoạn tận năm thượng phần kiết sử này, này các Tỷ-kheo, Thánh đạo Tám ngành này cần phải tu tập. Thế nào là Thánh đạo Tám ngành cần phải tu tập?
3-17. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập chánh tri kiến liên hệ đến viễn ly… tu tập chánh định liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ. Chính vì mục đích thắng tri, liễu tri, đoạn diệt, đoạn tận năm thượng phần kiết sử này, này các Tỷ-kheo, Thánh đạo Tám ngành này cần phải tu tập.
Ví như, này các Tỷ-kheo, con sông Hằng…
18. Này các Tỷ-kheo, có năm thượng phần kiết sử. Thế nào là năm? Sắc tham, vô sắc tham, mạn, trạo cử, vô minh. Này các Tỷ-kheo, đó là năm thượng phần kiết sử này. Chính vì mục đích thắng tri, liễu tri, đoạn diệt, đoạn tận năm thượng phần kiết sử này, Thánh đạo Tám ngành này cần phải tu tập. Thế nào là Thánh đạo Tám ngành cần phải tu tập?
19-33. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập chánh tri kiến… tu tập chánh định với cứu cánh là đoạn tận tham, với cứu cánh là đoạn tận sân, với cứu cánh là đoạn tận si… thể nhập vào bất tử, hướng đến bất tử, với cứu cánh là bất tử… thiên về Niết-bàn, hướng về Niết-bàn, xuôi về Niết-bàn. Chính vì mục đích thắng tri, liễu tri, đoạn diệt, đoạn tận năm thượng phần kiết sử này, này các Tỷ-kheo, Thánh đạo Tám ngành này cần phải tu tập.
-ooOoo-