Tại Sāvatthī.
Tại đó, Đức Phật dạy:
"Này các Tỷ kheo, có bốn nỗ lực chân chính này (right efforts / sammappadhāna / chánh cần / bốn loại nỗ lực đúng đắn để ngăn ngừa điều ác chưa sinh, diệt trừ điều ác đã sinh, làm phát sinh điều thiện chưa sinh, và phát triển điều thiện đã sinh). Bốn điều đó là gì?
Đó là khi một vị Tỷ kheo khởi lên lòng nhiệt thành, cố gắng, nỗ lực, vận dụng trí não, và phấn đấu để các phẩm chất bất thiện (unskillful qualities / akusalā dhammā / bất thiện pháp / các trạng thái tâm tiêu cực, có hại) chưa sinh sẽ không phát sinh.
Vị ấy khởi lên lòng nhiệt thành, cố gắng, nỗ lực, vận dụng trí não, và phấn đấu để các phẩm chất bất thiện đã sinh được từ bỏ.
Vị ấy khởi lên lòng nhiệt thành, cố gắng, nỗ lực, vận dụng trí não, và phấn đấu để các phẩm chất thiện lành (skillful qualities / kusalā dhammā / thiện pháp / các trạng thái tâm tích cực, có lợi) phát sinh.
Vị ấy khởi lên lòng nhiệt thành, cố gắng, nỗ lực, vận dụng trí não, và phấn đấu để các phẩm chất thiện lành đã sinh được duy trì, không bị mất đi, mà còn tăng trưởng, chín muồi, và được hoàn thiện nhờ sự phát triển. Đây là bốn nỗ lực chân chính.
Sông Hằng xuôi, dốc, và nghiêng về phía đông. Cũng vậy, một vị Tỷ kheo phát triển và tu tập bốn nỗ lực chân chính sẽ xuôi, dốc, và nghiêng về Niết bàn (extinguishment / Nibbāna / sự dập tắt, chấm dứt khổ đau).
Và làm thế nào một vị Tỷ kheo phát triển bốn nỗ lực chân chính lại xuôi, dốc, và nghiêng về Niết bàn?
Vị ấy khởi lên lòng nhiệt thành, cố gắng, nỗ lực, vận dụng trí não, và phấn đấu để các phẩm chất bất thiện chưa sinh sẽ không phát sinh.
Vị ấy khởi lên lòng nhiệt thành, cố gắng, nỗ lực, vận dụng trí não, và phấn đấu để các phẩm chất bất thiện đã sinh được từ bỏ.
Vị ấy khởi lên lòng nhiệt thành, cố gắng, nỗ lực, vận dụng trí não, và phấn đấu để các phẩm chất thiện lành phát sinh.
Vị ấy khởi lên lòng nhiệt thành, cố gắng, nỗ lực, vận dụng trí não, và phấn đấu để các phẩm chất thiện lành đã sinh được duy trì, không bị mất đi, mà còn tăng trưởng, chín muồi, và được hoàn thiện nhờ sự phát triển.
Đó là cách một vị Tỷ kheo phát triển và tu tập bốn nỗ lực chân chính sẽ xuôi, dốc, và nghiêng về Niết bàn."
(Kể đầy đủ như trong SN 45.92–102.)
Sáu bài về hướng đông,
và sáu bài về hướng biển;
hai lần sáu là mười hai,
và đó là cách phẩm này được tụng đọc.
1-12.(I-XII) (S.v,244)
− Này các Tỷ-kheo, có bốn chánh cần này. Thế nào là bốn ?
3. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đối với các ác, bất thiện pháp chưa sanh, khởi lên ý muốn không cho sanh khởi, tinh cần, tinh tấn, quyết tâm, cố gắng.
4. Ðối với các ác, bất thiệp pháp đã sanh, khởi lên ý muốn đoạn tận, tinh cần, tinh tấn, quyết tâm, cố gắng.
5. Ðối với các ác, thiện pháp chưa sanh, khởi lên ý muốn làm cho sanh khởi, tinh cần, tinnh tấn, quyết tâm, cố gắng.
