Tương Ưng Bộ Kinh với Anuruddha

Chương Về Nơi Vắng Vẻ

SN 52.1 Nơi Vắng Vẻ (Thứ nhất) Paṭhamarahogatasutta

Như vầy tôi nghe. Một thời Tôn giả Anuruddha đang ở gần Sāvatthī, tại Rừng Jeta, tu viện của Anāthapiṇḍika. Khi ấy, trong lúc Tôn giả Anuruddha đang độc cư, một ý nghĩ nảy lên trong tâm ngài:

"Ai bỏ lỡ bốn niệm xứ (the four kinds of mindfulness meditation / cattāro satipaṭṭhānā / tứ niệm xứ / bốn chủ đề để thực hành sự quan sát và ghi nhớ) này là đã bỏ lỡ con đường cao quý dẫn đến sự chấm dứt hoàn toàn khổ đau. Ai đã thực hành bốn niệm xứ này là đã thực hành con đường cao quý dẫn đến sự chấm dứt hoàn toàn khổ đau."

Khi ấy, Tôn giả Mahāmoggallāna biết được Tôn giả Anuruddha đang nghĩ gì. Dễ dàng như một người khỏe mạnh duỗi ra hay co lại cánh tay, ngài hiện ra trước mặt Tôn giả Anuruddha và nói:

"Thưa Tôn giả Anuruddha, ngài định nghĩa việc thực hành bốn niệm xứ của một Tỷ kheo như thế nào?"

"Thưa Tôn giả, đó là khi một Tỷ kheo an trú quan sát thân bên trong với bản chất sinh khởi, với bản chất đoạn diệt, và với bản chất vừa sinh khởi vừa đoạn diệt—nhiệt tâm, tỉnh giác, và chánh niệm, loại bỏ tham ái và ưu phiền đối với thế gian. Vị ấy an trú quan sát thân bên ngoài với bản chất sinh khởi, với bản chất đoạn diệt, và với bản chất vừa sinh khởi vừa đoạn diệt—nhiệt tâm, tỉnh giác, và chánh niệm, loại bỏ tham ái và ưu phiền đối với thế gian. Vị ấy an trú quan sát thân cả bên trong và bên ngoài với bản chất sinh khởi, với bản chất đoạn diệt, và với bản chất vừa sinh khởi vừa đoạn diệt—nhiệt tâm, tỉnh giác, và chánh niệm, loại bỏ tham ái và ưu phiền đối với thế gian.

Nếu vị ấy muốn: ‘Mong rằng tôi sẽ an trú nhận thức cái bất tịnh trong cái không bất tịnh,’ vị ấy thực hành như vậy. Nếu vị ấy muốn: ‘Mong rằng tôi sẽ an trú nhận thức cái không bất tịnh trong cái bất tịnh,’ vị ấy thực hành như vậy. Nếu vị ấy muốn: ‘Mong rằng tôi sẽ an trú nhận thức cái bất tịnh trong cái không bất tịnh và cái bất tịnh,’ vị ấy thực hành như vậy. Nếu vị ấy muốn: ‘Mong rằng tôi sẽ an trú nhận thức cái không bất tịnh trong cái bất tịnh và cái không bất tịnh,’ vị ấy thực hành như vậy. Nếu vị ấy muốn: ‘Mong rằng tôi sẽ an trú trong Xả (Equanimity / upekkhā / Quan sát về cảm giác thích, ghét, trung tính ở trên tâm), chánh niệm và tỉnh giác, loại bỏ cả cái bất tịnh và cái không bất tịnh,’ vị ấy thực hành như vậy.

Vị ấy an trú quan sát cảm giác (feeling / vedanā / thọ) bên trong... bên ngoài... cả bên trong và bên ngoài với bản chất sinh khởi, với bản chất đoạn diệt, và với bản chất vừa sinh khởi vừa đoạn diệt...

Vị ấy an trú quan sát tâm bên trong... bên ngoài... cả bên trong và bên ngoài với bản chất sinh khởi, với bản chất đoạn diệt, và với bản chất vừa sinh khởi vừa đoạn diệt...

Vị ấy an trú quan sát pháp bên trong... bên ngoài... cả bên trong và bên ngoài với bản chất sinh khởi, với bản chất đoạn diệt, và với bản chất vừa sinh khởi vừa đoạn diệt...

Nếu vị ấy muốn: ‘Mong rằng tôi sẽ an trú nhận thức cái bất tịnh trong cái không bất tịnh,’ vị ấy thực hành như vậy. ... Nếu vị ấy muốn: ‘Mong rằng tôi sẽ an trú trong Xả, chánh niệm và tỉnh giác, bỏ qua cả cái bất tịnh và cái không bất tịnh,’ vị ấy thực hành như vậy.

Đó là cách định nghĩa việc thực hành bốn niệm xứ của một Tỷ kheo."

SN 52.2 Nơi Vắng Vẻ (Thứ hai) Dutiyarahogatasutta

Tại Sāvatthī.

Khi ấy, trong lúc Tôn giả Anuruddha đang độc cư, một ý nghĩ nảy lên trong tâm ngài:

"Ai bỏ lỡ bốn niệm xứ này là đã bỏ lỡ con đường cao quý dẫn đến sự chấm dứt hoàn toàn khổ đau. Ai đã thực hành bốn niệm xứ này là đã thực hành con đường cao quý dẫn đến sự chấm dứt hoàn toàn khổ đau."

Khi ấy, Tôn giả Mahāmoggallāna biết được Tôn giả Anuruddha đang nghĩ gì. Dễ dàng như một người khỏe mạnh duỗi ra hay co lại cánh tay, ngài hiện ra trước mặt Tôn giả Anuruddha và nói:

"Thưa Tôn giả Anuruddha, ngài định nghĩa việc thực hành bốn niệm xứ của một Tỷ kheo như thế nào?"

"Thưa Tôn giả, đó là khi một Tỷ kheo an trú quan sát một khía cạnh của thân trên thân bên trong—nhiệt tâm, tỉnh giác, và chánh niệm, loại bỏ tham ái và ưu phiền đối với thế gian. Vị ấy an trú quan sát một khía cạnh của thân trên thân bên ngoài... cả bên trong và bên ngoài—nhiệt tâm, tỉnh giác, và chánh niệm, loại bỏ tham ái và ưu phiền đối với thế gian.

Vị ấy an trú quan sát một khía cạnh của cảm giác trên cảm giác bên trong... bên ngoài... cả bên trong và bên ngoài...

Vị ấy an trú quan sát một khía cạnh của tâm trên tâm bên trong... bên ngoài... cả bên trong và bên ngoài...

Vị ấy an trú quan sát một khía cạnh của pháp trên pháp bên trong... bên ngoài... cả bên trong và bên ngoài—nhiệt tâm, tỉnh giác, và chánh niệm, loại bỏ tham ái và ưu phiền đối với thế gian. Đó là cách định nghĩa việc thực hành bốn niệm xứ của một Tỷ kheo."

SN 52.3 Bên Bờ Sông Sutanu Sutanusutta

Một thời Tôn giả Anuruddha đang ở gần Sāvatthī, bên bờ sông Sutanu. Khi ấy, một vài vị Tỷ kheo đến gặp Tôn giả Anuruddha và chào hỏi ngài. Sau khi chào hỏi và trò chuyện thân mật, họ ngồi xuống một bên và nói với ngài:

"Tôn giả Anuruddha đã phát triển và tu tập những điều gì để đạt được sự hiểu biết trực tiếp (direct knowledge / abhiññā / thắng tri) vĩ đại?"

"Thưa các Tôn giả, tôi đã đạt được sự hiểu biết trực tiếp vĩ đại bằng cách phát triển và tu tập bốn niệm xứ. Bốn điều đó là gì? Tôi an trú quan sát một khía cạnh của thân trên thân—nhiệt tâm, tỉnh giác, và chánh niệm, loại bỏ tham ái và ưu phiền đối với thế gian. Tôi an trú quan sát một khía cạnh của cảm giác trên cảm giác... tâm... pháp—nhiệt tâm, tỉnh giác, và chánh niệm, loại bỏ tham ái và ưu phiền đối với thế gian. Tôi đã đạt được sự hiểu biết trực tiếp vĩ đại bằng cách phát triển và tu tập bốn niệm xứ này.