6. Ðối với các thiện pháp đã sanh, khởi lên ý muốn làm cho an trú, không cho vong thất (asammosàya), làm cho tăng trưởng, làm cho quảng đại, tu tập, làm cho viên mãn, tinh cần, tinh tấn, quyết tâm, cố gắng.
7. Những pháp này, này các Tỷ-kheo, là bốn chánh cần.
8. Ví như, này các Tỷ-kheo, sông Hằng thiên về phương Ðông, hướng về phương Ðông, xuôi về phương Ðông. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập bốn chánh cần, làm cho sung mãn bốn chánh cần, thiên về Niết-bàn, hướng về Niết-bàn, xuôi về Niết-bàn. Này các Tỷ-kheo, bốn chánh cần tu tập làm cho sung mãn như thế nào, lại thiên về Niết-bàn, hướng về Niết-bàn, xuôi về Niết-bàn ?
9. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đối với các ác, bất thiện pháp chưa sanh, khởi lên ý muốn không cho sanh khởi, tinh cần, tinh tấn, quyết tâm, cố gắng; đối với các ác, bất thiện pháp đã sanh, khởi lên ý muốn đoạn tận, tinh cần… cố gắng; đối với các thiện pháp chưa sanh, khởi lên ý muốn làm cho sanh khởi… cố gắng; đối với các thiện pháp đã sanh, khởi lên ý muốn làm cho an trú, không cho vong thất, làm cho tăng trưởng, làm cho quảng đại, tu tập, làm cho viên mãn, tinh cần, tinh tấn, quyết tâm, cố gắng.
10. Như vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập bốn chánh cần, làm cho sung mãn bốn chánh cần, thiên về Niết-bàn, hướng về Niết-bàn, xuôi về Niết-bàn.
(Kể đầy đủ như trong SN 45.139–148.)
Đấng Như Lai, dấu chân, nóc nhà,
rễ cây, lõi cây, hoa nhài,
bậc đế vương, mặt trời và mặt trăng,
và tấm vải là bài thứ mười.
13-22.I-X. (S.v,245)
Gồm các kinh :
Như Lai, Chân, Nóc Nhọn, Căn, Lõi Cây, Hạ Sanh Hoa, Vua, Mặt Trăng, Mặt Trời, Vải; tất cả là mười.
"Này các Tỷ kheo, mọi công việc nặng nhọc được thực hiện đều dựa vào mặt đất và đứng vững trên mặt đất. Cũng vậy, một vị Tỷ kheo phát triển và tu tập bốn nỗ lực chân chính dựa vào và đứng vững trên giới đức (ethical conduct / sīla / hành vi đạo đức).
Làm sao vậy? Đó là khi một vị Tỷ kheo khởi lên lòng nhiệt thành, cố gắng, nỗ lực, vận dụng trí não, và phấn đấu để các phẩm chất bất thiện không phát sinh. … để các phẩm chất thiện lành đã sinh được duy trì, không bị mất đi, mà còn tăng trưởng, chín muồi, và được hoàn thiện nhờ sự phát triển.
Đó là cách một vị Tỷ kheo phát triển và tu tập bốn nỗ lực chân chính dựa vào và đứng vững trên giới đức."
(Kể đầy đủ như trong SN 45.149–160.)
Công việc nặng nhọc, hạt giống, và loài rồng,
cây cối, cái bình, và cái cọc,
bầu trời, và hai bài về mây,
con tàu, nhà khách, và dòng sông.
23-34.I-XII. (S.v,246)
1. …
2. − Ví như, này các Tỷ-kheo, phàm có những việc làm cần dùng đến sức mạnh mà làm tất cả công việc ấy, được làm y cứ vào đất, an trú vào đất. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo y cứ vào giới, an trú vào giới, tu tập bốn chánh cần, làm cho sung mãn bốn chánh cần.
3. Như thế nào, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo y cứ vào giới, an trú vào giới, tu tập bốn chánh cần, làm cho sung mãn bốn chánh cần ?