Và chính nhờ phát triển và tu tập bốn niệm xứ này mà tôi đã trực tiếp biết cõi thấp là cõi thấp, cõi trung là cõi trung, và cõi cao là cõi cao."

SN 52.4 Tại Rừng Gai (Thứ nhất) Paṭhamakaṇḍakīsutta

Một thời, các Tôn giả Anuruddha, Sāriputta, và Mahāmoggallāna đang ở gần Sāketa, trong Rừng Gai. Chiều hôm đó, Tôn giả Sāriputta và Mahāmoggallāna ra khỏi nơi độc cư, đến gặp Tôn giả Anuruddha và chào hỏi ngài. Sau khi chào hỏi và trò chuyện thân mật, họ ngồi xuống một bên. Tôn giả Sāriputta nói với Tôn giả Anuruddha:

"Thưa Tôn giả Anuruddha, một vị Tỷ kheo hữu học nên nhập và an trú vào những điều gì?"

"Thưa Tôn giả Sāriputta, một vị Tỷ kheo hữu học nên nhập và an trú vào bốn niệm xứ. Bốn điều đó là gì? Đó là khi một Tỷ kheo an trú quan sát một khía cạnh của thân trên thân—nhiệt tâm, tỉnh giác, và chánh niệm, loại bỏ tham ái và ưu phiền đối với thế gian. Vị ấy an trú quan sát một khía cạnh của cảm giác trên cảm giác... tâm... pháp—nhiệt tâm, tỉnh giác, và chánh niệm, loại bỏ tham ái và ưu phiền đối với thế gian. Một vị Tỷ kheo hữu học nên nhập và an trú vào bốn niệm xứ này."

SN 52.5 Tại Rừng Gai (Thứ hai) Dutiyakaṇḍakīsutta

Tại Sāketa. Tôn giả Sāriputta nói với Tôn giả Anuruddha:

"Thưa Tôn giả Anuruddha, một vị Tỷ kheo đã là bậc vô học nên nhập và an trú vào những điều gì?"

"Thưa Tôn giả Sāriputta, một vị Tỷ kheo đã là bậc vô học nên nhập và an trú vào bốn niệm xứ. Bốn điều đó là gì? Đó là khi một Tỷ kheo an trú quan sát một khía cạnh của thân trên thân—nhiệt tâm, tỉnh giác, và chánh niệm, loại bỏ tham ái và ưu phiền đối với thế gian. Vị ấy an trú quan sát một khía cạnh của cảm giác trên cảm giác... tâm... pháp—nhiệt tâm, tỉnh giác, và chánh niệm, loại bỏ tham ái và ưu phiền đối với thế gian. Một vị Tỷ kheo đã là bậc vô học nên nhập và an trú vào bốn niệm xứ này."

SN 52.6 Tại Rừng Gai (Thứ ba) Tatiyakaṇḍakīsutta

Tại Sāketa. Tôn giả Sāriputta nói với Tôn giả Anuruddha:

"Tôn giả Anuruddha đã phát triển và tu tập những điều gì để đạt được sự hiểu biết trực tiếp vĩ đại?"

"Thưa Tôn giả, tôi đã đạt được sự hiểu biết trực tiếp vĩ đại bằng cách phát triển và tu tập bốn niệm xứ. Bốn điều đó là gì? Tôi an trú quan sát một khía cạnh của thân trên thân—nhiệt tâm, tỉnh giác, và chánh niệm, loại bỏ tham ái và ưu phiền đối với thế gian. Tôi an trú quan sát một khía cạnh của cảm giác trên cảm giác... tâm... pháp—nhiệt tâm, tỉnh giác, và chánh niệm, loại bỏ tham ái và ưu phiền đối với thế gian. Tôi đã đạt được sự hiểu biết trực tiếp vĩ đại bằng cách phát triển và tu tập bốn niệm xứ này.

Và chính nhờ phát triển và tu tập bốn niệm xứ này mà tôi trực tiếp biết được hệ một ngàn thiên hà."

SN 52.7 Sự Chấm Dứt Ái Dục Taṇhākkhayasutta

Tại Sāvatthī.

Tại đó, Tôn giả Anuruddha nói với các vị Tỷ kheo: "Này các Tôn giả, các Tỷ kheo!"

"Thưa Tôn giả," họ đáp. Tôn giả Anuruddha nói:

"Này các Tôn giả, khi bốn niệm xứ này được phát triển và tu tập, chúng sẽ dẫn đến sự chấm dứt ái dục. Bốn điều đó là gì? Đó là khi một Tỷ kheo an trú quan sát một khía cạnh của thân trên thân... cảm giác... tâm... pháp—nhiệt tâm, tỉnh giác, và chánh niệm, loại bỏ tham ái và ưu phiền đối với thế gian. Khi bốn niệm xứ này được phát triển và tu tập, chúng sẽ dẫn đến sự chấm dứt ái dục."

SN 52.8 Cốc Cây Trầm Hương Salaḷāgārasutta

Một thời Tôn giả Anuruddha đang ở gần Sāvatthī, trong cốc cây trầm hương. Tại đó, Tôn giả Anuruddha nói với các vị Tỷ kheo: "Này các Tôn giả, giả sử sông Hằng chảy nghiêng, dốc và xuôi về phía đông, rồi một đám đông lớn mang theo cuốc và thúng đến, nói rằng: ‘Chúng ta sẽ làm cho sông Hằng này chảy nghiêng, dốc và xuôi về phía tây!’ Các Tôn giả nghĩ sao? Liệu họ có thành công không?"

"Thưa không, Tôn giả. Tại sao vậy? Sông Hằng vốn chảy nghiêng, dốc và xuôi về phía đông. Không dễ gì làm cho nó chảy nghiêng, dốc và xuôi về phía tây. Đám đông lớn đó cuối cùng sẽ mệt mỏi và nản lòng."

"Cũng vậy, khi một Tỷ kheo đang phát triển và tu tập bốn niệm xứ, nếu các vị vua chúa hay đại thần, bạn bè hay đồng nghiệp, bà con hay gia đình mời gọi vị ấy nhận lấy của cải, nói rằng: ‘Này người đáng kính, sao lại để những tấm y vàng này làm khổ ông? Sao lại theo hạnh cạo đầu và mang bình bát? Hãy trở về đời sống thấp hơn, hưởng thụ của cải và tạo công đức!’

Hoàn toàn không thể có chuyện một Tỷ kheo đang phát triển và tu tập bốn niệm xứ lại từ bỏ việc tu tập và trở về đời sống thấp hơn. Tại sao vậy? Bởi vì từ lâu, tâm của vị Tỷ kheo đó đã nghiêng, dốc và xuôi về sự viễn ly. Vì vậy, không thể nào vị ấy trở về đời sống thấp hơn được.

Và một Tỷ kheo phát triển và tu tập bốn niệm xứ như thế nào? Đó là khi một Tỷ kheo an trú quan sát một khía cạnh của thân trên thân... cảm giác... tâm... pháp—nhiệt tâm, tỉnh giác, và chánh niệm, loại bỏ tham ái và ưu phiền đối với thế gian. Đó là cách một Tỷ kheo phát triển và tu tập bốn niệm xứ."

SN 52.9 Trong Vườn Xoài của Ambapālī Ambapālivanasutta

Một thời, các Tôn giả Anuruddha và Sāriputta đang ở gần Vesālī, trong Vườn Xoài của Ambapālī. Chiều hôm đó, Tôn giả Sāriputta ra khỏi nơi độc cư, đến gặp Tôn giả Anuruddha và nói:

"Thưa Tôn giả Anuruddha, các giác quan của ngài thật trong sáng, và sắc diện của ngài thật thanh tịnh và rạng rỡ. Dạo này ngài thường thực hành loại thiền định nào?"