4-7. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đối với các ác, bất thiện pháp chưa sanh, khởi lên ý muốn không cho sanh khởi, tinh cần, tinh tấn, quyết tâm, cố gắng… đối với các thiện pháp đã sanh, khởi lên ý muốn an trú, không cho vong thất, làm cho tăng trưởng, làm cho quảng đại, tu tập, làm cho sung mãn, tinh cần, tinh tấn, quyết tâm, cố gắng.
8. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo y cứ vào giới, an trú vào giới, tu tập bốn chánh cần, làm cho sung mãn bốn chánh cần.
"Này các Tỷ kheo, có ba sự tìm kiếm này (three searches / tisso esanā / tam tầm cầu / ba loại tìm kiếm cơ bản thúc đẩy chúng sinh). Ba điều đó là gì? Tìm kiếm dục lạc (search for sensual pleasures / kāmesanā / sự theo đuổi các thú vui giác quan), tìm kiếm sự tồn tại (search for continued existence / bhavesanā / sự theo đuổi việc được tiếp tục tồn tại, được tái sinh), và tìm kiếm con đường tâm linh (search for a spiritual path / brahmacariyesanā / sự theo đuổi một đời sống phạm hạnh, một con đường giải thoát). Đây là ba sự tìm kiếm.
Bốn nỗ lực chân chính cần được phát triển để hiểu biết trực tiếp (direct knowledge / abhiññā / thắng tri / sự hiểu biết sâu sắc, trực tiếp không qua suy luận), hiểu biết hoàn toàn (complete understanding / pariññā / liễu tri / sự hiểu biết thấu đáo, toàn diện), chấm dứt hoàn toàn (finishing / pariyādāna / làm cho cạn kiệt, chấm dứt hẳn), và từ bỏ (giving up / pahāna / loại bỏ, buông bỏ) ba sự tìm kiếm này. Bốn điều đó là gì? Đó là khi một vị Tỷ kheo khởi lên lòng nhiệt thành, cố gắng, nỗ lực, vận dụng trí não, và phấn đấu để các phẩm chất bất thiện không phát sinh. … để các phẩm chất thiện lành đã sinh được duy trì, không bị mất đi, mà còn tăng trưởng, chín muồi, và được hoàn thiện nhờ sự phát triển.
Bốn nỗ lực chân chính này cần được phát triển để hiểu biết trực tiếp, hiểu biết hoàn toàn, chấm dứt hoàn toàn, và từ bỏ ba sự tìm kiếm này."
(Kể đầy đủ như trong SN 45.161–170.)
Các sự tìm kiếm, các sự phân biệt, các ô nhiễm,
các cõi tồn tại, ba loại khổ,
sự cằn cỗi, các vết nhơ, và các phiền não,
các cảm giác, sự thèm khát, và sự khao khát.
35-44.I-X. (S.v,246)
1. …
2. − Này các Tỷ-kheo, có ba tầm cầu này. Thế nào là ba ? Dục tầm cầu, hữu tầm cầu, Phạm hạnh tầm cầu. Những pháp này, này các Tỷ-kheo, là ba tầm cầu.
3. Ðể thắng tri, liễu tri, đoạn diệt, đoạn tận ba tầm cầu này, này các Tỷ-kheo, bốn chánh cần này cần phải tu tập. Thế nào là bốn ?
4-7. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đối với các ác, bất thiện pháp chưa sanh…; đối với các thiện pháp đã sanh, khởi lên ý muốn làm cho an trú, không cho vong thất, làm cho tăng trưởng, làm cho quảng đại, tu tập, làm cho sung mãn, tinh cần, tinh tấn, quyết tâm, cố gắng.
8. Ðể thắng tri, liễu tri, đoạn diệt, đoạn tận ba tầm cầu này, bốn chánh cần này cần phải tu tập.