"Thưa Tôn giả, dạo này tôi thường an trú với tâm được thiết lập vững chắc trong bốn niệm xứ. Bốn điều đó là gì? Tôi an trú quan sát một khía cạnh của thân trên thân... cảm giác... tâm... pháp—nhiệt tâm, tỉnh giác, và chánh niệm, loại bỏ tham ái và ưu phiền đối với thế gian. Dạo này tôi thường an trú với tâm được thiết lập vững chắc trong bốn niệm xứ này. Một Tỷ kheo đã hoàn thiện—đã chấm dứt các ô nhiễm, đã hoàn thành hành trình tâm linh, đã làm những gì cần làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã đạt được mục tiêu chân chính của mình, đã hoàn toàn chấm dứt xiềng xích (The fetters / saṃyojana / kiết sử / cái cùm, xiềng xích, là các ô nhiễm gốc rễ sâu trong tâm) của sự tồn tại tiếp diễn, và được giải thoát đúng đắn nhờ giác ngộ—thường an trú với tâm được thiết lập vững chắc trong bốn niệm xứ này."

"Chúng tôi thật may mắn, thưa Tôn giả, thật vô cùng may mắn, khi được nghe một lời tuyên bố hùng hồn như vậy trước sự hiện diện của Tôn giả Anuruddha."

SN 52.10 Bệnh Nặng Bāḷhagilānasutta

Một thời Tôn giả Anuruddha đang ở gần Sāvatthī, trong Rừng Tối. Và ngài bị bệnh, đau đớn, bệnh rất nặng. Khi ấy, một vài vị Tỷ kheo đến gặp Tôn giả Anuruddha và nói với ngài:

"Tôn giả Anuruddha thực hành thiền định nào để những cơn đau thể xác không chiếm lĩnh được tâm trí ngài?"

"Thưa các Tôn giả, tôi an trú với tâm được thiết lập vững chắc trong bốn niệm xứ để những cơn đau thể xác không chiếm lĩnh được tâm trí tôi. Bốn điều đó là gì? Tôi an trú quan sát một khía cạnh của thân trên thân... cảm giác... tâm... pháp—nhiệt tâm, tỉnh giác, và chánh niệm, loại bỏ tham ái và ưu phiền đối với thế gian. Tôi an trú với tâm được thiết lập vững chắc trong bốn niệm xứ này để những cơn đau thể xác không chiếm lĩnh được tâm trí tôi."

Chương Hai

SN 52.11 Một Ngàn Kiếp Kappasahassasutta

Một thời Tôn giả Anuruddha đang ở gần Sāvatthī, tại Rừng Jeta, tu viện của Anāthapiṇḍika. Khi ấy, một vài vị Tỷ kheo đến gặp Tôn giả Anuruddha, chào hỏi ngài... và nói:

"Tôn giả Anuruddha đã phát triển và tu tập những điều gì để đạt được sự hiểu biết trực tiếp vĩ đại?"

"Thưa các Tôn giả, tôi đã đạt được sự hiểu biết trực tiếp vĩ đại bằng cách phát triển và tu tập bốn niệm xứ. Bốn điều đó là gì? Tôi an trú quan sát một khía cạnh của thân trên thân... cảm giác... tâm... pháp—nhiệt tâm, tỉnh giác, và chánh niệm, loại bỏ tham ái và ưu phiền đối với thế gian. Tôi đã đạt được sự hiểu biết trực tiếp vĩ đại bằng cách phát triển và tu tập bốn niệm xứ này.

Và chính nhờ phát triển và tu tập bốn niệm xứ này mà tôi nhớ lại được một ngàn kiếp."

SN 52.12 Các Năng Lực Thần Thông Iddhividhasutta

"... Và chính nhờ phát triển và tu tập bốn niệm xứ này mà tôi vận dụng được nhiều loại năng lực thần thông: tự nhân bản thân mình rồi trở lại thành một... điều khiển thân thể cho đến tận cõi Phạm thiên."