"Này các Tỷ kheo, có năm xiềng xích cao hơn này (five higher fetters / pañcuddhambhāgiyāni saṃyojanāni / ngũ thượng phần kiết sử / năm sự trói buộc tinh vi ràng buộc vào các cõi giới cao). Năm điều đó là gì? Ham muốn tái sinh vào cõi sắc giới (desire for rebirth in the realm of luminous form / rūparāga / sự tham ái đối với các cõi thiền sắc giới), ham muốn tái sinh vào cõi vô sắc (desire for rebirth in the formless realm / arūparāga / sự tham ái đối với các cõi thiền vô sắc), ngã mạn (conceit / māna / sự kiêu ngạo, so sánh mình với người khác), bồn chồn (restlessness / uddhacca / tâm không yên, dao động), và vô minh (ignorance / avijjā / sự không thấy biết Tứ Thánh Đế, sự thật về khổ và con đường diệt khổ). Đây là năm xiềng xích cao hơn.
Bốn nỗ lực chân chính cần được phát triển để hiểu biết trực tiếp, hiểu biết hoàn toàn, chấm dứt hoàn toàn, và từ bỏ năm xiềng xích cao hơn này. Bốn điều đó là gì? Đó là khi một vị Tỷ kheo khởi lên lòng nhiệt thành, cố gắng, nỗ lực, vận dụng trí não, và phấn đấu để các phẩm chất bất thiện không phát sinh. … để các phẩm chất thiện lành đã sinh được duy trì, không bị mất đi, mà còn tăng trưởng, chín muồi, và được hoàn thiện nhờ sự phát triển.
Bốn nỗ lực chân chính này cần được phát triển để hiểu biết trực tiếp, hiểu biết hoàn toàn, chấm dứt hoàn toàn, và từ bỏ năm xiềng xích cao hơn này."
(Kể đầy đủ như trong SN 45.171–179, với bài kinh trên là bài cuối cùng.)
Cơn lũ (floods / ogha / bộc lưu / những dòng chảy mạnh mẽ của ô nhiễm nhấn chìm tâm trí), ách trói buộc (yokes / yoga / bốn loại trói buộc chính: dục, hữu, kiến, vô minh), bám giữ (grasping / upādāna / chấp thủ / dựa vào, khăng khăng vào), sự trói buộc (ties / gantha / bốn sự trói buộc của thân: tham, sân, giới cấm thủ, và chấp thủ vào quan điểm), và ngầm hướng về (underlying tendencies / anusaya / tùy miên / ngủ ngầm, chiều hướng cơ bản), các loại kích thích giác quan (kinds of sensual stimulation / kāmaguṇa / năm đối tượng của giác quan: hình ảnh, âm thanh, mùi, vị, và xúc chạm), Phiền nhiễu (hindrances / nīvaraṇa / triền cái / chướng ngại, là trạng thái bất an, bồn chồn gây khó tập trung trong hiện tại), các uẩn (aggregates / khandha / năm nhóm yếu tố tạo thành một chúng sinh: sắc, thọ, tưởng, hành, thức), và xiềng xích hạ phần và thượng phần.
45-43.I-X (S.v,247)
1. …
2. − Có năm thượng phần kiết sử này, này các Tỷ-kheo. Thế nào là năm ? Sắc tham, vô sắc tham, mạn, trạo cử, vô minh. Những pháp này, này các Tỷ-kheo, là năm thượng phần kiết sử.
3. Ðể thắng tri, liễu tri, đoạn diệt, đoạn tận năm thượng phần kiết sử này, bốn chánh cần này cần phải tu tập. Thế nào là bốn ?
4-7. Ở đây, này các Tỷ-kheo, đối với các ác, bất thiện pháp chưa sanh…; đối với các thiện pháp đã sanh, khởi lên ý muốn làm cho an trú, không cho vong thất, làm cho tăng trưởng, làm cho quảng đại, tu tập, làm cho viên mãn, tinh cần, tinh tấn, quyết tâm, cố gắng.
8. Chính để thắng tri, liễu tri, đoạn diệt, đoạn tận năm thượng phần kiết sử này, bốn chánh cần này cần phải tu tập.