SN 52.13 Thiên Nhĩ Thông Dibbasotasutta

"... Và chính nhờ phát triển và tu tập bốn niệm xứ này mà, với thiên nhĩ thông thanh tịnh và siêu phàm, tôi nghe được cả hai loại âm thanh, của người và của trời, dù ở gần hay xa."

SN 52.14 Thấu Hiểu Tâm Trí Cetopariyasutta

"... Và chính nhờ phát triển và tu tập bốn niệm xứ này mà tôi hiểu được tâm trí của các chúng sanh và cá nhân khác, sau khi đã thấu hiểu chúng bằng tâm trí của mình. Tôi hiểu tâm có tham là ‘tâm có tham’... Tôi hiểu tâm chưa giải thoát là ‘tâm chưa giải thoát’."

SN 52.15 Điều Có Thể Ṭhānasutta

"... Và chính nhờ phát triển và tu tập bốn niệm xứ này mà tôi thực sự hiểu điều có thể là có thể và điều không thể là không thể."

SN 52.16 Kết Quả Của Các Hành Động Đã Làm Kammasamādānasutta

"... Và chính nhờ phát triển và tu tập bốn niệm xứ này mà tôi thực sự hiểu kết quả của các hành động đã làm trong quá khứ, tương lai và hiện tại về mặt cơ sở và nguyên nhân."

SN 52.17 Nơi Mọi Con Đường Thực Hành Dẫn Đến Sabbatthagāminisutta

"... Và chính nhờ phát triển và tu tập bốn niệm xứ này mà tôi thực sự hiểu nơi mọi con đường thực hành dẫn đến."

SN 52.18 Các Yếu Tố Đa Dạng Nānādhātusutta

"... Và chính nhờ phát triển và tu tập bốn niệm xứ này mà tôi thực sự hiểu thế giới với nhiều yếu tố đa dạng của nó."

SN 52.19 Các Niềm Tin Đa Dạng Nānādhimuttisutta

"... Và chính nhờ phát triển và tu tập bốn niệm xứ này mà tôi thực sự hiểu các niềm tin đa dạng của chúng sanh."

SN 52.20 Thấu Hiểu Các Giác Quan Của Người Khác Indriyaparopariyattasutta

"... Và chính nhờ phát triển và tu tập bốn niệm xứ này mà tôi thực sự hiểu các giác quan của các chúng sanh khác và các cá nhân khác sau khi đã thấu hiểu chúng bằng tâm trí của mình."

SN 52.21 Các Tầng Thiền, V.v. Jhānādisutta

"... Và chính nhờ phát triển và tu tập bốn niệm xứ này mà tôi thực sự hiểu sự ô nhiễm, sự thanh lọc, và sự xuất khởi liên quan đến các tầng thiền, các sự giải thoát, các trạng thái định, và các sự chứng đắc."

SN 52.22 Các Đời Sống Quá Khứ Pubbenivāsasutta

"... Và chính nhờ phát triển và tu tập bốn niệm xứ này mà tôi nhớ lại được nhiều đời sống quá khứ của mình, với các đặc điểm và chi tiết."

SN 52.23 Thiên Nhãn Thông Dibbacakkhusutta

"... Và chính nhờ phát triển và tu tập bốn niệm xứ này mà, với thiên nhãn thông thanh tịnh và siêu phàm, tôi hiểu được chúng sanh tái sinh như thế nào tùy theo nghiệp của họ."

SN 52.24 Sự Chấm Dứt Các Ô Nhiễm Āsavakkhayasutta

"... Và chính nhờ phát triển và tu tập bốn niệm xứ này mà tôi đã chứng ngộ sự giải thoát tâm và giải thoát bằng trí tuệ không còn ô nhiễm ngay trong đời này. Và tôi sống sau khi đã tự mình chứng ngộ điều đó bằng tuệ giác của mình nhờ sự chấm dứt các ô nhiễm."